صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر دوم
  4. »بخش 48 - رفتن مصطفی علیه السلام به عیادت صحابی و بیان فایدهٔ عیادت

بخش 48 - رفتن مصطفی علیه السلام به عیادت صحابی و بیان فایدهٔ عیادت

How Mustafá (Mohammed), on whom be peace, went to visit the sick Companion; and an exposition of the profit of visiting the sick.

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
صداکار: عندلیب
Toggle stanza 1
11
از صحابه خواجه‌ای بیمار شد
واندر آن بیماریش چون تار شد

A notable amongst the Companions (of Mohammed) fell ill, and in that illness of his became (thin) as a thread.

22
مصطفی آمد عیادت سوی او
چون همه لطف و کرم بد خوی او

Mustafá went to visit him, since his (Mustafá's) nature was all kindness and generosity.

33
در عیادت رفتن تو فایده‌ست
فایدهٔ آن باز با تو عاید است

There is profit in your visiting the sick: the profit thereof is returning to you again.

44
فایدهٔ اول که آن شخص علیل
بوک قطبی باشد و شاه جلیل

The first profit is that the sick person may perchance be a Qutb and a glorious (spiritual) king;

55
چون دو چشم دل نداری ای عنود
که نمی‌دانی تو هیزم را ز عود

Inasmuch as you have not the heart's two eyes, O contumacious man, so that you cannot distinguish firewood from aloes- wood,

66
چونک گنجی هست در عالم مرنج
هیچ ویران را مدان خالی ز گنج

(You may despair of finding the true friend of God; but) since there exists a treasure in the world, do not grieve: deem no ruined place empty of treasure.

77
قصد هر درویش می‌کن از گزاف
چون نشان یابی به جد می‌کن طواف

Betake yourself to every dervish at random, and when you find the mark (of the true saint), frequent (him) assiduously.

88
چون تو را آن چشم باطن‌بین نبود
گنج می‌پندار اندر هر وجود

As the inward-seeing eye was not (granted) to you, think always (that) the treasure (may be) in everybody.

99
ور نباشد قطب، یار ره بوَد
شه نباشد، فارِسِ اِسپَه بوَد

And if he be not a Qutb, he may be a friend of the (Súfí) Way; if he be not the king, he may be the cavalier of the host.

1010
پس صلهٔ یارانِ ره لازم شمار
هر که باشد گر پیاده گر سوار

Deem it, then, incumbent (on you) to attach yourselves to the friends of the Way, whosoever it may be, and whether (he be) footman or rider.

1111
ور عدو باشد همین احسان نکوست
که به احسان بس عدو گشته‌ست دوست

And if he be a foe (to you), still this kindness is good, for by kindness many a foe hath been made a friend;

1212
ور نگردد دوست کینش کم شود
زانک احسان کینه را مرهم شود

And though he do not become a friend, his enmity is lessened, because kindness becomes the balm for enmity.

1313
بس فواید هست غیر این ولیک
از درازی خایفم ای یار نیک

There are many profits besides these, but I am afraid of being tedious, good friend.

1414
حاصلْ این آمد که یارِ جمع باش
همچو بُتگر از حجر یاری تراش

The gist (of the matter) is this: be the friend of the whole community (of Súfís): like the idol-maker, carve a friend out of the stone,

1515
زانک انبوهی و جمع کاروان
ره‌زنان را بشکند پشت و سنان

Because the throng and multitude of a caravan will break the backs and spears of the highwaymen.

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

شخص خفت و خرس می‌راندش مگس

وز ستیز آمد مگس زو باز پس

رومی»مثنوی معنوی»دفتر دوم»بخش 47 - تتمهٔ اعتماد آن مغرور بر تملق خرس

اگلی نظم

آمد از حق سوی موسی این عتاب

کای طلوع ماه دیده تو ز جیب

رومی»مثنوی معنوی»دفتر دوم»بخش 49 - وحی کردن حق تعالی به موسی علیه السلام کی چرا به عیادت من نیامدی

◆

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00
◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور

0:000:00