وزن کے تحت کتاب

وزنِ مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف) میں امیرخسرو دهلوی کی کتاب دیوان اشعار

یہ صفحہ صرف وزنِ مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف) میں آنے والی نظمیں دکھاتا ہے۔

114 نظمیں

نظمیں

بخش 1باسم الملک الوهاب

15 اشعار

بخش 2مناجات در حضرت واهب منی و نجات

26 اشعار

بخش 3نعت خاتم انبیا که لوح محفوظ نگین راستین اوست، و کلام الله نقش نگین او، زین الله خاتم امورنا، بایادیه

4 اشعار

بخش 4در طیران آن سیمرغ قاف قران سوی سواد ما زاغ با طاوس سدره یمد لله ظلها علینا

24 اشعار

بخش 5مدح شیخ الطریقه نظام الحق والحقیقة محمدی، که عیسی آخر الزمانش فرستادند، تا دم جان بخش او: اسلام محمدی را از سر زنده گردانیده، و عمر جاوید بخشید متع الله المسلمین به طول بقائه

9 اشعار

بخش 6فی المحمده المحمدیه، و هو ختم اخلفاء العرب و العجم، وارث الخلافه من آدم، علاء الدنیا و الدین، ناصر امیرالمؤمنین، المستنصر برب العالمین، المستعم به حبل الله المتین، رفع فی الخلافه در جاته، و جعل اخلاقه خلفاء الا قالیم فی حیاته

7 اشعار

بخش 7در سبب نظم این جواهر، و سر رشتهٔ دقت را درو کشیدن، و در نظر جوهریان مبصر داشتن، و قیمت عدل خواستن

23 اشعار

بخش 8راه نمودن فرزند قره‌العین عین‌الدین خضر را، که از ظلمات دنیا سوی روشنایی گراید، رواه الله من عین الحیوة عمره، کالخضر، بصحه الذات

80 اشعار

بخش 9حکایت شبانی که از غایت همّت‌، تیغ را آیینه وجاهت و قلم را عمدهٔ دولت خود ساخت

19 اشعار

بخش 10آغاز سلسله جنبانیدن مجنون و لیلی

72 اشعار

بخش 11پرده برداشتن دمهای سرد از روی لیلی، و دیدن مادر پژمردگی آن گل، و شمه‌ای ازان پرده دریدگی در دماغ پدرش دمیدن، و روان کردن پیر، آب از دو دیده، و لیلی را، چون ریحان سفالین، در گوشهٔ محنت، پای در گل کردن

47 اشعار

بخش 12خراب شدن مجنون به اول دور عشق، و از مستی، در پایهاء کو افتادن، و خبر یافتن پدر، وسوی آن بی خبر دویدن، و از آب دیده و باد سینه سلسله در پای مجنون کردن، و زنجیر کشانش پیش مادر آوردن

104 اشعار

بخش 13تنقیه کردن مادر، دماغ مجنون را، به داروی تلخ نصیحت، و از در لفظه، و شیرینی زبان، مفرح سودای او ساختن

29 اشعار

بخش 14توجه نمودن سید عامریان، سوی داروخانه دارالشفاء محنت و اندوه، تا طلب شربت وصال خسته کند، و تلخ کام بازگشتن

41 اشعار

بخش 15شمشیر کشیدن نوفل، از جهت جفت مجنون، و در سواد لیلی کوکبه آراستن، و در قتال مردان کوشیدن

55 اشعار

بخش 16دراز شدن ظلم گیسوی لیلی بر مجنون، و زنده داشتن مجنون شبهای فراق را به خیال لیلی، و روشن شدن مهر نوفل در آفاق بر تیرگی روز مجنون، و لرزیدن پدر پیر مجنون از دمهای سرد پسر، و سوی گرم مهری نوفل گریختن، و گرم رویی کردن، آن مهربان، و گرماگرم، شمسهٔ نسبت خود را که در پرده حیا آفتابی بود سایه پرورد، با مجنون تاریک اختر قران دادن و محترق شدن ستارهٔ مجنون، و پیش از استقامت رجعت کردن

81 اشعار

بخش 17شنیدن لیلی، آوازهای دف تزویج مجنون، و ازان حرارت سوخته شدن

15 اشعار

بخش 18نامه نبشتن، لیلی، از دودهای دل، سوی مجنون، و ماجرای دل دزدیده، بران آشنا، عرضه کردن

53 اشعار

بخش 19جواب نبشتن مجنون مرفوع القلم، از سیاهی آب ناک دیده، جراحت نامه لیلی را، و ریشهای سربسته از نوک قلم خاریدن، و خون سوخته بر ورق چکانیدن، و دهانه جراحت را به کاغذ لیلی بستن

51 اشعار

بخش 20عزیمت دوستان جانی سوی مجنون، و او را از دیو لاخ کوه، به افسون، در حلقهٔ مردمان در آوردن، و سایه گرفتن آواز درختان سایه‌دار، و چون باد سوی باغ دویدن، و آهنگ مرغان باغ کردن، و با بلبل گلبانگ زدن

63 اشعار

بخش 21دل دادن مجنون، سگی را که در کوی دلدار دیده بود، و بازوی خون را طوق گردن او ساختن، و تن استخوان شده را گزند دهان و مزد دندان او کردن و به زبان چربش نواختن

64 اشعار

بخش 22غنودن نرگس لیلی از بیماری، و مجنون بی‌خواب را در خواب دیدن، و به نفس تند خویش از جای جستن، و بیرون پریدن، و کمر کوه گرفتن، و مجنون را بر تیغ کوه خراشیده و خسته دریافتن، و دست سلوت بر خستگی او سودن، و مرهم راحت رسانیدن

91 اشعار

بخش 23بازگشتن کبک خرامان از کوه، و شتر پرنده را بر جناح رفتن، رشته دراز دادن، و کبوتر دیوانه را پر کم گذاشتن

15 اشعار

بخش 24گریستن لیلی در هوای آشنا، و موج درونه را بدین غزل آبدار بر روی آب آوردن

39 اشعار

بخش 25حاضر شدن مجنون غایب، در غیبت لیلی، و به حضور خیال، از خیال به حضور باز آمدن، و سرود حسرت گفتن، و دست بر دست زدن

13 اشعار

بخش 26آه کردن مجنون از درونهٔ پرسوز، و این غزل دود اندود، از دودکش دهان، بیرون دادن

30 اشعار

بخش 27خرامش کردن سرو لیلی، با سرو قدان همسایه، سوی بوستان، و شناختن آزاده‌ای آن نو بران را، و زبان سوسنی کشیدن، و غزلی جگر دوز، از یک اندازهای مجنون، به آواز نرم روان کردن، و بر دل لیلی زدن، و کاری آمدن، و باز جست کردن لیلی طیرگی بلبل خار نشین خود را، و آزمودن آن راوی تعطش لیلی را، سوی خونابهٔ مجنون و مرگ مجنون، به قبلهٔ کرم کردن، و سوخته شدن لیلی، و به گرمی در خانه باز آمدن، و به تب اجل گرفتار شدن

72 اشعار

بخش 28صفت برگ ریز، و دوادو باد خزان، و از آسیب صدمات حوادث، سر نهادن سرو لیلی در خاک، و بی بالش ماندن

74 اشعار

بخش 29خبر یافتن مجنون دردمند، از بیماری لیلی، و از حلقهٔ سگان بیابان زنجیر گسستن، و به حلقه زدن در لیلی آمدن، و از پیش جنازهٔ لیلی را در حلقهٔ رحیل دیدن، و نثار شاهانه از دیده ریختن، و به موافقت محفه عروس، سوی شبستان لحد، بر عزم خلوت صحیحه روان شدن

58 اشعار

بخش 30این مویهای بی‌جان، به گیسوی منور مادر مغفورهٔ خویش، که تاب الشیب نوری داشت، راست افتاد، و بدین نالهای سوزان، نفس حسن را خاکستر کرده شد و گوهر پاک برادر حسام الدین را، که در میان خاک، خورد مور چه گشت، روشن گردانیده آمد، تعمده الله به غفرانه

25 اشعار

بخش 31در ختم این نامهٔ مسلسل مجنون و لیلی، که هر رقمش مقر قلب است و خط کشیدن برونمای حرف گیران، که صحیفهٔ مردمان انگشت پنج کنند، و چون نامه ایشان کسانی بر پیچند، از پیچ پیچ مشتی آتام حسن التفاوت کنند، ان شاء الله که کرام الکاتبین این نامه را سیاه نه پیچاند، یوم نطوی اسماء کطی السجل للکتب

54 اشعار

وزنِ مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف) میں امیرخسرو دهلوی کی کتاب دیوان اشعار

نظمیں

بخش 1–باسم الملک الوهاب

بخش 2–مناجات در حضرت واهب منی و نجات

بخش 3–نعت خاتم انبیا که لوح محفوظ نگین راستین اوست، و کلام الله نقش نگین او، زین الله خاتم امورنا، بایادیه

بخش 4–در طیران آن سیمرغ قاف قران سوی سواد ما زاغ با طاوس سدره یمد لله ظلها علینا

بخش 7–در سبب نظم این جواهر، و سر رشتهٔ دقت را درو کشیدن، و در نظر جوهریان مبصر داشتن، و قیمت عدل خواستن

بخش 8–راه نمودن فرزند قره‌العین عین‌الدین خضر را، که از ظلمات دنیا سوی روشنایی گراید، رواه الله من عین الحیوة عمره، کالخضر، بصحه الذات

بخش 9–حکایت شبانی که از غایت همّت‌، تیغ را آیینه وجاهت و قلم را عمدهٔ دولت خود ساخت

بخش 10–آغاز سلسله جنبانیدن مجنون و لیلی

بخش 13–تنقیه کردن مادر، دماغ مجنون را، به داروی تلخ نصیحت، و از در لفظه، و شیرینی زبان، مفرح سودای او ساختن

بخش 14–توجه نمودن سید عامریان، سوی داروخانه دارالشفاء محنت و اندوه، تا طلب شربت وصال خسته کند، و تلخ کام بازگشتن

بخش 15–شمشیر کشیدن نوفل، از جهت جفت مجنون، و در سواد لیلی کوکبه آراستن، و در قتال مردان کوشیدن

بخش 17–شنیدن لیلی، آوازهای دف تزویج مجنون، و ازان حرارت سوخته شدن

بخش 18–نامه نبشتن، لیلی، از دودهای دل، سوی مجنون، و ماجرای دل دزدیده، بران آشنا، عرضه کردن

بخش 21–دل دادن مجنون، سگی را که در کوی دلدار دیده بود، و بازوی خون را طوق گردن او ساختن، و تن استخوان شده را گزند دهان و مزد دندان او کردن و به زبان چربش نواختن

بخش 23–بازگشتن کبک خرامان از کوه، و شتر پرنده را بر جناح رفتن، رشته دراز دادن، و کبوتر دیوانه را پر کم گذاشتن

بخش 24–گریستن لیلی در هوای آشنا، و موج درونه را بدین غزل آبدار بر روی آب آوردن

بخش 25–حاضر شدن مجنون غایب، در غیبت لیلی، و به حضور خیال، از خیال به حضور باز آمدن، و سرود حسرت گفتن، و دست بر دست زدن

بخش 26–آه کردن مجنون از درونهٔ پرسوز، و این غزل دود اندود، از دودکش دهان، بیرون دادن

بخش 28–صفت برگ ریز، و دوادو باد خزان، و از آسیب صدمات حوادث، سر نهادن سرو لیلی در خاک، و بی بالش ماندن

غزل شمارهٔ 55–بگذشت و نظر نکرد ما را

غزل شمارهٔ 80–عشق از پی جان گرفت ما را

غزل شمارهٔ 169–دریاب که جان خراب گشته ست

غزل شمارهٔ 170–بازش هوس شکار برخواست

غزل شمارهٔ 171–خط کز لب آن پسر دمیده ست

غزل شمارهٔ 172–عشق تو بلای جان بسندست

غزل شمارهٔ 173–ما را دل زار مستمند است

غزل شمارهٔ 174–چشمم که بر روی تو فتاده ست

غزل شمارهٔ 175–آنجاست دل من و هم آنجاست

غزل شمارهٔ 176–زلف تو هنوز تابدار است

غزل شمارهٔ 177–چشمت که میان خواب نازست

غزل شمارهٔ 178–یک موی ترا هزار دام است

غزل شمارهٔ 179–زلف سیه تو مشک چین است

غزل شمارهٔ 180–می نوش که دور شادمانیست

غزل شمارهٔ 181–ای خوانده بُتانِ حسن، شاهت

غزل شمارهٔ 182–دیوانه شدم در آرزویت

غزل شمارهٔ 578–امشب بت ما به نزد ما بود

غزل شمارهٔ 579–وقتی دل ما ازان ما بود

غزل شمارهٔ 580–عشق آمد و دل ز دستِ ما بُرد

بخش 1باسم الملک الوهاب

بخش 2مناجات در حضرت واهب منی و نجات

بخش 3نعت خاتم انبیا که لوح محفوظ نگین راستین اوست، و کلام الله نقش نگین او، زین الله خاتم امورنا، بایادیه

بخش 4در طیران آن سیمرغ قاف قران سوی سواد ما زاغ با طاوس سدره یمد لله ظلها علینا

بخش 7در سبب نظم این جواهر، و سر رشتهٔ دقت را درو کشیدن، و در نظر جوهریان مبصر داشتن، و قیمت عدل خواستن

بخش 8راه نمودن فرزند قره‌العین عین‌الدین خضر را، که از ظلمات دنیا سوی روشنایی گراید، رواه الله من عین الحیوة عمره، کالخضر، بصحه الذات

بخش 9حکایت شبانی که از غایت همّت‌، تیغ را آیینه وجاهت و قلم را عمدهٔ دولت خود ساخت

بخش 10آغاز سلسله جنبانیدن مجنون و لیلی

بخش 13تنقیه کردن مادر، دماغ مجنون را، به داروی تلخ نصیحت، و از در لفظه، و شیرینی زبان، مفرح سودای او ساختن

بخش 14توجه نمودن سید عامریان، سوی داروخانه دارالشفاء محنت و اندوه، تا طلب شربت وصال خسته کند، و تلخ کام بازگشتن

بخش 15شمشیر کشیدن نوفل، از جهت جفت مجنون، و در سواد لیلی کوکبه آراستن، و در قتال مردان کوشیدن

بخش 17شنیدن لیلی، آوازهای دف تزویج مجنون، و ازان حرارت سوخته شدن

بخش 18نامه نبشتن، لیلی، از دودهای دل، سوی مجنون، و ماجرای دل دزدیده، بران آشنا، عرضه کردن

بخش 21دل دادن مجنون، سگی را که در کوی دلدار دیده بود، و بازوی خون را طوق گردن او ساختن، و تن استخوان شده را گزند دهان و مزد دندان او کردن و به زبان چربش نواختن

بخش 23بازگشتن کبک خرامان از کوه، و شتر پرنده را بر جناح رفتن، رشته دراز دادن، و کبوتر دیوانه را پر کم گذاشتن

بخش 24گریستن لیلی در هوای آشنا، و موج درونه را بدین غزل آبدار بر روی آب آوردن

بخش 25حاضر شدن مجنون غایب، در غیبت لیلی، و به حضور خیال، از خیال به حضور باز آمدن، و سرود حسرت گفتن، و دست بر دست زدن

بخش 26آه کردن مجنون از درونهٔ پرسوز، و این غزل دود اندود، از دودکش دهان، بیرون دادن

بخش 28صفت برگ ریز، و دوادو باد خزان، و از آسیب صدمات حوادث، سر نهادن سرو لیلی در خاک، و بی بالش ماندن

غزل شمارهٔ 55بگذشت و نظر نکرد ما را

غزل شمارهٔ 80عشق از پی جان گرفت ما را

غزل شمارهٔ 169دریاب که جان خراب گشته ست

غزل شمارهٔ 170بازش هوس شکار برخواست

غزل شمارهٔ 171خط کز لب آن پسر دمیده ست

غزل شمارهٔ 172عشق تو بلای جان بسندست

غزل شمارهٔ 173ما را دل زار مستمند است

غزل شمارهٔ 174چشمم که بر روی تو فتاده ست

غزل شمارهٔ 175آنجاست دل من و هم آنجاست

غزل شمارهٔ 176زلف تو هنوز تابدار است

غزل شمارهٔ 177چشمت که میان خواب نازست

غزل شمارهٔ 178یک موی ترا هزار دام است

غزل شمارهٔ 179زلف سیه تو مشک چین است

غزل شمارهٔ 180می نوش که دور شادمانیست

غزل شمارهٔ 181ای خوانده بُتانِ حسن، شاهت

غزل شمارهٔ 182دیوانه شدم در آرزویت

غزل شمارهٔ 578امشب بت ما به نزد ما بود

غزل شمارهٔ 579وقتی دل ما ازان ما بود

غزل شمارهٔ 580عشق آمد و دل ز دستِ ما بُرد