صنفِ مثنوی میں رومی کی کتاب مثنوی معنوی

بخش 151–دعا کردن بلعم با عور کی موسی و قومش را از این شهر کی حصار داده‌اند بی مراد باز گردان و مستجاب شدن دعای او

How Bal‘ am son of Bá‘úr prayed (to God), saying, “Cause Moses and his people to turn back, without having gained their desire, from this city which they have besieged.”

بخش 152–اعتماد کردن هاروت و ماروت بر عصمت خویش و امیری اهل دنیا خواستن و در فتنه افتادن

How Hárút and Márút relied upon their immaculateness and desired to mix with the people of this world and fell into temptation.

بخش 153–باقی قصهٔ هاروت و ماروت و نکال و عقوبت ایشان هم در دنیا بچاه بابل

The rest of the story of Hárút and Márút, and how an exemplary punishment was inflicted on them, even in this world, in the pit of Babylon.

بخش 154–به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویش

How the deaf man went to visit his sick neighbour.

بخش 155–اول کسی کی در مقابلهٔ نص قیاس آورد ابلیس بود

The first to bring analogical reasoning to bear against the Revealed Text was Iblís.

بخش 156–در بیان آنک حال خود و مستی خود پنهان باید داشت از جاهلان

Explaining that one must keep one's own (spiritual) state and (mystical) intoxication hidden from the ignorant.

بخش 157–قصهٔ مری کردن رومیان و چینیان در علم نقاشی و صورت‌گری

The story of the contention between the Greeks and the Chinese in the art of painting and picturing.

بخش 158–پرسیدن پیغمبر صلی الله علیه و سلم مر زید را که امروز چونی و چون برخاستی و جواب گفتن او که اصبحت ممنا یا رسول الله

How the Prophet, on whom be peace, asked Zayd, “How art thou to-day and in what state hast thou risen?” and how Zayd answered him, saying, “This morning I am a true believer, O Messenger of Allah.”

بخش 159–متهم کردن غلامان و خواجه‌تاشان مر لقمان را کی آن میوه‌های ترونده را که می‌آوردیم او خورده است

How suspicion was thrown upon Luqmán by the slaves and fellow-servants who said that he had eaten the fresh fruit which they were bringing (to their master).

بخش 160–بقیهٔ قصه زید در جواب رسول صلی الله علیه و سلم

The remainder of the story of Zayd (and what he said) in answer to the Prophet, on whom be peace.

بخش 161–گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم مر زید را کی این سر را فاش‌تر ازین مگو و متابعت نگهدار

How the Prophet, on whom be peace, said to Zayd, “Do not tell this mystery more plainly than this, and take care to comply (with the religious law).”

بخش 162–رجوع به حکایت زید

The (author's) return to the story of Zayd.

بخش 163–آتش افتادن در شهر به ایام عمر رضی الله عنه

How a conflagration occurred in the city (Medina) in the days of ‘Umar, may God be well-pleased with him.

بخش 164–خدو انداختن خصم در روی امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه و انداختن امیرالمؤمنین علی شمشیر از دست

How an enemy spat in the face of the Prince of the Faithful, ‘Alí, may God honour his person, and how ‘Alí dropped the sword from his hand.

بخش 165–سؤال کردن آن کافر از علی کرم الله وجهه کی بر چون منی مظفر شدی شمشیر از دست چون انداختی

بخش 166–جواب گفتن امیر المؤمنین کی سبب افکندن شمشیر از دست چه بوده است در آن حالت

How the Prince of the Faithful made answer (and explained) what was the reason of his dropping the sword from his hand on that occasion.

بخش 167–گفتن پیغامبر صلی الله علیه و سلم به گوش رکابدار امیرالمؤمنین علی کرم الله وجهه کی کشتن علی بر دست تو خواهد بودن خبرت کردم

How the Prophet, on whom be peace, said in the ear of the stirrup-holder of the Prince of the Faithful (‘Alí), may God honour his person, “I tell thee, ‘Alí will be slain by thy hand.”

بخش 168–تعجب کردن آدم علیه‌السلام از ضلالت ابلیس لعین و عجب آوردن

How Adam, on whom be peace, marvelled at the perdition of Iblís and showed vanity.

بخش 169–بازگشتن به حکایت علی کرم الله وجهه و مسامحت کردن او با خونی خویش

Returning to the story of the Prince of the Faithful, ‘Alí—may God honour his person!— and how generously he behaved to his murderer.

بخش 170–افتادن رکابدار هر باری پیش امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه کی ای امیر المؤمنین مرا بکش و ازین قضا برهان

How the stirrup-holder of ‘Alí, may God honour his person, came (to him), saying, “For God's sake, kill me and deliver me from this doom.”

بخش 171–بیان آنک فتح طلبیدن مصطفی صلی الله علیه و سلم مکه را و غیر مکه را جهت دوستی ملک دنیا نبود چون فرموده است الدنیا جیفة بلک بامر بود

Explaining that the motive of the Prophet, on whom be peace, in seeking to conquer Mecca and other (places) than Mecca was not love of worldly dominion, inasmuch as he has said “This world is a carcase,” but that on the contrary it was by the command (of God).

بخش 172–گفتن امیر المؤمنین علی کرم الله وجهه با قرین خود کی چون خدو انداختی در روی من نفس من جنبید و اخلاص عمل نماند مانع کشتن تو آن شد

بخش 1–سر آغاز

IN THE NAME OF GOD THE MERCIFUL, THE COMPASSIONATE

بخش 2–هلال پنداشتن آن شخص خیال را در عهد عمر رضی الله عنه

How in the time of ‘Umar, may God be well-pleased with him, a certain person imagined that what he saw was the new moon.

بخش 3–دزدیدن مارگیر ماری را از مارگیری دیگر

How a snake-catcher stole a snake from another snake-catcher.

بخش 4–التماس کردن همراه عیسی علیه السلام زنده کردن استخوانها از عیسی علیه السلام

How the companion of Jesus, on whom be peace, entreated Jesus, on whom be peace, to give life to the bones.

بخش 5–اندرز کردن صوفی خادم را در تیمار داشت بهیمه و لا حول خادم

How the Súfí enjoined the servant to take care of his beast and how the servant said, “Lá hawl.”

بخش 6–حکایت مشورت کردن خدای تعالی در ایجاد خلق

بخش 7–بسته شدن تقریر معنی حکایت به سبب میل مستمع به استماع ظاهر صورت حکایت

How the explanation of the (inner) meaning of the tale was stopped because of the hearer's desire to hear the superficial form of it.

بخش 8–التزام کردن خادم تعهد بهیمه را و تخلف نمودن

How the people of the caravan supposed the Súfí's beast was ill.

بخش 9–گمان بردن کاروانیان که بهیمهٔ صوفی رنجورست

بخش 10–یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن

How the King found his falcon in the house of a decrepit old woman.

بخش 11–حلوا خریدن شیخ احمد خضرویه جهت غریمان به الهام حق تعالی

How by Divine inspiration Shaykh Ahmad son of Khizrúya, may God sanctify his revered spirit, bought halwá (sweetmeat) for his creditors.

بخش 12–ترسانیدن شخصی زاهدی را کی کم گری تا کور نشوی

How a certain person frightened an ascetic, saying, “Weep little, lest thou become blind.”

بخش 13–تمامی قصهٔ زنده شدن استخوانها به دعای عیسی علیه السلام

Conclusion of the story of the coming to life of the bones at the prayer of Jesus, on whom be peace!

بخش 14–خاریدن روستایی در تاریکی شیر را به ظن آنک گاو اوست

How a peasant stroked a lion in the dark, because he thought it was his ox.

بخش 15–فروختن صوفیان بهیمهٔ مسافر را جهت سماع

How the Súfís sold the traveller's beast (to pay) for the (expenses of the) mystic dance.

بخش 16–تعریف کردن منادیان قاضی مفلس را گرد شهر

How the criers of the Cadi advertised an insolvent round the town.

بخش 17–شکایت کردن اهل زندان پیش وکیل قاضی از دست آن مفلس

How the prisoners laid a complaint of the insolvent's high-handedness before the agent of the Cadi.

بخش 18–تتمهٔ قصهٔ مفلس

بخش 19–مثل

Parable.

بخش 20–ملامت‌کردن مردم شخصی را کی مادرش را کشت به تهمت

How men blamed a person who killed his mother because he suspected her (of adultery).

بخش 21–امتحان پادشاه به آن دو غلام کی نو خریده بود

How the King made trial of the two slaves whom he had recently purchased.

بخش 22–به راه کردن شاه یکی را از آن دو غلام و ازین دیگر پرسیدن

How the King sent away one of the two slaves and interrogated the other.

بخش 23–قسم غلام در صدق و وفای یار خود از طهارت ظن خود

How the slave, from the purity of his thought, swore to the truth and loyalty of his friend.

بخش 24–حسد کردن حشم بر غلام خاص

How the (King's) retainers envied the favourite slave.

بخش 25–کلوخ انداختن تشنه از سر دیوار در جوی آب

How the thirsty man threw bricks from the top of the wall into the stream of water.

بخش 26–فرمودن والی آن مرد را کی این خاربن را کی نشانده‌ای بر سر راه بر کن

How the Governor commanded a certain man, saying, “Root up the thorn bush which you have planted on the road.”

بخش 27–آمدن دوستان به بیمارستان جهت پرسش ذاالنون مصری رحمة الله علیه

How friends came to the madhouse for Dhu ’l-Nún—may God sanctify his honoured spirit!

بخش 28–فهم کردن مریدان کی ذاالنون دیوانه نشد قاصد کرده است

How the disciples understood that Dhu ’l-Nún had not become mad, (but) had acted with intention.