صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »دیوان اشعار
  3. »قصاید
  4. »قصیدهٔ شمارهٔ 153 - در حکمت و موعظت

قصیدهٔ شمارهٔ 153 - در حکمت و موعظت

شاعر: سنایی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

قافیہ: ون

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 3

صنف: قصیده

Toggle stanza 1
1

ای منزه ذات تو «اما یقول الظالمون»

گفت علمت جمله را «ما لم تکونوا تعلمون»

2

چون منزه باشد از هر عیب ذات پاک تو

جای استغفارشان باشد «و هم یستغفرون»

3

امر امر تست یارب با پیمبر در نبی

گفته‌ای «ان ابرموا امر افانامبرمون»

4

گوش حس باطنم کر باد اگر نشنوده‌ام

با ندایت «ارجعی کل الینا یرجعون»

5

در ازلمان گفته‌ای «لا تقنطوا من رحمتی»

دیگران را گفته‌ای «منهم اذا هم یقنطون»

6

هست در توفیق تو طاعت رفیق بندگان

ای به شارع گفته «فی الخیرات بل لایشعرون»

7

در جزاء و در سزای کس تو مستعجل نه‌ای

گفته‌ای «هذالذی کنتم به تستعجلون»

8

گر بهشت و دوزخ اندر کسب کس مضمر بود

گر بهشت و دوزخ از کسب‌ست «مما یکسبون»

9

آتش دوزخ نسوزد بنده را بی‌حجتی

تا نگوید بارها «انا الیکم مرسلون»

10

جاودان گفتند: «آمنا به رب العالمین»

گفته‌ای در جادوی «انالنحن الغالبون»

11

مر زمین و آسمان را نیست چون تو خالقی

خلق مخلوقند و تو خالق «وهم لا یخلقون»

12

حافظ و ناصر تویی مر بندگان خویش را

کیست جز تو حافظ و ناصر «و هم لا ینصرون»

13

ای ز حق اعراض کرده چون پرستی بت همی

حاجت از بت چون همی خواهی «وهم لا یسمعون»

14

بت پرستیدن همی دنیا پرستیدن بدان

گفت در کفران نعمتشان «وانتم تکفرون»

15

حق پرستی بهترست از بت پرستی خلق را

بت پرستی زرپرستی دان «و کانوا یعبدون»

16

تا نگیرد دست مردان دامن دین هدی

دین و دنیاشان همی گوید «و هم لایهتدون»

17

دین دین‌داران بماند مال دنیادار نه

مرد را پس دین به از دنیا « و مما یجمعون»

18

گر مقدس گردد اندر مقدس قدسی کسی

همچو قدوسان بود در خلد «فیها خالدون»

19

ور کنی بر معرضه فرمان حق را عرض دین

چون کنی اعراض گویندت «وانتم معرضون»

20

هست در منشور دین توقیع امر و نهی تو

امر و نهیش را کنم اظهار «کنتم تکتمون»

21

در جهان روشنی باید برات حسن و جاه

تا چو حسانی نگویندت «فهم لایعقلون»

22

ور چو سلمان با مسلمانی ز دنیا بگذری

بگذر از دنیا برون «الا و انتم مسلمون»

23

ور به جهد از زحمت شکال حسی نگذری

در مقام قدس گویند «انهم لا یذکرون»

24

از مقام نفس حیوانی گذر کن تا چشی

در مقام قرب با روحانیان «ما تشتهون»

25

کمتر از نحلی نباید بود وقت انگبین

نفع او اندر درخت و کوه «مما یعرشون»

26

عجز تو در ذکر فکرت زاد تو معجز شود

گر ز عجز خلق گویند «انهم لا یعجزون»

27

دست در ایمان حق زن تا ز دوزخ بگذری

تا به دوزخ در نگویندت «فهم لا یومنون»

28

توشه از تقوا کن اندر راه مولا تا مگر

در ره عقبا بگویندت «فهم لا یتقون»

29

شاعر انعام حق باش ای سنایی روز و شب

تا چو بی شکران نگویندت «فهم لا یشکرون»

30

دست در فتراک صاحب شرع زن کایزد همی

گوید او را بهر امرش «یفعلوا ما یومرون»

31

هر که لاخوف علیهم گوید اندر گوش تو

هم تواند گفت در گورت «و هم لا یحزنون»

32

ظلم کم کن بر تن خود تا که ثبت از دست دین

آید اندر نامهٔ عمرت «وهم لا یظلمون»

33

ای به علم بی عمل شادان درین دار فنا

گفته همچون عامل عالم «فانا عاملون»

34

شو بخوان «التائبون العابدون الحامدون

سابحون الراکعون الساجدون امرون»

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

ای دل ار در بند عشقی عقل را تمکین مکن

محرم روح‌الامینی دیو را تلقین مکن

سنایی»دیوان اشعار»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 152 - منع کبر و غرور و مذمت دنیا

اگلی نظم

ایا از چنبر اسلام دایم برده سر بیرون

ز سنت کرده دل خالی ز بدعت کرده سر مشحون

سنایی»دیوان اشعار»قصاید»قصیدهٔ شمارهٔ 154 - در تمجید و توحید حضرت باری

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

انفعال باطن خاموش دارد بوی خون

ریزش صهباست هر جا شیشه می‌گردد نگون

بیدل دهلوی»غزلیات»غزل شمارهٔ 2551

زاهل شر جامی اگر صد زخم بر جان آیدت

جز دعای خیرشان حرفی مده از دل برون

جامی»دیوان اشعار»قطعات»شمارهٔ 21

بانگ آید هر زمانی زین رواق آبگون

آیت انا بنیناها و انا موسعون

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 1948

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور