صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سعدی
  2. »مواعظ
  3. »قصاید
  4. »قصیدهٔ شمارهٔ 51 - پند

قصیدهٔ شمارهٔ 51 - پند

شاعر: سعدی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

قافیہ: ی

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 8

صنف: قصیده

صداکار: فاطمه زندی
Toggle stanza 1
11
ای که پنجاه رفت و در خوابی
مگر این پنج روزه دریابی
22
تا کی این باد کبر و آتش خشم
شرم بادت که قطرهٔ آبی
33
کهل گشتی و همچنان طفلی
شیخ بودی و همچنان شابی
44
تو به بازی نشسته و ز چپ و راست
می‌رود تیر چرخ پرتابی
55
تا درین گله گوسفندی هست
ننشیند فلک ز قصابی
66
تو چراغی نهاده بر ره باد
خانه‌ای در ممر سیلابی
77
گر به رفعت سپهر و کیوانی
ور به حسن آفتاب و مهتابی
88
ور به مشرق روی به سیاحی
ور به مغرب رسی به جلابی
99
ور به مردی ز باد درگذری
ور به شوخی چو برف بشتابی
1010
ور به تمکین ابن عفانی
ور به نیروی ابن خطابی
1111
ور به نعمت شریک قارونی
ور به قوت عدیل سهرابی
1212
ور میسر شود که سنگ سیاه
زر صامت کنی به قلابی
1313
ملک‌الموت را به حیله و زور
نتوانی که دست برتابی
1414
منتهای کمال، نقصانست
گل بریزد به وقت سیرابی
1515
تو که مبدا و مرجعت اینست
نه سزاوار کبر و اعجابی
1616
خشت بالین گور یاد آور
ای که سر بر کنار احبابی
1717
خفتنت زیر خاک خواهد بود
ای که در خوابگاه سنجابی
1818
بانگ طبلت نمی‌کند بیدار
تو مگر مرده‌ای نه در خوابی
1919
بس خلایق فریفتست این سیم
که تو لرزان برو چو سیمایی
2020
بس جهان دیده این درخت قدیم
که تو پیچان برو چو لبلابی
2121
بس بگردید و بس بخواهد گشت
بر سر ما سپهر دولابی
2222
تو ممیز به عقل و ادراکی
نه مکرم به جاه و انسابی
2323
تو به دین ارجمند و نیکونام
نه به دنیا و ملک و اسبابی
2424
ابلهی صد عتابی خارا
گر بپوشد خریست عتابی
2525
نقش دیوار خانه‌ای تو هنوز
گر همین صورتی و القابی
2626
ای مرید هوای نفس حریص
تشنه بر زهر همچو جلابی
2727
قیمت خویشتن خسیس مکن
که تو در اصل جوهری نابی
2828
دست و پایی بزن به چاره و جهد
که عجب در میان غرقابی
2929
عهدهای شکسته را چه طریق
چاره هم توبتست و شعابی
3030
به در بی‌نیاز نتوان رفت
جز به مستغفری و اوابی
3131
تو در خلق می‌زنی شب و روز
لاجرم بی‌نصیب ازین بابی
3232
کی دعای تو مستجاب کند
که به یک روح در دو محرابی
3333
یارب از جنس ما چه خیر آید
تو کرم کن که رب اربابی
3434
غیب دان و لطیف و بی‌چونی
سترپوش و کریم و توابی
3535
سعدیا راستی ز خلق مجوی
چون تو در نفس خود نمی‌یابی
3636
جای گریه‌ست بر مصیبت پیر
تو چو کودک هنوز لعابی
3737
با همه عیب خویشتن شب و روز
در تکاپوی عیب اصحابی
3838
گر همه علم عالمت باشد
بی‌عمل مدعی و کذابی
3939
پیش مردان آفتاب صفت
به اضافت چو کرم شب‌تابی
4040
پیر بودی و ره ندانستی
تو نه پیری که طفل کتابی
◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

در بهشت گشادند در جهان ناگاه

خدا به چشم عنایت به خلق کرد نگاه

سعدی»مواعظ»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 50 - درستایش اتابک مظفرالدین سلجوقشاه

اگلی نظم

به نوبت‌اند ملوک اندرین سپنج سرای

کنون که نوبتِ تست ای ملک به عدل گرای

سعدی»مواعظ»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 52 - پند و اندرز

◆

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

حرز جانهاست نام دلبر ما

ما اعزاسمه و ما اعلی

جامی»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 2

انت شمس البقا و غیرک فی

کل شی ء سواک لیس بشی

جامی»دیوان اشعار»غزلیات»غزل شمارهٔ 447

بانگ تسبیح بشنو از بالا

پس تو هم سبح اسمه الاعلی

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 247

رو تن و جان خویش را بشناس

تا به قرآن رسی ز روی قیاس

شیخ محمود شبستری»سعادت نامه»فصل ششم»بخش 3 - حق الیقین

هر که بی‌مشورت کند تدبیر

غالبش بر غرض نیاید تیر

سعدی»مواعظ»مثنویات»شمارهٔ 25

ای پسندیده حیف بر درویش

از برای قبول و منصب خویش

سعدی»مواعظ»مثنویات»شمارهٔ 26

درویشی مُسْتَجاب‌الدَّعوة در بغداد پدید آمد. حَجّاجِ یوسف را خبر کردند. بخواندش و گفت: دعایِ خیری بر من بکن. گفت: خدایا! جانش بستان. گفت: از بهرِ خدای این چه دعاست؟ گفت: این دعایِ خیر است تو را و جملهْ مسلمانان را.

ای زبردستِ زیردست‌آزار

سعدی»گلستان»باب اول در سیرت پادشاهان»حکایت شمارهٔ 11

هر که با بدان نشیند، نیکی نبیند.

گر نشیند فرشته‌ای با دیو

سعدی»گلستان»باب هشتم در آداب صحبت»حکمت شمارهٔ 37

◆

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00
◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور

0:000:00