تراجم
یہ صفحہ صرف رینلڈ اے نکلسن کے دستیاب تراجم والی نظمیں دکھاتا ہے۔
How Solomon, on whom be peace, sent a threatening message to Bilqis, saying, “Do not think to persist in polytheism and do not make delay.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 32 - تهدید فرستادن سلیمان علیهالسلام پیش بلقیس کی اصرار میندیش بر شرک و تاخیر مکن
How Solomon, on whom be peace, explained (to Bilqis), saying, “My labour in (bringing about) thy (conversion to the) Faith is purely for God’s sake: I have not one atom of self-interest, either as regards thy person or thy beauty or thy kingdom. Thou thyself wilt see (this) when the eye of thy spirit is opened by the light of God.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 33 - پیدا کردن سلیمان علیهالسلام کی مرا خالصا لامر الله جهدست در ایمان تو یک ذره غرضی نیست مرا نه در نفس تو و حسن تو و نه در ملک تو خود بینی چون چشم جان باز شود به نورالله
The remainder of the story of Ibrahim son of Adham, may God sanctify his spirit.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 34 - باقی قصهٔ ابراهیم ادهم قدسالله سره
The rest of the story of the people of Saba, and of the admonition and guidance given by Solomon, on whom be peace, to the kinsfolk of Bilqis—to every one (the particular guidance) suitable to his religious and spiritual difficulties; and how he caught (decoyed) each sort of conceptional bird with the whistle and bait proper for that sort of bird.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 35 - بقیهٔ قصهٔ اهل سبا و نصیحت و ارشاد سلیمان علیهالسلام آل بلقیس را هر یکی را اندر خور خود و مشکلات دین و دل او و صید کردن هر جنس مرغ ضمیری به صفیر آن جنس مرغ و طعمهٔ او
How Bilqis was freed from her kingdom and was intoxicated with longing for the Faith, and how at the moment of her (spiritual) emigration the regard of her desire became severed from the whole of her kingdom except from her throne.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 36 - آزاد شدن بلقیس از ملک و مست شدن او از شوق ایمان و التفات همت او از همهٔ ملک منقطع شدن وقت هجرت الا از تخت
How Solomon, on whom be peace, devised a plan for bringing the throne of Bilqis from Saba.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 37 - چاره کردن سلیمان علیهالسلام در احضار تخت بلقیس از سبا
Story of Halíma's asking help of the idols when she lost Mustafá (Mohammed)—on whom be peace—after he was weaned, and how the idols trembled and prostrated themselves and bore witness to the grandeur of Mohammed's estate—may God bless and save him!
رومی » مثنوی معنوی » بخش 38 - قصهٔ یاری خواستن حلیمه از بتان چون عقیب فطام مصطفی را علیهالسلام گم کرد و لرزیدن و سجدهٔ بتان و گواهی دادن ایشان بر عظمت کار مصطفی صلیالله علیه و سلم
Story of the old Arab who directed Halíma to seek help from the idols.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 39 - حکایت آن پیر عرب کی دلالت کرد حلیمه را به استعانت به بتان
How ‘Abdu ’l-Muttalib, the grandfather of Mustafá (Mohammed), got news of Halíma's having lost Mohammed, on whom be peace, and searched for him round the city and made lamentation at the door of the Ka‘ba and besought God and found him (Mohammed), on whom be peace.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 40 - خبر یافتن جد مصطفی عبدالمطلب از گم کردن حلیمه محمد را علیهالسلام و طالب شدن او گرد شهر و نالیدن او بر در کعبه و از حق درخواستن و یافتن او محمد را علیهالسلام
How ‘Abdu ’l-Muttalib asked for a clue to the place where Mohammed was—peace be upon him!—saying, “Where shall I find him?” and how he was answered from within the Ka‘ba and obtained the clue.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 41 - نشان خواستن عبدالمطلب از موضع محمد علیهالسلام کی کجاش یابم و جواب آمدن از اندرون کعبه و نشان یافتن
The rest of the story of (the Divine) Mercy’s calling Bilqis.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 42 - بقیهٔ قصهٔ دعوت رحمت بلقیس را
Parable of Man's being contented with (the goods of) this world, and his greed in seeking (them) and his indifference to the high and blessed estate of the spiritual who are his congeners (and are) crying, “Oh, would that my people might know!”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 43 - مثل قانع شدن آدمی به دنیا و حرص او در طلب دنیا و غفلت او از دولت روحانیان کی ابنای جنس ویاند و نعرهزنان کی یا لَیْتَ قَوْمي یَعْلَمونَ
The rest of the story of Solomon, on whom be peace: how he built the Farther Mosque (the Temple of Solomon) by instruction and inspiration from God, (given to him) for wise purposes which He (only) knows; and how angels, demons, genies, and men lent visible aid.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 44 - بقیهٔ عمارت کردن سلیمان علیهالسلام مسجد اقصی را به تعلیم و وحی خدا جهت حکمتهایی کی او داند و معاونت ملایکه و دیو و پری و آدمی آشکارا
Story of the poet and how the king gave him a reward and how the vizier, whose name was Bu ’l-Hasan, made it many times greater.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 45 - قصهٔ شاعر و صله دادن شاه و مضاعف کردن آن وزیر بوالحسن نام
How after several years the poet came back in the hope of (receiving) the same reward, and how the king according to his custom ordered a thousand dinars to be given to him, and how the new vizier, who was also named Hasan, said to the king, “This is very much: we have (great) expenses and the treasury is empty, and I will satisfy him with a tenth of that (sum).”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 46 - باز آمدن آن شاعر بعد چند سال به امید همان صله و هزار دینار فرمودن بر قاعدهٔ خویش و گفتن وزیر نو هم حسن نام شاه را کی این سخت بسیارست و ما را خرجهاست و خزینه خالیست و من او را بده یک آن خشنود کنم
The resemblance of the bad judgement of this base vizier in corrupting the king's generosity to (that of) the vizier of Pharaoh, namely, Hámán, in corrupting the readiness of Pharaoh to receive (the true Faith).
رومی » مثنوی معنوی » بخش 47 - مانستن بدرایی این وزیر دون در افساد مروت شاه به وزیر فرعون یعنی هامان در افساد قابلیت فرعون
How the Demon sat on the place (throne) of Solomon, on whom be peace, and imitated his actions; and concerning the manifest difference between the two Solomons, and how the Demon called himself Solomon son of David.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 48 - نشستن دیو بر مقام سلیمان علیهالسلام و تشبه کردن او به کارهای سلیمان علیهالسلام و فرق ظاهر میان هر دو سلیمان و دیو خویشتن را سلیمان بن داود نام کردن
How Solomon, on whom be peace, entered the Farther Mosque daily, after its completion, for the purpose of worshipping and directing the worshippers and devotees; and how medicinal herbs grew in the Mosque.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 49 - درآمدن سلیمان علیهالسلام هر روز در مسجد اقصی بعد از تمام شدن جهت عبادت و ارشاد عابدان و معتکفان و رستن عقاقیر در مسجد
How Qábíl (Cain) learned the trade of grave-digging from the crow (raven), before knowledge of grave-digging and graves existed in the world.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 50 - آموختن پیشه گورکنی قابیل از زاغ پیش از آنک در عالم علم گورکنی و گور بود
Story of the Súfí who, head on knee, was engaged in (spiritual) meditation in the garden: his friends said to him, “Lift up thy head and enjoy the garden and the sweet herbs and the birds and the marks of the mercy of God most High.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 51 - قصهٔ صوفی کی در میان گلستان سر به زانو مراقب بود یارانش گفتند سر برآور تفرج کن بر گلستان و ریاحین و مرغان و آثار رحمةالله تعالی
Story of the growing of the carob in a nook of the Farther Mosque, and how Solomon, on whom be peace, was grieved thereat, when it began to talk with him and told its characteristic property and its name
رومی » مثنوی معنوی » بخش 52 - قصهٔ رستن خروب در گوشهٔ مسجد اقصی و غمگین شدن سلیمان علیهالسلام از آن چون به سخن آمد با او و خاصیت و نام خود بگفت
Explaining that the acquisition of knowledge and wealth and rank by men of evil nature is the (means of) exposing him (such a one) to shame and ü like a sword that has fallen into the hand of a brigand.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 53 - بیان آنک حصول علم و مال و جاه بدگوهران را فضیحت اوست و چون شمشیریست کی افتادست به دست راهزن
Commentary on “O thou that wrappest thyself.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 54 - تفسیر یا ایها المزمل
Showing that (the proverb), “Omission to reply is a reply,” confirms the saying that silence is the (proper) reply to the fool. The explanation of both these (sayings) is (contained) in the story which will now be related.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 55 - در بیان آنک ترک الجواب جواب مقرر این سخن کی جواب الاحمق سکوت شرح این هر دو درین قصه است کی گفته میآید
In exposition of the following Hadíth of Mustafá (Mohammed), on whom be peace: “Verily, the most High God created the angels and set reason in them, and He created the beasts and set lust in them, and He created the sons of Adam and set in them reason and lust; and he whose reason prevails over his lust is higher than the angels, and he whose lust prevails over his reason is lower than the beasts.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 56 - در تفسیر این حدیث مصطفی علیهالسلام کی ان الله تعالی خلق الملائکة و رکب فیهم العقل و خلق البهائم و رکب فیها الشهوة و خلق بنی آدم و رکب فیهم العقل و الشهوة فمن غلب عقله شهوته فهو اعلی من الملائکة و من غلب شهوته عقله فهو ادنی من البهائم
In exposition of the following Verse: “and as for those in whose hearts is a disease, it (each new Súra of the Qur’án) added unto their uncleanness (wicked unbelief)”; and of His Word: “thereby He letteth many be led astray, and thereby He letteth many be guided aright.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 57 - در تفسیر این آیت کی و اما الذین فی قلوبهم مرض فزادتهم رجسا و قوله یضل به کثیرا و یهدی به کثیرا
The battle of the reason against the flesh is like the contention of Majnún with his she camel: Majnún's inclination is towards the noble woman (Laylá), while the she camel's inclination is (to go) back towards her foal, as Majnún said (in verse): “My she-camel's love is behind me, while my love is in front of me; and verily I and she are discordant.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 58 - چالیش عقل با نفس هم چون تنازع مجنون با ناقه میل مجنون سوی حره میل ناقه واپس سوی کره چنانک گفت مجنون هوا ناقتی خلفی و قدامی الهوی و انی و ایاها لمختلفان
How the slave wrote to the King a statement complaining of the reduction of his allowance
رومی » مثنوی معنوی » بخش 59 - نوشتن آن غلام قصهٔ شکایت نقصان اجری سوی پادشاه
Story of the divine with a big turban and the man who carried it off, and how he (the divine) shouted, “Undo it and see what you are taking: then take it (if you wish)!”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 60 - حکایت آن فقیه با دستار بزرگ و آنک بربود دستارش و بانگ میزد کی باز کن ببین کی چه میبری آنگه ببر
The World's mute admonition to worldlings, and how it displays its faithlessness to those who have hope of its keeping faith (with them).
رومی » مثنوی معنوی » بخش 61 - نصیحت دنیا اهل دنیا را به زبان حال و بیوفایی خود را نمودن به وفا طمع دارندگان ازو
Explaining that the gnostic hath a nutriment (consisting) of the Light of God, for (the Prophet said), “I pass the night with my Lord: He giveth me meat and drink”; and “Hunger is God's food whereby He revives the bodies of the siddíqs,” that is, “in hunger God's food reaches (them).”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 62 - بیان آنک عارف را غذاییست از نور حق کی ابیت عند ربی یطعمنی و یسقینی و قوله الجوع طعام الله یحیی به ابدان الصدیقین ای فی الجوع یصل طعامالله
Commentary on “Moses conceived a fear in his heart: We said, ‘Fear not, verily thou wilt be the superior.’”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 63 - تفسیر اوجس فی نفسه خیفة موسی قلنا لا تخف انک انت الاعلی
Warning the pretender to shun pretension and enjoining him to follow (the true guide).
رومی » مثنوی معنوی » بخش 64 - زجر مدعی از دعوی و امر کردن او را به متابعت
The rest of the story of the slave’s writing a petition for his allowance.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 65 - بقیهٔ نوشتن آن غلام رقعه به طلب اجری
Story of the encomiast who from regard for reputation was thanking the object of his praise, while the scent (signs) of his inward grief and pain and the shabbiness of his outward garb showed that those expressions of gratitude were vain and false.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 66 - حکایت آن مداح کی از جهت ناموس شکر ممدوح میکرد و بوی اندوه و غم اندرون او و خلاقت دلق ظاهر او مینمود کی آن شکرها لافست و دروغ
How the divine physicians detect diseases, religious and spiritual, in the countenance of friend or stranger and in the tones of his speech and the colour of his eyes, and even without all these (indications), by the way of the heart; for “verily, they are spies on the hearts (of men); therefore behave with sincerity when ye sit with them.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 67 - دریافتن طبیبان الهی امراض دین و دل را در سیمای مرید و بیگانه و لحن گفتار او و رنگ چشم او و بی این همه نیز از راه دل کی انهم جواسیس القلوب فجالسوهم بالصدق
How Abú Yazíd (Bistámí) announced the birth of Abu ’l-Hasan Kharraqání—may God sanctify the spirit of them both—(many) years before it took place, and gave a detailed description of his outer and inner characteristics; and how the chronologers wrote it down for the purpose of observation.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 68 - مژده دادن ابویزید از زادن ابوالحسن خرقانی قدس الله روحهما پیش از سالها و نشان صورت او سیرت او یک به یک و نوشتن تاریخنویسان آن در جهت رصد
The words of the Prophet, may God bless and save him, “Verily, I feel the Breath of the Merciful (God) from the direction of Yemen.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 69 - قول رسول صلی الله علیه و سلم انی لاجد نفس الرحمن من قبل الیمن
The reduction of the allowance of God’s food for the soul and heart of the Súfí .
رومی » مثنوی معنوی » بخش 70 - نقصان اجرای جان و دل صوفی از طعام الله
How the slave was indignant because no reply to his letter arrived from the king.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 71 - آشفتن آن غلام از نارسیدن جواب رقعه از قبل پادشاه
How the wind blew perversely against Solomon, on whom be peace, because of his lapse.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 72 - کژ وزیدن باد بر سلیمان علیهالسلام به سبب زلت او
How Shaykh Abu ’l-Hasan, may God be well-pleased with him, heard Báyazíd's announcement of his coming into existence and of what should happen to him.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 73 - شنیدن شیخ ابوالحسن رضی الله عنه خبر دادن ابویزید را و بود او و احوال او
How the slave wrote another letter to the king when he received no reply to the first letter.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 74 - رقعهٔ دیگر نوشتن آن غلام پیش شاه چون جواب آن رقعهٔ اوّل نیافت
Story that some one was consulting another, who said, “Consult some one else, for I am your enemy.”
رومی » مثنوی معنوی » بخش 75 - قصهٔ آنک کسی به کسی مشورت میکرد گفتش مشورت با دیگری کن کی من عدوی توم
How the Prophet, on whom be peace, appointed a youth of Hudhayl to be commander of an expeditionary force in which there were elders and veteran warriors.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 76 - امیر کردن رسول علیهالسلام جوان هذیلی را بر سریهای کی در آن پیران و جنگ آزمودگان بودند
How an objector objected to the Prophet's—on whom be peace— appointing the man of Hudhayl to be commander.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 77 - اعتراض کردن معترضی بر رسول علیهالسلام بر امیر کردن آن هذیلی
How Mustafá, on whom be peace, answered the objector.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 78 - جواب گفتن مصطفی علیهالسلام اعتراض کننده را
Story of Báyazíd's—may God sanctify his spirit—saying, “Glory to me! How grand is my estate!” and the objection raised by his disciples, and how he gave them an answer to this, not by the way of speech but by the way of vision (immediate experience).
رومی » مثنوی معنوی » بخش 79 - قصهٔ «سُبْحانی، ما اَعْظَمَ شَأْنی» گفتن ابویزید قدّس الله سرّه و اعتراض مریدان و جواب این مر ایشان را نه به طریق گفت زبان بلک از راه عیان
Explaining the cause of the eloquence and loquacity of that impertinent man in the presence of the Prophet, on whom be peace.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 80 - بیان سبب فصاحت و بسیارگویی آن فضول به خدمت رسول علیهالسلام
How the Prophet, on whom be peace, explained the cause of his preferring and choosing the (young) man of Hudhayl as commander and chief of the army over the heads of the elders and veterans.
رومی » مثنوی معنوی » بخش 81 - بیان رسول علیه السلام سبب تفضیل و اختیار کردن او آن هذیلی را به امیری و سرلشکری بر پیران و کاردیدگان
