صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر چهارم
  4. »بخش 38 - قصهٔ یاری خواستن حلیمه از بتان چون عقیب فطام مصطفی را علیه‌السلام گم کرد و لرزیدن و سجدهٔ بتان و گواهی دادن ایشان بر عظمت کار مصطفی صلی‌الله علیه و سلم

بخش 38 - قصهٔ یاری خواستن حلیمه از بتان چون عقیب فطام مصطفی را علیه‌السلام گم کرد و لرزیدن و سجدهٔ بتان و گواهی دادن ایشان بر عظمت کار مصطفی صلی‌الله علیه و سلم

Story of Halíma's asking help of the idols when she lost Mustafá (Mohammed)—on whom be peace—after he was weaned, and how the idols trembled and prostrated themselves and bore witness to the grandeur of Mohammed's estate—may God bless and save him!

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
Toggle stanza 1
11

قصهٔ راز حلیمه گویمت

تا زداید داستان او غمت

I will tell you the story of Halíma's mystic experience, that her tale may clear away your trouble.

22

مصطفی را چون ز شیر او باز کرد

بر کفش برداشت چون ریحان و ورد

When she parted Mustafá from (her) milk, she took him up on the palm of her hand as (tenderly as though he were) sweet basil and roses,

33

می‌گریزانیدش از هر نیک و بد

تا سپارد آن شهنشه را به جد

Causing him to avoid every good or evil (hap), that she might commit that (spiritual) emperor to (the care of) his grandsire.

44

چون همی آورد امانت را ز بیم

شد به کعبه و آمد او اندر حطیم

Since she was bringing the (precious) trust in fear (for its safety), she went to the Ka‘ba and came into the Hatím.

55

از هوا بشنید بانگی کای حطیم

تافت بر تو آفتابی بس عظیم

From the air she heard a cry—“O Hatím, an exceedingly mighty Sun hath shone upon thee.

66

ای حطیم امروز آید بر تو زود

صد هزاران نور از خورشید جود

O Hatím, to-day there will suddenly come upon thee a hundred thousand beams from the Sun of munificence.

77

ای حطیم امروز آرد در تو رخت

محتشم شاهی که پیک اوست بخت

O Hatím, to-day there will march into thee with pomp a glorious King, whose harbinger is Fortune.

88

ای حطیم امروز بی‌شک از نوی

منزل جانهای بالایی شوی

O Hatím, to-day without doubt thou wilt become anew the abode of exalted spirits.

99

جان پاکان طلب طلب و جوق جوق

آیدت از هر نواحی مست شوق

The spirits of the holy will come to thee from every quarter in troops and multitudes, drunken with desire.”

1010

گشت حیران آن حلیمه زان صدا

نه کسی در پیش نه سوی قفا

Halíma was bewildered by that voice: neither in front nor behind was any one (to be seen).

1111

شش جهت خالی ز صورت وین ندا

شد پیاپی آن ندا را جان فدا

(All) the six directions were empty of (any visible) form, and this cry was continuous— may the soul be a ransom for that cry!

1212

مصطفی را بر زمین بنهاد او

تا کند آن بانگ خوش را جست و جو

She laid Mustafá on the earth, that she might search after the sweet sound.

1313

چشم می‌انداخت آن دم سو به سو

که کجا است این شه اسرارگو

Then she cast her eye to and fro, saying, “Where is that king that tells of mysteries?

1414

کین چنین بانگ بلند از چپ و راست

می‌رسد یا رب رساننده کجاست

For such a loud sound is arriving from left and right. O Lord, where is he that causes it to arrive?”

1515

چون ندید او خیره و نومید شد

جسم لرزان هم‌چو شاخ بید شد

When she did not see (any one), she became distraught and despairing: her body began to tremble like the willow-bough.

1616

باز آمد سوی آن طفل رشید

مصطفی را بر مکان خود ندید

She came back towards that righteous child: she did not see Mustafá in his (former) place.

1717

حیرت اندر حیرت آمد بر دلش

گشت بس تاریک از غم منزلش

Bewilderment on bewilderment fell upon her heart: from grief her abode became very dark.

1818

سوی منزلها دوید و بانگ داشت

که کی بر دردانه‌ام غارت گماشت

She ran to the dwellings (hard by) and raised an outcry, saying, “Who has carried off my single pearl?”

1919

مکیان گفتند ما را علم نیست

ما ندانستیم که آنجا کودکیست

The Meccans said, “We have no knowledge: we knew not that a child was there.”

2020

ریخت چندان اشک و کرد او بس فغان

که ازو گریان شدند آن دیگران

She shed so many tears and made (so) much lamentation that those others began to weep because of her (grief).

2121

سینه کوبان آن چنان بگریست خوش

که اختران گریان شدند از گریه‌اش

Beating her breast, she wept so well (mightily) that the stars were made to weep by her weeping.

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

گفت عفریتی که تختش را به فن

حاضر آرم تا تو زین مجلس شدن

رومی»مثنوی معنوی»دفتر چهارم»بخش 37 - چاره کردن سلیمان علیه‌السلام در احضار تخت بلقیس از سبا

اگلی نظم

پیرمردی پیشش آمد با عصا

کای حلیمه چه فتاد آخر ترا

رومی»مثنوی معنوی»دفتر چهارم»بخش 39 - حکایت آن پیر عرب کی دلالت کرد حلیمه را به استعانت به بتان

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور