غزل نمبر44
Ghazal No. 44
شعله در آغوش دارد عشق بی پروای من
بر نخیزد یک شرار از حکمت نازای من
میرا من موجی عشق اپنی آغوش میں شعلہ لیے ہوئے ہے ۔ میری بانچھ عقل میں ایک چنگاری بھی نہیں چھوٹتی ۔
My love in its abandon has a live flame in its arms. My sterile wisdom cannot raise a single spark.
چون تمام افتد سراپا ناز می گردد نیاز
قیس را لیلی همی نامند در صحرای من
عشق جب کامل ہو جائے تو سراپا حسن بن جاتا ہے ۔ میرے صحرا میں مجنوں کو لیلیٰ کا نام دیا جاتا ہے ۔
Love’s meekness, when complete, is one with Beauty’s pride. So in my desert Qais is given Layla’s name.
بهر دهلیز تو از هندوستان آورده ام
سجدهٔ شوقی که خون گردید در سیمای من
آپﷺ کی چوکھٹ کے واسطے ہندوستان سے لایا ہوں وہ سجدہ شوق جو میری پیشانی میں لہو ہو گیا تھا ۔
From India have I come with an urge to prostrate myself on your threshold – an urge which has turned to blood in my brow.
تیغ لا در پنجه این کافر دیرینه ده
باز بنگر در جهان هنگامهٔ الای من
اس پرانے کافر کے ہاتھ میں لا کی تلوار دے پھر دیکھ دنیا میں میرا ہنگامہ الہ (لا اور الا سے کلمہ طیبہ مراد ہے)
Put into this old unbeliever’s hand the sword of la, and then see how the tumult of my Illa rages in the world.
گردشی باید که گردون از ضمیر روزگار
دوش من باز آرد اندر کسوت فردای من
ایسی گردش چاہیے کہ آسمان زمانے کے ضمیر کے اندر میں سے میرے مستقبل کے لباس میں میرا ماضی پھیر لائے ۔
There ought to be a revolution for the heavens to bring again out of time’s womb my yesterdays in my tomorrow’s guise.
از سپهر بارگاهت یک جهان وافر نصیب
جلوه ئی داری دریغ از وادی سینای من
تیری اونچی جناب ﷺ سے ایک دنیا نہال ہے ۔ ایسا جلوہ رکھتے ہوئے بھی میری وادی سینا سے دریغ (میری وادی سینا آپ کے جلوے سے محروم ہے) ۔
The whole world benefits from Your abounding grace, but You do not grant my Sinai any theophany at all.
با خدا در پرده گویم با تو گویم آشکار
یا رسول الله او پنهان و تو پیدای من
میں خدا سے تو پوشیدہ پوشیدہ عرض کرتا ہوں مگر آپ ﷺ سے تو کھلم کھلا عرض کرتا ہوں یا رسول اللہ وہ مجھ سے پنہاں سے اور آپ آشکار ۔
In veiled terms do I say to God, but to you, Prophet of God, openly, that He is all that is concealed from me, and you all that is manifest.
زمین
در جنون جوش سویدا تنگ دارد جای من
چشم آهو سایه افکندهست بر صحرای من
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 2506
بعد مردن گر همین داغست وحشتزای من
خاک هم خالی در آتش مینماید جای من
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 2542
چونگهر هر چند بر دریا تند غوغای من
در نم یک چشم سر غرقست سرتا پای من
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 2543
در خور گل کردن فقرست استغنای من
نیست جز دست تهی صفر غرورافزای من
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 2544
دهر، توفان دارد از طبع جنون پیمای من
قلقلی دزدیده است این بحر از مینای من
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 2545
گرد وحشت بسکه بر هم چیده است اجزای من
رفتن رنگی تواندکرد خالی جای من
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 2547
پرده بردار ای حیات جان و جان افزای من
غمگسار و همنشین و مونس شبهای من
رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 1963
چون زند دامان وحشت بر کمر سودای من
خاک ساکن پر برون آرد ز نقش پای من
صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 6123
بس که دارد ناتوانی ریشه در اعضای من
سایه همچون دام می پیچد به دست و پای من
صائبدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 6124
صبحدم چون در دمد دل صور شیون زای من
آسمان صحن قیامت گردد از غوغای من
عرفیقصیدههاشمارهٔ 45 - در نعت حضرت رسول (ص)
فارسی متن کا ماخذ: گنجور