صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. علامہ اقبال
  2. »پیام مشرق
  3. »افکار
  4. »بخش 16 - کبر و ناز

بخش 16 - کبر و ناز

کبر و ناز

Vanity

شاعر: علامہ اقبال

وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)

قافیہ: ار

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 15

صنف: غزل/قصیده/قطعه

اردو ترجمہ: حمیداللہ ہاشمی، میاں عبدالرشید
انگریزی ترجمہ: ہادی حسین
Toggle stanza 1
1

یخ ، جوی کوه را ز ره کبر و ناز گفت

ما را ز مویهٔ تو شود تلخ روزگار

برف نے غرور اور تکبر کے ساتھ پہاڑی ندی سے کہا تیری چیخ و پکار نے ہماری زندگی اجیرن کر رکھی ہے ۔

Said snow in cold superior syllables to the mountain stream: ‘O babbler, I am weary of your meaningless uproar.

2

گستاخ می سرائی و بیباک میروی

هر سال شوخ دیده و آواره تر ز پار

تو بے شرمی سے الاپتی رہتی ہے اور بے خوف ہو کر چلی جا رہی ہے ۔ ہر سال پہلے سے بڑھ کر بے حیا اور آوارہ بنتی جا رہی ہے ۔

You talk so impudently and you walk so saucily, and ever bolder are your gait and glances than before.

3

شایان دودمان کهستانیان نئی

خود را مگوی دخترک ابر کوهسار

تو کوہستانیوں کے قبیلے کے قابل نہیں ہے ۔ تو خود کو ابر کوہسار کی بیٹی مت کہہ ۔

You are not fit to be a member of our family; so never claim to be a creature whom the mountain bore.

4

گردنده و فتنده و غلطنده ئی بخاک

راه دگر بگیر و برو سوی مرغزار

تو خاک پر گرتی، گھومتی اور لوٹ پوٹ ہوتی ہے ۔ دوسرا راستہ اختیار کر اور کسی سبزہ زار کی جانب چل ۔

You roam and roll and tumble like an urchin in the dust. Go to the felds and plains and let us hear of you no more.’

5

گفت آب جو چنین سخن دل شکن مگوی

بر خویشتن مناز و نهال منی مکار

ندی بولی ایسی دل توڑنے والی بات نہ کہہ خود پر گھمنڈ نہ کر اور غرور کا پودا مت کاشت کر (تکبر نہ کر) ۔

The stream replied, ‘O do not speak such hurtful words to me. Do not be so proud and, what is more, do not be a boor.

6

من میروم که در خور این دودمان نیم

تو خویش را ز مهر درخشان نگاه دار

میں تو جا رہی ہوں کیونکہ اس گھرانے کے لائق نہیں تو اپنے آپ کو چمکتے ہوئے سورج سے بچانا (ندی نے یخ کو اس حقیقت سے آگاہ کیا ہے کہ آفتاب کی شعاعوں سے پگھلنے سے پہلے میں بھی وہی تھی جو اس وقت تو ہے اور کچھ دنوں بعد تو بھی وہی ہو جائے گا جو آج میں ہوں ۔ )

I go because the mountain household is too high for me; but you be careful lest the sun should melt you to the core.’

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

شنیدم شبی در کتب خانهٔ من

به پروانه می گفت کرم کتابی

علامہ اقبال»پیام مشرق»افکار»بخش 15 - کرم کتابی

اگلی نظم

آن شعله ام که صبح ازل در کنار عشق

پیش از نمود بلبل و پروانه می تپید

علامہ اقبال»پیام مشرق»افکار»بخش 17 - لاله

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

گر همچو عود جا دهدم یار در کنار

از دست او کنم بر او ناله های زار

جامی»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 245

عید است و آخِرِ گُل و یاران در انتظار

ساقی به رویِ شاه ببین ماه و مِی بیار

حافظ»غزلیات»غزل شمارهٔ 246

ای خواجه، این همه که تو بر می‌دهی شمار

بادام تر و سه‌یکی و بهمان و باستار

رودکی»قصاید و قطعات»شمارهٔ 59

هر کس به جنس خویش درآمیخت ای نگار

هر کس به لایق گهر خود گرفت یار

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1116

دل ناظر جمال تو آن گاه انتظار

جان مست گلستان تو آن گاه خار خار

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1117

میر شکار من که مرا کرده‌ای شکار

بی‌تو نه عیش دارم و نه خواب و نه قرار

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1118

آمد بهار خرم و آمد رسول یار

مستیم و عاشقیم و خماریم و بی‌قرار

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1121

فریاد پیرزن که برآید ز سوز دل

کیفر برد ز حملهٔ مردان کارزار

سعدی»مواعظ»قطعات»شمارهٔ 136

ای من غلام عشق که روزی هزار بار

بر من نهد ز عشقِ بتی صد هزار بار

سنایی»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 156

ما را مدار خوار که ما عاشقیم و زار

بیمار و دل‌فگار و جدا‌مانده از نگار

سنایی»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 158

مزید تلاش کریں

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور