مستنصر میر کے تراجم میں علامہ اقبال کی کتاب پیام مشرق

رباعی شمارهٔ 9–سحر می گفت بلبل باغبان را

بلبل نے صبح کے وقت باغبان سے کہا —

At dawn, the nightingale said to the gardener —

رباعی شمارهٔ 14–تنی پیدا کن از مشت غباری

اپنی خاک کی مٹھی سے ایسا بدن پیدا کر —

Build, with your handful of dust —

رباعی شمارهٔ 16–به یزدان روز محشر برهمن گفت

قیامت کے دن برہمن نے اللہ تعالے کی جناب میں عرض کی —

On the Day of Resurrection the Brahmin said to God —

رباعی شمارهٔ 21–شنیدم در عدم پروانه میگفت

سنا ہے عدم میں پروانہ کہتا تھا —

I have heard that in pre-existence the moth said: —

رباعی شمارهٔ 63–اگر کردی نگه بر پارهٔ سنگ

جب تو نے پتھر کے ٹکڑے پر نگاہ ڈالی —

When you gazed upon a mere fragment of stone —

رباعی شمارهٔ 78–نوا در ساز جان از زخمهٔ تو

(اے اللہ) میری روح کے ساز میں آواز تیری مضراب سے ہے —

In the instrument of my soul, the melody is from Your touch —

رباعی شمارهٔ 81–کرا جوئی چرا در پیچ و تابی

تو کسے ڈھونڈتا ہے، کس لیے پیچ و تاب میں ہے —

Whom do you seek, why twist and turn in quest —

رباعی شمارهٔ 96–دل بیباک را ضرغام رنگ است

دل بیباک کے لیے شیر بھی پہاڑی بکری ہے —

To the valiant heart, a lion stands as mild as a goat —

رباعی شمارهٔ 101–جهان ما که جز انگاره ئی نیست

ہمارا یہ جہان جو صرف نقش ناتمام ہے —

Our world, merely a fleeting notion —

رباعی شمارهٔ 103–تراش از تیشهٔ خود جادهٔ خویش

اپنا راستہ اپنے تیشہ سے خود بنا —

Carve your own path with your axe's strike —

رباعی شمارهٔ 109–فروغ او به بزم باغ و راغ است

اللہ تعالیٰ کا نور باغ و صحرا میں پھیلا ہوا ہے —

Allah's light spreads through gardens and the desert's expanse —

رباعی شمارهٔ 123–درونم جلوهٔ افکار این چیست؟

میرا اندرون افکار کی جلوہ گاہ ، یہ کیا؟ —

Inside me is such a play of ideas, what does this mean? —

رباعی شمارهٔ 140–عجم از نغمه های من جوان شد

عجم میرے نغموں سے جوان ہو گیا —

Ajam by my melodies grew young anew —

رباعی شمارهٔ 158–رگ مسلم ز سوز من تپید است

میرے سوز سے مسلمان کی رگوں میں خون تڑپ رہا ہے —

The Muslim's veins have throbbed with my fire —

بخش 11–محاورهٔ علم و عشق

عشق

A Dialogue Between Knowledge and Love

بخش 14–پند باز با بچهٔ خویش

باز کی نصیحت اپنے بچے کو

The Falcon’s Advice to Its Youngster

بخش 23–محاورهٔ ما بین خدا و انسان

انسان

A Dialogue Between God and Man

بخش 25–شاهین و ماهی

شاہین اور مچھلی

The Young Fish and the Eaglet

بخش 27–تنهائی

تنہائی

Solitude

بخش 34–حور و شاعر در جواب نظم گوته موسوم به حور و شاعر

شاعر

The Houri and the Poet

بخش 11–پتوفی

Petöfi

بخش 14–جلال و گوته

Jalal and Goethe

بخش 18–حکما

Philosophers

بخش 24–آزادی بحر

سمندر کی آزادی

The Freedom of the Sea