صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. جامی
  2. »دیوان اشعار
  3. »واسطة العقد
  4. »قصاید
  5. »شمارهٔ 14

شمارهٔ 14

شاعر: جامی

جواب نامه یعقوب سلطان

تبارک الله ازین طایر همایون فال

خجسته نامه اقبال بسته بر پر و بال

نه نامه نافه ای از مشک خالص آمده پر

نه نافه طبله ای از عطر ناب مالامال

منصه ایست ز کافور کرده ساز و بر او

نموده جلوه عروسان عنبرین سربال

نه شاهدیست که مشاطگان کلک بنان

ز حرف و نقطه نهادند بر رخش خط و خال

ز تار و پود شب و روز بافته ست به هم

ندیده چرخ نسیجی عجب بدین منوال

فراز لوح بیاضش خطوط سلسله هاست

که کرده باد عیان از تموج سلسال

ز گوشواره خود حور عین فرستاده ست

به عاشقان بهشت برین عقود لال

سخن درست بگویم دبیر شاه جهان

به دستگیری افتادگان نوشته مثال

ترشحیست ز دریای لطف و رأفت او

که داده تشنه لبان را خواص آب زلال

زهی ز باغ لطافت قد تو تازه نهال

ز شرح سر دهانت زبان ناطقه لال

خیال موی میان تو می کنم شب و روز

چو نیست دولت وصل تو ساختم به خیال

بده ز لعل لبت بی سوال کام دلم

که نیست کشته عشق تو را زبان سوال

کجا به بزم تو گنجاییم بود هر چند

ز مویه بی تو چو مویی شدم ز ناله چو نال

مرا چه راه گذشتن به سوی تو این بس

که بگذرم به دل محرمان بزم وصال

ز شوق آنکه نهم رو به پای تو چو رکاب

به چهره خون دلم بسته از دو دیده دوال

به مجلسی که برآیی به صدر چون خورشید

نهند روی هلال ابروان به صف نعال

نبایدم کف راحت به سر ز کس کین گوی

گرفته خوی به چوگان توست در همه حال

گریزی ازمن بیدل درین کرشمه به تو

نمی رسد به تک تیز نورسیده غزال

خصال خویش نکو کن و گر نه خواهم برد

شکایت از تو به درگاه شاه نیک خصال

مغیت دولت و دین شهریار روی زمین

سپهر جود و کرم آفتاب عز و جلال

بلند مرتبه یعقوب بن حسن که بود

عدیل یوسف کنعان به مصر جاه و جمال

شهنشهی که کند نکهت شمایل او

پر از عبیر کنار صبا و جیب شمال

جنیبتی ست همانا ز جیش نصرت او

که بست رخش فلک را زمانه نعل هلال

ز استدارت چتر سپهر رفعت اوست

که مستدیر علم شد بافضل الاشکال

فسیحتر ز جهان است ساحت کرمش

که شد قوافل آمال را محط رحال

به قدر جود خود ار سیم و زر بپیماید

به عرض ارض و سماوات بایدش مکیال

حسود صولت قهرش چو دید ساخت تهی

دل از تصور باطل سر از خیال محال

به ضبط ملک بود فارغ از مشیر و وزیر

بس است رای وی این شغل را به استقلال

به جنب کوه وقار زمین قرارش هست

همه جبال رواسی به قدر یک مثقال

خمیده شد تن اعدا چو دال و نیزه او

گرفت جای به سان الف میانه دال

نوال او نشد از بینوا جدا هرگز

بدان مثابه که نبود جدا نوا ز نوال

به نقص جهل کجا دل نهد که کرد خدای

به سینه از دم عیسیش نفخ علم و کمال

چگونه راه ضلالت رود که ایزد ازو

به نور نجم هدی کرد رجم دیو ضلال

جهان پناها ای اهل ملک و ملت را

در تو قبله اقبال و کعبه آمال

تو آفتابی و مشحون به مهر مرسله ای

به سوی ذره ناچیز کرده ای ارسال

صحیفه ای که چو مشکین خطان نوشین لب

ربود هوش من از حسن خط و لطف مقال

جواب آن چه حد من که از خرد دور است

به پیش عقد گهر عرض مهره های سفال

شکسته نظمی مصحوب قاصدت کردم

که بسط عذر کند پیش تو به وقت مجال

ز خلقهای کریمانه تو می دارم

امید آنکه کنی بر قبول آن اقبال

سخن گذاریم از حد گذشت ازان ترسم

که در جبین قبولت فتد شکنج ملال

دعای جاه تو گویم که نارسیده هنوز

به آسمان کند آن را اجابت استقبال

همیشه تا که درین غمسرای حادثه زای

بود ز سیر مه و مهر گردش مه و سال

علو نیر اقبال تو بر اوج شرف

ز آفتاب فزون باد بی گزند زوال

قضا معاون تو« بالعشی و الاشراق »

قدر موافق تو«بالغدو والاصال »

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

گر به گستاخی گرفتم بر زبان اوصاف شاه

حکم المأمور معذور مرا بس عذر خواه

جامی»دیوان اشعار»قصاید»شمارهٔ 13

اگلی نظم

چیست آن شاهد سفید عذار

رو برهنه روان به هر بازار

جامی»دیوان اشعار»قصاید»شمارهٔ 15

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

شَمَمتُ روحَ وِدادٍ و شِمتُ برقَ وِصال

بیا که بویِ تو را میرم ای نسیمِ شِمال

حافظ»غزلیات»غزل شمارهٔ 303

کسان که تلخی زهر طلب نمی‌دانند

ترش شوند و بتابند رو ز اهل سؤال

رودکی»قصاید و قطعات»شمارهٔ 80

چگونه برنپرد جان چو از جناب جلال

خطاب لطف چو شکر به جان رسد که تعال

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1353

تو را سعادت بادا در آن جمال و جلال

هزار عاشق اگر مرد خون مات حلال

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1354

دو چشم اگر بگشادی به آفتاب وصال

برآ به چرخ حقایق دگر مگو ز خیال

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1355

تعال یا مدد العیش و السرور تعال

تعال یا فرج الهم فاتح الاقفال

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1369

جزای آن که نگفتیم شکر روز وصال

شب فراق نخفتیم لاجرم ز خیال

سعدی»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 347

چنانکه مشرق و مغرب به هم نپیوندند

میان عالم و جاهل تألفست محال

سعدی»مواعظ»قطعات»شمارهٔ 159

کَسان که تلخیِ حاجت نیازمودَستَند

تُرُش کنند و بِتابند روی از اهلِ سؤال

سعدی»مواعظ»قطعات»شمارهٔ 161

توانگری نه به مال است پیش اهل کمال

که مال تا لب گور است و بعد از آن اَعمال

سعدی»مواعظ»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 36 - پند و موعظه

مزید تلاش کریں

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور