شاعر: علامہ اقبال
وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
نور تو وانمود سپید و سیاه را
دریا و کوه و دشت و در و مهر و ماه را
اے انسان تیرے نور کے جلووَں سے ہر شے وجود میں آئی ہے ۔ تیرے نور کے ان جلووَں کے باعث کائنات کے اسرار و رموز کا پتہ چلا ہے ۔ دریا ہو، جنگل ہو ، آبادی ہو، سورج ہو یا چاند ہو سب کی حقیقت کو واضح کر دیا ہے اور فطرت کے تمام پوشیدہ اسرار پر سے پردہ ہٹا دیا ہے ۔
Thy light defineth all things one by one: black, white, sea, mountain, valley, moon and sun;
تو در هوای آنکه نگه آشنای اوست
من در تلاش آنکه نتابد نگاه را
(اے دنیا کے متلاشی) تو اس چیز کا طالب ہے جسے تیری نگاہ دیکھ سکتی ہے ۔ یعنی تو مادی اشیا کا خواستگار ہے ۔ لیکن میں تو اس ہستی (خدا) کی تلاش میں ہوں جو نگاہوں کے دائرے میں نہیں سما سکتا ۔
Thou seekest one familiar with the light; my quest is He who cannot bear the sight.
زمین
آنکو شناخت گردش خورشید و ماه را
جوید برای خفتن خود خوابگاه را
امیرخسرو دهلویدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 43
آن روی بین که حسن بپوشید ماه را
وآن دام زلف و دانهٔ خال سیاه را
سعدیمواعظقصایدقصیدهٔ شمارهٔ 3 - در ستایش اتابک مظفرالدین سلجوقشاه
از باده چون کند عرق آلود ماه را
در چشم آفتاب بسوزد نگاه را
صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 733
رویت ز هاله حلقه کند نام ماه را
دلسرد از آفتاب کند صبحگاه را
صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 734
طاعت کند سرشک ندامت گناه را
ریزش سفید می کند ابر سیاه را
صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 735
رفتم ز راه دل خس و خار گناه را
کردم به آه همچو کف دست راه را
صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 736
تا تیز کرده ای به سیاست نگاه را
صد منت است بر دل عاشق گناه را
عرفیغزلیاتغزل شمارهٔ 21
هرگه رقم کنم به تو عذر گناه را
ریزم چو خامه از مژه خون سیاه را
نظیری نیشابوریدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 43
از چاه غبغبش به درآورده ماه را
بر ماه، عقرب سیهش بسته راه را
نظیری نیشابوریدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 44
فارسی متن کا ماخذ: گنجور