صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. عراقی
  2. »عشاق‌نامه
  3. »آغاز کتاب
  4. »بخش 6 - در نصیحت

بخش 6 - در نصیحت

شاعر: عراقی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

تا کی، ای مست خواب غفلت و جهل

گوش سوی مقلد نااهل؟

2

تا به مقصد درین طریق تو را

کی رساند دلیل نابینا؟

3

سازده، یار گیر دانش و عقل

رخت بر بند ازین سراچهٔ نقل

4

نفسی از همه تبرا کن

ساعتی چشم خویشتن وا کن

5

لحظه‌ای درگذر ازین پس و پیش

لمحه‌ای در نگر به عالم خویش

6

چند مانی تو این چنین خفته؟

همره از راه منزلی رفته؟

7

به طلب در جهان چه می‌پویی؟

چو تو گم گشته‌ای، چه می‌جویی؟

8

دیده بگشای، ای که در خوابی

خویشتن را طلب، مگر یابی

9

چند ازین اشتغال بی‌حاصل؟

دیگران را و خود ز خود غافل؟

10

تا تو در خویشتن نظر نکنی

وانگه از خویشتن گذر نکنی

11

نرسانی نظر به عین کمال

نشناسی فراق را ز وصال

12

ایزد آخر نیافریدت تن

همه از بهر خوردن و خفتن

13

اندرین صورت ضعیف اساس

جان معنی است، سعی کن، بشناس

14

تا کی، ای همچو گاو سر در پیش

طعمه‌ای گرگ نفس را چون میش؟

15

تن تو خاک تیره را شد فرش

دل و جان تو تاج و قبهٔ عرش

16

صورتی را، که جان معنی هست

منجنیق اجل اگر بشکست

17

مغز او را ز پوست به بیند

باز گشتن به دوست به بیند

18

ای که غافل ز حال خود شده‌ای

چون بدانجا روی که آمده‌ای

19

از تو آخر بپرسد ایزد پاک

گوید: ای جرم کردهٔ ناپاک

20

کرده بودی به مردمی دعوی

حاصلت کو ز صورت و معنی؟

21

روزی اندر سراچهٔ شاهی

کار ناکرده مزد می‌خواهی؟

22

هر که دل در امور سفلی بست

به بلاهای جاودان پیوست

23

هر دلی کو هوای دنیا خواست

در تن افزود، لیک از جان کاست

24

هر که در ملک جان امین نبود

خازن نقد ماء و طین نبود

25

گوهری پیش مفلسی ننهند

این بلندی به هر کسی ندهند

26

عاشقان راست این مقام، آری

عاشقان را سزد چنین کاری

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

چار یارش، که مرشد دینند

همه اندر مقام تحسینند

عراقی»عشاق‌نامه»آغاز کتاب»بخش 5 - در نعت خلفای راشدین

اگلی نظم

جان من چون به عالم دل شد

با صفا جمع گشت و حامل شد

عراقی»عشاق‌نامه»آغاز کتاب»بخش 7 - سبب نظم کتاب

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور