صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. اوزان
  2. »فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
  3. »رومی / مثنوی معنوی

وزن کے تحت کتاب

وزنِ فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) میں رومی کی کتاب مثنوی معنوی

یہ صفحہ صرف وزنِ فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) میں آنے والی نظمیں دکھاتا ہے۔

972 نظمیں

نظمیں

وزنِ فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) میں رومی کی کتاب مثنوی معنوی

  1. زندہ رود
  2. »اوزان
  3. »فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
  4. »رومی / مثنوی معنوی

بخش 164–حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست ترا

Story of the woman whose children never lived (long), and how, when she made lamentation (to God), the answer came—“That is instead of thy (unpractised) ascetic discipline and is for thee in lieu of the self-mortification of those who mortify themselves.”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 164 - حکایت آن زنی کی فرزندش نمی‌زیست بنالید جواب آمد کی آن عوض ریاضت تست و به جای جهاد مجاهدانست ترا

En
20 اشعار

بخش 165–در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زره

How Hamza, may God be well-pleased with him, came to battle without a coat of mail.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 165 - در آمدن حمزه رضی الله عنه در جنگ بی زره

En
10 اشعار

بخش 166–جواب حمزه مر خلق را

The reply of Hamza to the people.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 166 - جواب حمزه مر خلق را

En
65 اشعار

بخش 167–حیله دفع مغبون شدن در بیع و شرا

The means of preventing one's self from being swindled in sale and purchase.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 167 - حیله دفع مغبون شدن در بیع و شرا

En
23 اشعار

بخش 168–وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادی

How Bilál, may God be well-pleased with him, died rejoicing.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 168 - وفات یافتن بلال رضی الله عنه با شادی

En
18 اشعار

بخش 169–حکمت ویران شدن تن به مرگ

The (Divine) wisdom in ruining the body by death.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 169 - حکمت ویران شدن تن به مرگ

En
10 اشعار

بخش 170–تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگی

Comparison of this world, which is wide in appearance and narrow in reality, (to a bathroom), and comparison (of the next world) to sleep, which is the (means of) release from this narrowness.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 170 - تشبیه دنیا کی بظاهر فراخست و بمعنی تنگ و تشبیه خواب کی خلاص است ازین تنگی

En
21 اشعار

بخش 171–بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلی

Setting forth that whatever is (denoted by the terms) heedlessness and anxiety and indolence and darkness is all (derived) from the body, which belongs to the earth and the lower world.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 171 - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکی‌ست همه از تن است کی ارضی است و سفلی

En
17 اشعار

بخش 172–تشبیه نص با قیاس

Comparison between Statute and analogy.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 172 - تشبیه نص با قیاس

En
19 اشعار

بخش 173–آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخ

The rules to be observed by listeners and disciples at the emanation of wisdom from the tongue of the Shaykh.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 173 - آداب المستمعین والمریدین عند فیض الحکمة من لسان الشیخ

En
16 اشعار

بخش 174–شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نی

How every animal knows the smell of its enemy and takes precaution. The folly and perdition of him that is the enemy of that One against whom precaution is impossible, and flight is impossible, and resistance is impossible.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 174 - شناختن هر حیوانی بوی عدو خود را و حذر کردن و بطالت و خسارت آنکس کی عدو کسی بود کی ازو حذر ممکن نیست و فرار ممکن نی و مقابله ممکن نی

En
17 اشعار

بخش 175–فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیز

The difference between knowing a thing by comparison and convention and knowing the quiddity of that thing.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 175 - فرق میان دانستن چیزی به مثال و تقلید و میان دانستن ماهیت آن چیز

En
23 اشعار

بخش 176–جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهت

How the negation and affirmation of one (and the same) thing may be combined and reconciled from the standpoint of relativity and difference of aspect.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 176 - جمع و توفیق میان نفی و اثبات یک چیز از روی نسبت و اختلاف جهت

En
11 اشعار

بخش 177–مسلهٔ فنا و بقای درویش

The question of the faná and baqá of the dervish.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 177 - مسلهٔ فنا و بقای درویش

En
17 اشعار

بخش 178–قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان را

Story of the Sadr-i Jahán's Wakíl (minister), who fell under suspicion and fled from Bukhárá in fear of his life; then love drew him back irresistibly, for the matter of life is of small account to lovers.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 178 - قصه وکیل صدر جهان کی متهم شد و از بخارا گریخت از بیم جان باز عشقش کشید رو کشان کی کار جان سهل باشد عاشقان را

En
14 اشعار

بخش 179–پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالی

The appearance of the Holy Spirit (Gabriel) in the shape of a man to Mary when she was undressed and washing herself, and how she took refuge with God.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 179 - پیدا شدن روح القدس بصورت آدمی بر مریم بوقت برهنگی و غسل کردن و پناه گرفتن بحق تعالی

En
68 اشعار

بخش 180–گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینست

[How the Holy Spirit said to Mary, “I am sent to thee by God: be not agitated and do not hide from me, for this is the (Divine) command.”]

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 180 - گفتن روح القدس مریم راکی من رسول حقم به تو آشفته مشو و پنهان مشو از من کی فرمان اینست

En
21 اشعار

بخش 181–عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وار

How that Wakil, (moved) by love, made up his mind to return to Bukhara recklessly.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 181 - عزم کردن آن وکیل ازعشق کی رجوع کند به بخارا لاابالی‌وار

En
19 اشعار

بخش 182–پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاتر

How a loved one asked her lover who had travelled in foreign countries, “Which city didst thou find the fairest and most thronged and the most magnificent and rich and charming?”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 182 - پرسیدن معشوقی از عاشق غریب خود کی از شهرها کدام شهر را خوشتر یافتی و انبوه‌تر و محتشم‌تر و پر نعمت‌تر و دلگشاتر

En
4 اشعار

بخش 183–منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن او

How his friends hindered him from returning to Bukhárá and threatened him, and how he said, “I don't care.”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 183 - منع کردن دوستان او را از رجوع کردن به بخارا وتهدید کردن و لاابالی گفتن او

En
18 اشعار

بخش 184–لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشق

How the lover, impelled by love, said “I don't care” to the person who counselled and scolded him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 184 - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشق

En
29 اشعار

بخش 185–رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخارا

How that loving servant turned his face towards Bukhárá.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 185 - رو نهادن آن بندهٔ عاشق سوی بخارا

En
12 اشعار

بخش 186–در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدن

How the reckless lover entered Bukhárá, and how his friends deterred him from showing himself.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 186 - در آمدن آن عاشق لاابالی در بخارا وتحذیر کردن دوستان او را از پیداشدن

En
12 اشعار

بخش 187–جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان را

How the lover answered those who scolded and threatened him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 187 - جواب گفتن عاشق عاذلان را و تهدید‌کنندگان را

Enآڈیو
32 اشعار

بخش 188–رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشست

How that lover reached his Beloved when he washed his hands of (gave up) his life.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 188 - رسیدن آن عاشق به معشوق خویش چون دست از جان خود بشست

En
6 اشعار

بخش 189–صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شد

Description of the lover-killing mosque and of the death-seeking reckless lover who became a guest there.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 189 - صفت آن مسجد کی عاشق‌کش بود و آن عاشق مرگ‌جوی لا ابالی کی درو مهمان شد

En
9 اشعار

بخش 190–مهمان آمدن در آن مسجد

How the guest came into the mosque.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 190 - مهمان آمدن در آن مسجد

En
7 اشعار

بخش 191–ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مرورا

How the people of the mosque blamed the lover-guest for (his intention of) sleeping the night there and threatened him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 191 - ملامت کردن اهل مسجد مهمان عاشق را از شب خفتن در آنجا و تهدید کردن مرورا

En
8 اشعار

بخش 192–جواب گفتن عاشق عاذلان را

The lover's reply to those who chid him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 192 - جواب گفتن عاشق عاذلان را

En
14 اشعار

بخش 193–عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیند

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 193 - عشق جالینوس برین حیات دنیا بود کی هنر او همینجا بکار می‌آید هنری نورزیده است کی در آن بازار بکار آید آنجا خود را به عوام یکسان می‌بیند

En
33 اشعار

بخش 194–دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجد

How the people of the mosque blamed the guest once more for (his intention of) sleeping in the mosque by night.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 194 - دیگر باره ملامت کردن اهل مسجد مهمان را از شب خفتن در آن مسجد

En
43 اشعار

بخش 195–گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختن

How Satan said to the Quraysh, “Go to war with Ahmad (Mohammed), for I will aid you and call my tribe to help”; and how, when the two battle-lines confronted each other, he fled.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 195 - گفتن شیطان قریش را کی به جنگ احمد آیید کی من یاریها کنم وقبیلهٔ خود را بیاری خوانم و وقت ملاقات صفین گریختن

En
43 اشعار

بخش 196–مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کش

How the fault-finders repeated their advice to the guest of the guest-killing mosque.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 196 - مکرر کردن عاذلان پند را بر آن مهمان آن مسجد مهمان کش

En
9 اشعار

بخش 197–جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندی

How the guest answered them and adduced the parable of the guardian of the cornfield who, by making a noise with the tomtom, sought to drive away from the cornfield a camel on whose back they were beating the big kettle-drum of (Sultan) Mahmúd.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 197 - جواب گفتن مهمان ایشان را و مثل آوردن بدفع کردن حارس کشت به بانگ دف از کشت شتری را کی کوس محمودی بر پشت او زدندی

En
71 اشعار

بخش 198–تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند

Comparison of the true believer's fleeing (from tribulation) and his impatience in affliction to the agitation and restlessness of chick-peas and other pot-herbs when boiling in the pot, and to their running upwards in order to jump out.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 198 - تمثیل گریختن مؤمن و بی‌صبری او در بلا به اضطراب و بی‌قراری نخود و دیگر حوایج در جوش دیگ و بر دویدن تا بیرون جهند

En
37 اشعار

بخش 199–تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شود

A comparison showing how the true believer becomes patient when he understands the inward meaning and the beneficial nature of tribulation.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 199 - تمثیل صابر شدن مؤمن چون بر شر و خیر بلا واقف شود

En
7 اشعار

بخش 200–عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود را

(Showing) how the housewife made apologies to the chickpea, and (explaining) the wise purpose in her keeping the chickpea on the boil.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 200 - عذر گفتن کدبانو با نخود و حکمت در جوش داشتن کدبانو نخود را

En
9 اشعار

بخش 201–باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق او

The remainder of the story of the guest of that guest-killing mosque, and his firmness and sincerity.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 201 - باقی قصهٔ مهمان آن مسجد مهمان کش و ثبات و صدق او

En
15 اشعار

بخش 202–ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمان

Account of the conception of evil fancies by those deficient in understanding.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 202 - ذکرخیال بد اندیشیدن قاصر فهمان

En
17 اشعار

بخش 203–تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطن

Commentary on the Tradition of Mustafá (Mohammed), on whom be peace, that the Qur’án hath an exterior (sense) and an interior (sense), and that its interior (sense) hath an interior (sense), (and so on) to seven interior (senses).

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 203 - تفسیر این خبر مصطفی علیه السلام کی للقران ظهر و بطن و لبطنه بطن الی سبعة ابطن

En
6 اشعار

بخش 204–بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکن

It is explained that the going of the prophets and the saints, on whom be peace, to mountains and caves, is not for the purpose of hiding themselves and on account of their fear of being disturbed by the people, but for the purpose of guiding the people in the right way and inciting them to abandon this world as much as is possible.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 204 - بیان آنک رفتن انبیا و اولیا به کوهها و غارها جهت پنهان کردن خویش نیست و جهت خوف تشویش خلق نیست بلک جهت ارشاد خلق است و تحریض بر انقطاع از دنیا به قدر ممکن

En
8 اشعار

بخش 205–تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلام

Comparison of the form of the saints and the form of the speech of the saints to the form of the rod of Moses and to the form of the incantation of Jesus, peace be on them both!

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 205 - تشبیه صورت اولیا و صورت کلام اولیا به صورت عصای موسی و صورت افسون عیسی علیهما السلام

En
10 اشعار

بخش 206–تفسیر یا جبال اوبی معه والطیر

Commentary on (the text), O ye mountains, repeat (the praise of God) in accord with him, and the birds (likewise).

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 206 - تفسیر یا جبال اوبی معه والطیر

En
14 اشعار

بخش 207–جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خود

Reply to him who rails at the Mathnawi on account of his being deficient in understanding.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 207 - جواب طعنه‌زننده در مثنوی از قصور فهم خود

En
10 اشعار

بخش 208–مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسان

Parable of the foal's refusing to drink the water because of the bawling of the grooms.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 208 - مثل زدن در رمیدن کرهٔ اسپ از آب خوردن به سبب شخولیدن سایسان

En
29 اشعار

بخش 209–بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کش

The remainder of the story of the guest in the guest-killing mosque.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 209 - بقیهٔ ذکر آن مهمان مسجد مهمان‌کش

En
5 اشعار

بخش 210–تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ

Commentary on the verse (of the Qur’án): “And raise the battle-cry against them with thy horsemen and men on foot.”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 210 - تفسیر آیت وَ أَجْلِبْ عَلَیْهِمْ بِخَیْلِکَ وَ رَجِلِکَ

En
19 اشعار

بخش 211–رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد را

How the talismanic cry came at midnight to (the ears of) the guest in the mosque.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 211 - رسیدن بانگ طلسمی نیم‌شب مهمان مسجد را

En
32 اشعار

بخش 212–ملاقات آن عاشق با صدر جهان

The meeting of the lover with the Şadr-ı Ĵahan.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 212 - ملاقات آن عاشق با صدر جهان

En
44 اشعار

بخش 213–جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنس

How each element attracts its congener that has been imprisoned in the human constitution by the non-homogeneous (elements).

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 213 - جذب هر عنصری جنس خود را کی در ترکیب آدمی محتبس شده است به غیر جنس

En
14 اشعار
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. 9
  6. 10
  7. 11
  8. ...
  9. 20
پچھلا صفحہاگلا صفحہ