صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر سوم

باب

دفتر سوم

نظمیں

دفتر سوم

  1. زندہ رود
  2. »رومی
  3. »مثنوی معنوی
  4. »دفتر سوم

بخش 1–سر آغاز

IN THE NAME OF GOD THE MERCIFUL, THE COMPASSIONATE

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 1 - سر آغاز

Enآڈیو
68 اشعار

بخش 2–قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصح

Story of those who ate the young elephant from greed and because they neglected the advice of the sincere counsellor.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 2 - قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصح

Enآڈیو
36 اشعار

بخش 3–بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگان

The remainder of the Story of those who molested the young elephants.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 3 - بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگان

Enآڈیو
33 اشعار

بخش 4–بازگشتن به حکایت پیل

Returning to the Story of the elephant.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 4 - بازگشتن به حکایت پیل

Enآڈیو
34 اشعار

بخش 5–بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوب

Explaining that in the sight of the Beloved a fault committed by lovers is better than the correctness of strangers.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 5 - بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوب

Enآڈیو
8 اشعار

بخش 6–امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ای

How God most High commanded Moses, on whom be peace, saying, “Call unto Me with a mouth with which thou hast not sinned.”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 6 - امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ای

Enآڈیو
9 اشعار

بخش 7–بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است

Showing that the supplicant's invocation of God is essentially the same thing as God's response to him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 7 - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است

Enآڈیو
47 اشعار

بخش 8–فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیار

How the countryman deceived the townsman and invited him with humble entreaties and great importunity.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 8 - فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیار

Enآڈیو
46 اشعار

بخش 9–قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفا

(Story of the people of Sabá and how prosperity made them forward.)

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 9 - قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفا

Enآڈیو
16 اشعار

بخش 10–جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای او

How the smitten would assemble every morning at the door of the (monastic) cell of Jesus, on whom be peace, craving to be healed through his prayer.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 10 - جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای او

Enآڈیو
66 اشعار

بخش 11–باقی قصهٔ اهل سبا

The remainder of the Story of the people of Saba.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 11 - باقی قصهٔ اهل سبا

Enآڈیو
48 اشعار

بخش 12–بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی ده

The rest of the Story of the Khwaja’s going to the village on the invitation of the countryman.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 12 - بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی ده

Enآڈیو
20 اشعار

بخش 13–دعوت باز بطان را از آب به صحرا

How the falcon invited the ducks to come from the water to the plain.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 13 - دعوت باز بطان را از آب به صحرا

Enآڈیو
42 اشعار

بخش 14–قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنند

The Story of the people of Zarwán and how they contrived that they should pick the fruit in their orchards without being troubled by the poor.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 14 - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنند

Enآڈیو
23 اشعار

بخش 15–روان شدن خواجه به سوی ده

The Khwaja’s departure to the country.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 15 - روان شدن خواجه به سوی ده

Enآڈیو
35 اشعار

بخش 16–رفتن خواجه و قومش به سوی ده

How the Khwaja and his family went to the country.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 16 - رفتن خواجه و قومش به سوی ده

Enآڈیو
35 اشعار

بخش 17–نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بود

How Majnún petted the dog that lived in Layla's abode.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 17 - نواختن مجنون آن سگ را کی مقیم کوی لیلی بود

Enآڈیو
31 اشعار

بخش 18–رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان را

How the Khwája and his kinsfolk arrived at the village, and how the countryman pretended not to see or recognise them:

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 18 - رسیدن خواجه و قومش به ده و نادیده و ناشناخته آوردن روستایی ایشان را

Enآڈیو
123 اشعار

بخش 19–افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالان

How the jackal fell into the dyeing-vat and was dyed with many colours and pretended amongst the jackals that he was a peacock.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 19 - افتادن شغال در خُم رنگ و رنگین شدن و دعوی طاوسی کردن میان شغالان

Enآڈیو
11 اشعار

بخش 20–چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنان

How a braggart greased his lips and moustache every morning with the skin of a fat sheep's tail and came amongst his companions, saying, “I have eaten such and such (viands).”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 20 - چرب کردن مرد لافی لب و سبلت خود را هر بامداد به پوست دنبه و بیرون آمدن میان حریفان کی من چنین خورده‌ام و چنان

Enآڈیو
15 اشعار

بخش 21–آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بود

How Bal‘am the son of Bá‘úr was (felt himself) secure, because the Lord had made (many) tests (of him) and he had come through them honourably.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 21 - آمن بودن بلعم باعور کی امتحانها کرد حضرت او را و از آنها روی سپید آمده بود

Enآڈیو
19 اشعار

بخش 22–دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بود

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 22 - دعوی طاوسی کردن آن شغال کی در خم صباغ افتاده بود

Enآڈیو
12 اشعار

بخش 23–تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کرد

Comparison of Pharaoh and his pretence of divinity to the jackal which pretended to be a peacock.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 23 - تشبیه فرعون و دعوی الوهیت او بدان شغال کی دعوی طاوسی می‌کرد

Enآڈیو
12 اشعار

بخش 24–تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ

Explanation of (the text), And thou wilt surely know them in the perversion of their speech.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 24 - تفسیر وَ لَتَعْرِفَنَّهُم في لَحْنِ القَوْلِ

Enآڈیو
7 اشعار

بخش 25–قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالی

The Story of Hárút and Márút and their boldness in encountering the probation of God most High.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 25 - قصهٔ هاروت و ماروت و دلیری ایشان بر امتحانات حق تعالی

Enآڈیو
43 اشعار

بخش 26–قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدن

The Story of Pharaoh's dream of the coming of Moses, on whom be peace, and how he took thought to relieve himself (of the threatened danger).

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 26 - قصهٔ خواب دیدن فرعون آمدن موسی را علیه السلام و تدارک اندیشیدن

Enآڈیو
15 اشعار

بخش 27–به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلام

How they summoned the Israelites to the maydán, as a device to prevent the begetting of Moses, on whom be peace.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 27 - به میدان خواندن بنی اسرائیل برای حیلهٔ ولادت موسی علیه السلام

Enآڈیو
3 اشعار

بخش 28–حکایت

Story.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 28 - حکایت

Enآڈیو
14 اشعار

بخش 29–بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حمل

How Pharaoh returned from the maydán to the city, glad at having parted the Israelites from their wives on the night of the conception (of Moses).

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 29 - بازگشتن فرعون از میدان به شهر شاد بتفریق بنی اسرائیل از زنانشان در شب حمل

Enآڈیو
6 اشعار

بخش 30–جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلام

How ‘Imrán lay with the mother of Moses and how the mother of Moses, on him be peace, became pregnant.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 30 - جمع آمدن عمران به مادر موسی و حامله شدن مادر موسی علیه‌السلام

Enآڈیو
10 اشعار

بخش 31–وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشی

How after having lain with her ‘Imrán charged his wife to pretend that she had not visited him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 31 - وصیت کردن عمران جفت خود را بعد از مجامعت کی مرا ندیده باشی

Enآڈیو
8 اشعار

بخش 32–ترسیدن فرعون از آن بانگ

How Pharaoh was frightened by the noise.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 32 - ترسیدن فرعون از آن بانگ

Enآڈیو
6 اشعار

بخش 33–پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدان

The appearance of the star of Moses, on whom be peace, in the sky and the outcry of the astrologers in the maydán.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 33 - پیدا شدن استارهٔ موسی علیه السلام بر آسمان و غریو منجمان در میدان

Enآڈیو
36 اشعار

بخش 34–خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکر

How Pharaoh summoned the women who had new-born children to the maydán, (doing this) also for the sake of his plot (against Moses).

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 34 - خواندن فرعون زنان نوزاده را سوی میدان هم جهت مکر

Enآڈیو
10 اشعار

بخش 35–بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش انداز

How Moses was born and how the officers came to ‘Imrán's house and how it was divinely revealed to the mother of Moses that she should cast Moses into the fire.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 35 - بوجود آمدن موسی و آمدن عوانان به خانهٔ عمران و وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آتش انداز

Enآڈیو
11 اشعار

بخش 36–وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکن

How it was divinely revealed to the mother of Moses that she should throw Moses into the water.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 36 - وحی آمدن به مادر موسی کی موسی را در آب افکن

Enآڈیو
17 اشعار

بخش 37–حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغداد

Story of the snake-catcher who thought the frozen serpent was dead and wound it in ropes and brought it to Baghdád.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 37 - حکایت مارگیر کی اژدهای فسرده را مرده پنداشت در ریسمانهاش پیچید و آورد به بغداد

Enآڈیو
91 اشعار

بخش 38–تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلام

How Pharaoh threatened Moses, on whom be peace.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 38 - تهدید کردن فرعون موسی را علیه السلام

Enآڈیو
9 اشعار

بخش 39–جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردش

The answer of Moses to Pharaoh concerning the threats which he made against him.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 39 - جواب موسی فرعون را در تهدیدی کی می‌کردش

Enآڈیو
6 اشعار

بخش 40–پاسخ فرعون موسی را علیه السلام

The reply of Pharaoh to Moses, on whom be peace.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 40 - پاسخ فرعون موسی را علیه السلام

Enآڈیو
5 اشعار

بخش 41–جواب موسی فرعون را

The answer of Moses, on whom be peace, to Pharaoh.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 41 - جواب موسی فرعون را

Enآڈیو
4 اشعار

بخش 42–جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلام

The reply of Pharaoh to Moses, and the coming of a Divine revelation to Moses, on whom be peace.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 42 - جواب فرعون موسی را و وحی آمدن موسی را علیه‌السلام

Enآڈیو
8 اشعار

بخش 43–مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداین

How Moses, on whom be peace, gave Pharaoh a respite, that he might assemble the magicians from the cities.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 43 - مهلت دادن موسی علیه‌السلام فرعون را تا ساحران را جمع کند از مداین

Enآڈیو
58 اشعار

بخش 44–فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحران

How Pharaoh sent (messengers) to the cities in search of the magicians.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 44 - فرستادن فرعون به مداین در طلب ساحران

Enآڈیو
17 اشعار

بخش 45–خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلام

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 45 - خواندن آن دو ساحر پدر را از گور و پرسیدن از روان پدر حقیقت موسی علیه السلام

Enآڈیو
9 اشعار

بخش 46–جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خود

How the dead magician answered his sons.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 46 - جواب گفتن ساحر مرده با فرزندان خود

Enآڈیو
14 اشعار

بخش 47–تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتند

Comparison of the sublime Qur’án to the rod of Moses, and the death of Mustafá (Mohammed), on whom be peace, to the sleep of Moses, and those who seek to alter the Qur’án to the two young magicians who attempted to carry off the rod of Moses when they found him asleep.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 47 - تشبیه کردن قرآن مجید را به عصای موسی و وفات مصطفی را علیه السلام نمودن بخواب موسی و قاصدان تغییر قرآن را با آن دو ساحر بچه کی قصد بردن عصا کردند چو موسی را خفته یافتند

Enآڈیو
48 اشعار

بخش 48–جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس

How the magicians from the cities assembled before Pharaoh and received robes of honour and laid their hands upon their breasts, (pledging themselves) to subdue his enemy (Moses), and saying, “Write this down against us.”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 48 - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس

Enآڈیو
14 اشعار

بخش 49–اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیل

The disagreement as to the description and shape of the elephant.

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 49 - اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیل

Enآڈیو
103 اشعار

بخش 50–توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوای

Reconciliation of these two Traditions: “To be satisfied with infidelity is an act of infidelity,” and “If any one is not satisfied with My ordainment, let him seek a lord other than Me.”

رومی » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش 50 - توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوای

Enآڈیو
14 اشعار
  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
اگلا صفحہ