قصیدهٔ شمارهٔ 25 - در وصف بهار

شاعر: سعدی

وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف)

قافیہ: ار

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 6

صنف: قصیده

بامدادی که تفاوت نکند لیل و نهار

خوش بود دامن صحرا و تماشای بهار

صوفی از صومعه گو خیمه بزن بر گلزار

که نه وقت است که در خانه بخفتی بیکار

بلبلان وقت گل آمد که بنالند از شوق

نه کم از بلبل مستی تو، بنال ای هشیار

آفرینش همه تنبیه خداوند دل‌ست

دل ندارد که ندارد به خداوند اقرار

این همه نقش عجب بر در و دیوار وجود

هر که فکرت نکند نقش بود بر دیوار

کوه و دریا و درختان همه در تسبیح‌اند

نه همه مستمعی فهم کنند این اسرار

خبرت هست که مرغان سحر می‌گویند

آخر ای خفته سر از خواب جهالت بردار؟

هر که امروز نبیند اثر قدرت او

غالب آنست که فرداش نبیند دیدار

تا کی آخر چو بنفشه سر غفلت در پیش؟

حیف باشد که تو در خوابی و نرگس بیدار

1010

که تواند که دهد میوهٔ اَلوان از چوب‌؟

یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار؟

1111

وقت آنست که داماد گل از حجلهٔ غیب

به در آید که درختان همه کردند نثار

1212

آدمی‌زاده اگر در طرب آید نه عجب

سرو در باغ به رقص آمده و بید و چنار

1313

باش تا غنچهٔ سیراب دهن باز کند

بامداد‌ان چو سر نافهٔ آهوی تَتار

1414

مژدگانی که گل از غنچه برون می‌آید

صد هزار اَقْچه بریزند درختان بهار

1515

باد گیسوی درختان چمن شانه کند

بوی نسرین و قَرَنْفُل بدمد در اَقطار

1616

ژاله بر لاله فرود آمده نزدیک سحر

راست چون عارض گل‌بوی عرق کردهٔ یار

1717

باد بوی سمن آورد و گل و نرگس و بید

در دکان به چه رونق بگشاید عطار‌؟

1818

خیری و خطمی و نیلوفر و بستان‌افروز

نقش‌هایی که درو خیره بماند ابصار

1919

ارغوان ریخته بر دکّهٔ خَضراءِ چمن

همچنان‌ست که بر تختهٔ دیبا دینار

2020

این هنوز اول آذار جهان‌افروزست

باش تا خیمه زند دولت نیسان و اَیار

2121

شاخ‌ها دختر دوشیزهٔ باغ‌اند هنوز

باش تا حامله گردند به اَلوانِ ثِمار

2222

عقل حیران شود از خوشهٔ زرّین عِنَب

فهم عاجز شود از حُقّهٔ یاقوت انار

2323

بندهای رطب از نخل فرو آویزند

نخل‌بند‌ان قضا و قدر شیرین کار

2424

تا نه تاریک بود سایهٔ انبوه درخت

زیر هر برگ چراغی بنهند از گلنار

2525

سیب را هر طرفی داده طبیعت رنگی

هم بر آن گونه که گلگونه کند روی نگار

2626

شکل اَمرود تو گویی که ز شیرینی و لطف

کوزه‌ای چند نبات است معلق بر بار

2727

هیچ در به نتوان گفت چو گفتی که به است

به از این فضل و کمالش نتوان کرد اظهار

2828

حَشْوِ انجیر چو حلوا‌گر استاد که او

حَبِّ خشخاش کند در عسلِ شهد به کار

2929

آب در پای ترنج و به و بادام روان

همچو در زیر درختان بهشتی أَنهار

3030

گو نظر باز کن و خلقت نارنج ببین

ای که باور نکنی فِي ‌الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نار

3131

پاک و بی‌عیب، خدایی که به تقدیر عزیز

ماه و خورشید مُسَخَّر کند و لیل و نهار

3232

پادشاهی نه به دستور کند یا گنجور

نقشبندی نه به شَنْگَرف کند یا زَنگار

3333

چشمه از سنگ برون آید و باران از میغ

انگبین از مگسِ نَحْل و دُر از دریا بار

3434

نیک بسیار بگفتیم درین باب سخن

و اندکی بیش نگفتیم هنوز از بسیار

3535

تا قیامت سخن اندر کرم و رحمت او

همه گویند و یکی گفته نیاید ز هزار

3636

آن که باشد که نبندد کمر طاعت او؟

جای آنست که کافر بگشاید زُنّار

3737

نعمتت بار خدایا ز عدد بیرون است

شکر اِنعام تو هرگز نکند شکرگزار

3838

این همه پرده که بر کَردهٔ ما می‌پوشی

گر به تقصیر بگیری نگذاری دَیّار

3939

ناامید از در لطف تو کجا شاید رفت‌؟

تاب قهر تو نیاریم خدایا زنهار

4040

فعل‌هایی که ز ما دیدی و نپسندیدی

به خداوندی خود پرده بپوش ای سَتّار

4141

سعدیا راست روان گوی سَعادت بردند

راستی کن که به منزل نرود کج‌رفتار

4242

حَبَّذا عمر گرانمایه که در لغو برفت

یارب از هر چه خطا رفت هزار استغفار

4343

درد پنهان به تو گویم که خداوند منی

یا نگویم، که تو خود مُطَّلِعی بر اَسرار

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

گر شود بحرِ کفِ همت تو موج زنان

ور شود ابر سر رایت تو توفان بار

رودکیقصاید و قطعاتشمارهٔ 58

اختران را شب وصلست و نثارست و نثار

چون سوی چرخ عروسیست ز ماه ده و چار

رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 1092

روستایی بچه‌ای هست درون بازار

دغلی لاف زنی سخره کنی بس عیار

رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 1093

نیست بی خار درین بادیه یک آبله وار

پای فرسوده چه گل چیند ازین نشترزار؟

صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 4659

باد دستانه مکن خرج نفس رازنهار

که برآردنفسی رازجگر صبح دوبار

صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 4660

از پس پردهٔ دل دوش بدیدم رخ یار

شدم از دست و برفت از دل من صبر و قرار

عطاردیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 387

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور