خسرونامه
انتباہ: ڈاکٹر محمد رضا شفیعی کدکنی نے عطار کی مختارنامہ کی اپنی تصحیح میں 26 صفحات پر ایسے دلائل کا جائزہ لیا ہے جو ظاہر کرتے ہیں کہ یہ خسرونامہ عطار کا نہیں۔ غالباً عطار کے ایک دوسرے اثر، یعنی الہی نامہ، کا اصل نام خسرونامہ تھا۔ اصل دلائل یہ ہیں۔ تاریخی اور ادبی تضادات: مختارنامہ کا مقدمہ خسرونامہ کو ایک قدیم تر اثر بتاتا ہے، مگر خود خسرونامہ کے مقدمے میں ایسے تضادات ہیں جو اس کی اصالت کو مشکوک بناتے ہیں۔ محتوائی عدم ہم آہنگی: خسرونامہ عطار کے دوسرے آثار کے برخلاف تصوف کے بجائے عاشقانہ مضامین پر مرکوز ہے۔ ابن عربی کے عرفان کا اثر: خسرونامہ کے عرفانی خیالات ابن عربی سے قریب ہیں، مگر عطار ایسے خیالات نہیں رکھتے تھے؛ یہ خیالات عطار کی زندگی کے بعد مطرح اور عام ہوئے۔ نام گذاری کا ابہام: الہی نامہ کے بعض نسخے خسرونامہ کے نام سے جانے گئے ہیں، جس سے نسبت میں اشتباہ پیدا ہو سکتا ہے۔ معاصر محققین کی تنقید: عبدالحسین زرین کوب جیسے محققین نے اسلوبی اور محتوائی تضادات کی وجہ سے اس اثر کی اصالت رد کی ہے۔ قدیم نسخوں کا فقدان: خسرونامہ کے معتبر نسخے تقریباً پندرہویں صدی عیسوی سے پہلے نہیں ملتے، جبکہ عطار کے دوسرے آثار کے ایسے نسخے موجود ہیں۔
عطار » خسرونامه » بخش 1 - بسم اللّه الرحمن الرحیم
عطار » خسرونامه » بخش 2 - در نعت سیدالمرسلین خاتم النبیین صلی اللّه علیه و آله و سلم
عطار » خسرونامه » بخش 3 - در فضیلت امیرالمؤمنین ابوبكر صدّیق
عطار » خسرونامه » بخش 4 - در فضیلت امیرالمؤمنین عمر فاروق
عطار » خسرونامه » بخش 5 - در فضیلت امیرالمؤمنین عثمان بن عفّان
عطار » خسرونامه » بخش 6 - در فضیلت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام
عطار » خسرونامه » بخش 7 - در فضیلت امیرالمؤمنین حسن علیه السلام
عطار » خسرونامه » بخش 8 - در فضیلت امیرالمؤمنین حسین علیه السلام
عطار » خسرونامه » بخش 9 - در فضیلت امام ابوحنیفه
عطار » خسرونامه » بخش 10 - در فضیلت امام شافعی
عطار » خسرونامه » بخش 11 - در مدح خواجه سعدالدّین ابوالفضل
عطار » خسرونامه » بخش 12 - سبب نظم كتاب
عطار » خسرونامه » بخش 13 - در پرداختن این داستان
عطار » خسرونامه » بخش 14 - آغاز داستان
عطار » خسرونامه » بخش 15 - آغاز داستان
عطار » خسرونامه » بخش 16 - آغاز داستان
عطار » خسرونامه » بخش 17 - دیدن گل هرمز را در باغ و عاشق شدن
عطار » خسرونامه » بخش 18 - خطاب با حقیقت جان در معنی زاری كردن گلرخ
عطار » خسرونامه » بخش 19 - گفتار در رخصت دادن دایه گلرخ را در عشق هرمز و حیله ساختن
عطار » خسرونامه » بخش 20 - پاسخ دادن هرمز دایه را
عطار » خسرونامه » بخش 21 - دگر بار رفتن دایه پیش هرمز
عطار » خسرونامه » بخش 22 - آغاز عشقنامۀ خسرو و گل
عطار » خسرونامه » بخش 23 - زاری هرمز در عشق گل پیش دایه
عطار » خسرونامه » بخش 24 - رسیدن گل و هرمز در باغ و سرود گفتن با رباب
عطار » خسرونامه » بخش 25 - خواستگاری شاه اصفهان از گل
عطار » خسرونامه » بخش 26 - طلب کردن قیصر باج و خراج از پادشاه خوزستان و رفتن هرمز به رسولی
عطار » خسرونامه » بخش 27 - نامه نوشتن گل به خسرو در فراق و ناخوشی
عطار » خسرونامه » بخش 28 - رسیدن نامهٔ گل به خسرو و زاری کردن او و رفتن در پی گل به اسپاهان
عطار » خسرونامه » بخش 29 - رفتن خسرو به طبیبی بر بالین گلرخ
عطار » خسرونامه » بخش 30 - بیمار گشتن جهانافروز خواهر شاه اصفهان و رفتن هرمز بهطبیبی بر بالین او و عاشق شدن او بر هرمز
عطار » خسرونامه » بخش 31 - بیمار گشتن جهان افروز
عطار » خسرونامه » بخش 32 - بیمار گشتن جهان افروز
عطار » خسرونامه » بخش 33 - دفن کردن گل دایه را و رفتن با خسرو به روم
عطار » خسرونامه » بخش 34 - رفتن خسرو و گل بباغ
عطار » خسرونامه » بخش 35 - عشرت كردن گل و خسرو باهم
عطار » خسرونامه » بخش 36 - صفت جشن خسرو
عطار » خسرونامه » بخش 37 - نواختن مطرب
عطار » خسرونامه » بخش 38 - غزل گفتن ارغنون ساز در مجلس خسرو و عشرت كردن
عطار » خسرونامه » بخش 39 - در صفت چنگ
عطار » خسرونامه » بخش 40 - در صفت دف
عطار » خسرونامه » بخش 41 - در صفت نی
عطار » خسرونامه » بخش 42 - در صفت بربط
عطار » خسرونامه » بخش 43 - آگاهی یافتن شاه اسپاهان از بردن هرمز گل را
عطار » خسرونامه » بخش 44 - رشك حسنا در كار گل و قصد كردن
عطار » خسرونامه » بخش 45 - بازگردیدن بسر قصه
عطار » خسرونامه » بخش 46 - آگاهی یافتن خسرو از پیدا شدن گل
عطار » خسرونامه » بخش 47 - بازگفتن حُسنا مكر خود با خسرو
عطار » خسرونامه » بخش 48 - نامه نوشتن قیصر بشاه سپاهان
عطار » خسرونامه » بخش 49 - لشکر کشیدن قیصر و خسرو به جانب سپاهان
عطار » خسرونامه » بخش 50 - رزم خسرو با شاه سپاهان و كشته شدن شاه سپاهان
ترجمہ