صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. علامہ اقبال
  2. »پیام مشرق
  3. »افکار
  4. »بخش 46 - به مبلغ اسلام در فرنگستان

بخش 46 - به مبلغ اسلام در فرنگستان

یورپ میں اسلام کی تبلیغ کرنے والے سے

To a Muslim Missionary in England

شاعر: علامہ اقبال

وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)

قافیہ: انی

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 20

صنف: غزل/قصیده/قطعه

اردو ترجمہ: حمیداللہ ہاشمی، میاں عبدالرشید
انگریزی ترجمہ: ہادی حسین
Toggle stanza 1
1

زمانه باز برافروخت آتش نمرود

که آشکار شود جوهر مسلمانی

زمانے نے پھر سے نمرود کی آگ جلائی ہے تاکہ مسلمانی کا جوہر ظاہر ہو ۔

Time has rekindled Nimrod’s fire so that the mettle of Islam may once again be proved.

2

بیا که پرده ز داغ جگر بر اندازیم

که آفتاب جهانگیر شد ز عریانی

آ کہ جگر کے داغ پر سے پردہ اٹھا دیں ۔ کیونکہ سورج دنیا میں محض اس لیے محیط ہے کہ پردے میں نہیں ہے (اس کی روشنی سارے عالم میں پھیلی ہوئی ہے ہمیں بھی چاہیے کہ ہم تعلیمات اسلامی کو عام کریں ) ۔

Come; let us lift the veil from our heart’s wound, for it is the sun’s nakedness that makes it shine over the world.

3

هزار نکته زدی پیش دلبران فرنگ

گداختی صنمان را به علم برهانی

تو نے فرنگی محبوبوں کے سامنے ہزاروں نکتے بیان کیے بتوں کو اپنی دلیلوں سے موم کر دیا ۔

You have made many subtle points before the charmers of the West, and melted many idols’ hearts with the heat of your arguments.

4

خبر ز شهر سلیمی بده حجازی را

شرار شوق فشان در ضمیر تورانی

حجازی کو سلیمیٰ کے شہر کی خبر دے تورانی کے دل میں شوق کا شرر ڈالے ۔

Come, now give some news of the city of Sulayma to the people of Hijaz, and fling a spark into the dead, cold conscience of the people of Turan.

5

ره عراق و خراسان زن ای مقام شناس

ببزم اعجمیان تازه کن غزل خوانی

اے موقع و محل کو پہچاننے والے، عراق اور خراسان کی راہ اختیار کر (عراق اور خراسان کے راگ الاپ) یعنی عراق اور خراسان کے مسلمانون کو بیدار کر ۔عجمیوں کی محفل میں غزل خوانی کو تازہ کر یعنی عجمیوں کو اسلام کے حقائق سے آگاہ کرو۔

O knower of maqam, strike the note of Iraq and Khurasan; revive the singing of ghazals in the assemblies of the ‘Ajamis.

6

بسی گذشت که در انتظار زخمه وریست

چه نغمه ها که نه خون شد به ساز افغانی

ایک زمانہ ہو گیا کہ وہ کسی زخمہ ور کے انتظار میں ہے کتنے ہی نغمے تھے جو افغانی ساز میں لہو ہو گئے ۔

It is a long time since the Afghan’s lute awaits the plectrum’s strokes. What melodies have turned to blood, pent up within its breast.

7

حدیث عشق به اهل هوس چه میگوئی

به چشم مور مکش سرمهٔ سلیمانی

تو اہل ہوس (فرنگیوں ) میں عشق کی بات کیا بیان کر رہا ہے ۔ چیونٹی کی آنکھ میں سلیمانی سرمہ مت ڈال ۔

Why tell Love’s story to a people given to lust? Why put the surma of wise Solomon into ants’ eyes?

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

متاع معنی بیگانه از دون فطرتان جوئی

ز موران شوخی طبع سلیمانی نمی آید

علامہ اقبال»پیام مشرق»افکار»بخش 45 - جمهوریت

اگلی نظم

غنی آن سخنگوی بلبل صفیر

نواسنجِ کشمیرِ مینو نظیر

علامہ اقبال»پیام مشرق»افکار»بخش 47 - غنی کشمیری

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

درین حدیقه‌ نه‌ای قدردان حیرانی

به شوخی مژه ترسم ورق بگردانی

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2767

ز بسکه‌کرد قصور نگاه مژگانی

به خود شناسی ما ختم شد خدا دانی

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2768

ز دستگاه مبر زحمت گرانجانی

مکش روانی از آب ‌گهر به غلتانی

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2770

مباش سایه صفت مردهٔ تن آسانی

دلت فسرده مبادا به خود فرومانی

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2775

نشد حجاب خیالم غبار جسمانی

حباب رانه ز پیراهن است عریانی

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2776

ز دلبری نتوان لاف زد به آسانی

هزار نکته در این کار هست تا دانی

حافظ»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 2 - قصیدهٔ در مدح قوام الدین محمد صاحب عیار وزیر شاه شجاع

مرا ز منصب تحقیق انبیاست نصیب

چه آب جویم از جوی خشک یونانی؟

رودکی»قصاید و قطعات»شمارهٔ 123

تو آسمان منی من زمین به حیرانی

که دم به دم ز دل من چه چیز رویانی

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 3048

بلندتر شده‌ست آفتاب انسانی

زهی حلاوت و مستی و عشق و آسانی

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 3076

هزار جان مقدس فدای سلطانی

که دست کفر برو برنبست پالانی

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 3092

مزید تلاش کریں

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور