غزل نمبر30
Ghazal No. 30
گریهٔ ما بی اثر ناله ما نارساست
حاصل این سوز و ساز یک دل خونین نواست
ہمارا رونا بے اثر ہے ہماری فریاد نارسا ہے ۔ اس جلنے کرھنے کا پھل خون میں گندھی ہوئی پکار والا ایک دل ہے ۔
Our wailing is without effect, and fruitless are our cries. The gain from all this ardency: A heart whose songs are steeped in blood.
در طلبش دل تپید ، دیر و حرم آفرید
ما به تمنای او ، او به تمنای ماست
دل اس کی طلب میں تڑپا تو مندر اور کعبہ بنا لیے ۔ ہم اس کی تمنا میں کھوئے ہوئے ہیں وہ ہمارا تماشا کر رہا ہے ( جس طرح ہم اس سے ملنے کے آرزو مند ہیں وہ بھی تو ہم سے ملنے کا مشتاق ہے) ۔
In fervent quest of Him the heart created temple and Harem. We long for Him: He watches us with unconcern.
پردگیان بی حجاب ، من به خودی در شدم
عشق غیورم نگر میل تماشا کراست
وہ جو پردے میں تھے وہ بے حجاب ہیں اور میں اپنی خودی میں مستور ہو چکا ہوں ۔ اے میرے آن والے عشق دیکھ، دیدار کی چاہ کیسی ہے۔
The veiled ones have unveiled themselves, while I have gone into my self’s retreat. Look at my self-respecting love. Who is fond of display – say, they or I?
مطرب میخانه دوش نکتهٔ دلکش سرود
باده چشیدن خطاست باده کشیدن رواست
میخانے کے مطرب نے کل رات عجیب دل کھینچنے والی بات سنائی کہ شراب چکھنا حرام ہے، شراب کشید کرنا حلال ہے ۔
The singer at the tavern made a subtle point last night. He said: ‘The tasting of wine is a sin; the drinking of it none.’
زندگی رهروان در تگ و تاز است و بس
قافلهٔ موج را جاده و منزلی کجاست
مسافروں کی زندگی صرف لگاتار بھاگ دوڑ میں ہے اور بس ۔ جیسے لہروں کے قافلے کا کوئی راستہ ہے اور نہ کوئی منزل (کبھی قرار نصیب نہیں ) ۔
Wayfarers’ life consists in hurrying from place to place. The caravan of waves has no road and no goal.
شعلهٔ در گیر زد بر خس و خاشاک من
مرشد رومی که گفت «منزل ما کبریاست»
میرے خس و خاشاک پر ایک بھڑکتا ہوا شعلہ پھینکا مرشد رومی نے جو یہ کہا ہماری منزل خدا ہے (یعنی مرشد رومی نے میرے اندر عشق الہٰی کی آگ بھڑکا دی) ۔
‘Our goal is God.’ This saying of the guide of Rum was like a flame flung at the straw that is my self.
زمین
سایهٔ دستی اگر ضامن احوال ماست
خاک ره بیکسیست کز سر ما برنخاست
بیدل دهلویغزلیاتغزل شمارهٔ 430
یوسف کنعانیم روی چو ماهم گواست
هیچ کس از آفتاب خط و گواهان نخواست
رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 462
هر نفس آواز عشق میرسد از چپ و راست
ما به فلک میرویم عزم تماشا که راست
رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 463
نوبت وصل و لقاست نوبت حشر و بقاست
نوبت لطف و عطاست بحر صفا در صفاست
رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 464
کالبد ما ز خواب کاهل و مشغول خاست
آنک به رقص آورد کاهل ما را کجاست
رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 472
هر نفس آواز عشق میرسد از چپ و راست
ما به چمن میرویم عزم تماشا که راست
رومیدیوان شمسغزلیاتغزل شمارهٔ 473
سلسلهٔ موی دوست حلقه دام بلاست
هر که در این حلقه نیست فارغ از این ماجراست
سعدیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 47
صبر کن ای دل که صبر سیرت اهل صفاست
چارهٔ عشق احتمال شرط محبت وفاست
سعدیدیوان اشعارغزلیاتغزل شمارهٔ 48
یکی از بندگانِ عَمْروِ لَیْث گریخته بود. کسان در عقبش برفتند و باز آوردند. وزیر را با وی غرضی بود و اشارت به کشتن فرمود تا دگر بندگان چنین فعل روا ندارند. بنده پیشِ عمرو سر بر زمین نهاد و گفت:
هر چه رود بر سرم چون تو پسندی رواست
سعدیگلستانباب اول در سیرت پادشاهانحکایت شمارهٔ 23
فارسی متن کا ماخذ: گنجور