صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. علامہ اقبال
  2. »پیام مشرق
  3. »می باقی
  4. »غزل شمارهٔ 44

غزل شمارهٔ 44

غزل نمبر44

Ghazal No. 44

شاعر: علامہ اقبال

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

قافیہ: ایمن

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 11

صنف: غزل/قصیده/قطعه

اردو ترجمہ: حمیداللہ ہاشمی، میاں عبدالرشید
انگریزی ترجمہ: ہادی حسین
Toggle stanza 1
1

شعله در آغوش دارد عشق بی پروای من

بر نخیزد یک شرار از حکمت نازای من

میرا من موجی عشق اپنی آغوش میں شعلہ لیے ہوئے ہے ۔ میری بانچھ عقل میں ایک چنگاری بھی نہیں چھوٹتی ۔

My love in its abandon has a live flame in its arms. My sterile wisdom cannot raise a single spark.

2

چون تمام افتد سراپا ناز می گردد نیاز

قیس را لیلی همی نامند در صحرای من

عشق جب کامل ہو جائے تو سراپا حسن بن جاتا ہے ۔ میرے صحرا میں مجنوں کو لیلیٰ کا نام دیا جاتا ہے ۔

Love’s meekness, when complete, is one with Beauty’s pride. So in my desert Qais is given Layla’s name.

3

بهر دهلیز تو از هندوستان آورده ام

سجدهٔ شوقی که خون گردید در سیمای من

آپﷺ کی چوکھٹ کے واسطے ہندوستان سے لایا ہوں وہ سجدہ شوق جو میری پیشانی میں لہو ہو گیا تھا ۔

From India have I come with an urge to prostrate myself on your threshold – an urge which has turned to blood in my brow.

4

تیغ لا در پنجه این کافر دیرینه ده

باز بنگر در جهان هنگامهٔ الای من

اس پرانے کافر کے ہاتھ میں لا کی تلوار دے پھر دیکھ دنیا میں میرا ہنگامہ الہ (لا اور الا سے کلمہ طیبہ مراد ہے)

Put into this old unbeliever’s hand the sword of la, and then see how the tumult of my Illa rages in the world.

5

گردشی باید که گردون از ضمیر روزگار

دوش من باز آرد اندر کسوت فردای من

ایسی گردش چاہیے کہ آسمان زمانے کے ضمیر کے اندر میں سے میرے مستقبل کے لباس میں میرا ماضی پھیر لائے ۔

There ought to be a revolution for the heavens to bring again out of time’s womb my yesterdays in my tomorrow’s guise.

6

از سپهر بارگاهت یک جهان وافر نصیب

جلوه ئی داری دریغ از وادی سینای من

تیری اونچی جناب ﷺ سے ایک دنیا نہال ہے ۔ ایسا جلوہ رکھتے ہوئے بھی میری وادی سینا سے دریغ (میری وادی سینا آپ کے جلوے سے محروم ہے) ۔

The whole world benefits from Your abounding grace, but You do not grant my Sinai any theophany at all.

7

با خدا در پرده گویم با تو گویم آشکار

یا رسول الله او پنهان و تو پیدای من

میں خدا سے تو پوشیدہ پوشیدہ عرض کرتا ہوں مگر آپ ﷺ سے تو کھلم کھلا عرض کرتا ہوں یا رسول اللہ وہ مجھ سے پنہاں سے اور آپ آشکار ۔

In veiled terms do I say to God, but to you, Prophet of God, openly, that He is all that is concealed from me, and you all that is manifest.

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

اگرچه زیب سرش افسر و کلاهی نیست

گدای کوی تو کمتر ز پادشاهی نیست

علامہ اقبال»پیام مشرق»می باقی»غزل شمارهٔ 43

اگلی نظم

بتان تازه تراشیده‌ای دریغ از تو

درون خویش نگاه دیده‌ای دریغ از تو

علامہ اقبال»پیام مشرق»می باقی»غزل شمارهٔ 45

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

در جنون جوش سویدا تنگ دارد جای من

چشم آهو سایه افکنده‌ست بر صحرای من

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2506

بعد مردن گر همین داغست وحشت‌زای من

خاک هم خالی در آتش می‌نماید جای من

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2542

چون‌گهر هر چند بر دریا تند غوغای من

در نم یک چشم سر غرق‌ست سرتا پای من

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2543

در خور گل‌ کردن فقرست استغنای من

نیست جز دست تهی صفر غرورافزای من

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2544

دهر، توفان دارد از طبع جنون پیمای من

قلقلی دزدیده است این بحر از مینای من

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2545

گرد وحشت بسکه بر هم چیده است اجزای من

رفتن رنگی تواندکرد خالی جای من

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2547

پرده بردار ای حیات جان و جان افزای من

غمگسار و همنشین و مونس شب‌های من

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1963

چون زند دامان وحشت بر کمر سودای من

خاک ساکن پر برون آرد ز نقش پای من

صائب»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 6123

بس که دارد ناتوانی ریشه در اعضای من

سایه همچون دام می پیچد به دست و پای من

صائب»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 6124

صبحدم چون در دمد دل صور شیون زای من

آسمان صحن قیامت گردد از غوغای من

عرفی»قصیده‌ها»شمارهٔ 45 - در نعت حضرت رسول (ص)

مزید تلاش کریں

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور