صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. عطار
  2. »خسرونامه
  3. »بخش 60 - در صفت موی

بخش 60 - در صفت موی

شاعر: عطار

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

الا ای موی مشکین رنگ آخر

شدم مویی نیم از سنگ آخر

22

الا ای مشکموی افتاده‌ام من

چو موی تو به روی افتاده‌ام من

33

منم چون موی تو در چین نشسته

تو در رومی کمر بر موی بسته

44

چو مویی گر رسم ای دوست با تو

برون آیم چو موی از پوست با تو

55

چومویت مشکبار آمد سفر کن

سحرگه بر صبامویی گذر کن

66

مرا مویی ز حال خود خبر ده

ز مویت مژدهٔ باد سحرده

77

مرا از خود سر مویی کن آگاه

که چون موی توام افتاده در راه

88

بچشم آمد سر مویی فراقم

چو موی ابرویت، پیوسته طاقم

99

چو مویم، در غم آن موی مشکین

بمویی در نمیاید ترا این

1010

چو موی از من بپشت افتادهیی باز

مکن این سرکشی چون مویت آغاز

1111

اگر یک موی تو بینم ز سویی

بسر پیش تو بازآیم چو مویی

1212

اگر یک موی برگویم ز دردم

چو مویی در رباید باد سردم

1313

چو مویی زان بچشمت در نیایم

که در چشم تو مویی مینمایم

1414

چو مویی گشتم و چه جای مویست

که از مویی کمم این را چه رویست

1515

تنم گرچه چو مویی مینماید

ولی با تو بمویی درنیاید

1616

چو مویی شد تن من از نزاری

بمویی مینیابم از تو یاری

1717

بمویی گر ز تو یاریم بودی

چو مویت کی نگونساریم بودی

1818

بمویی دل ده این بیخویشتن را

که قوّت باشد از مویی رسن را

1919

اگر باشی بمویی دستگیرم

برون آری چو مویی از خمیرم

2020

چو موی تو به پا افتاده‌ام پست

سر مویی سزد گر بر نهی دست

2121

منم مویی بکوهی غم گرفتار

چنین مویی نگر زیر چنان بار

2222

چو مویت کی بتو خواهم رسیدن

که مویی کوه نتواند کشیدن

2323

ز باریکی، بمویی نیست زورم

که من مویی میان بسته، چو مورم

2424

ره عشق تو باریکست چون موی

چو مویی، من بمویی کردهام روی

2525

ز تو مویی نخواهم گشت آگاه

چگونه موی برمویی برد راه

2626

بمویی گر ببندی بندبندم

نیم قادر که مویی برکشندم

2727

تن من گر نه کم از موی بودی

مرا نیروی مویی روی بودی

2828

چو مویی شد تنم از ناتوانی

ترا زین موی کی باشد نشانی

2929

سر مویی اگر در شانه داری

من آن مویم که داری یا نداری

3030

چو مویی کردهام بیتو تن از تو

چو موی تو شکن دارم من از تو

3131

چو مویی سرکشی پیوست بر من

فرو بندی بمویی دست بر من

3232

چو موی، اینکار را رویی ندارم

که زور بازوی مویی ندارم

3333

بمویی مانم از زاری کنون من

سر مویی ز سر کردم برون من

3434

اگر من همچو مویی تن نمایم

چو موی از زیر پیراهن نمایم

3535

چو مویی گر بپیراهن برافتم

ز هر مویی بسرگردن برافتم

3636

چنان زارم که ازمویی بصد روی

بهر مویی که دارم کی برم بوی

3737

چو مویی بیتو زار و مستمندم

بتو آویخته چون مو ببندم

3838

دلم مویی نپیچد از بَرِتو

بمویش میکشم تا بر دَرِ تو

3939

چو موی تو دلم را نیست در دست

بمویی مینگردد این دل مست

4040

چو از موییست دل شوریدهٔ من

چو مو از سر برون شد دیدهٔ من

4141

اگر دربندم آری همچو مویت

چو مویی سر نهم بر خاک کویت

4242

چو مویی گر ببرّی سر به هیچم

چو مویت سر ز خطّ تو نپیچم

4343

نپیچم سر ز موی تو به سویی

که دل آویختست از تو به مویی

4444

اگر چون موی سر پیچد دل از تو

چو مویش بند آید حاصل از تو

4545

ندارم من چو موی تو سَرِ خویش

که چون موی تو میافتم پس و پیش

4646

اگر چون موی در تابم کنی هیچ

نپیچم سر چو موی از تاب و از پیچ

4747

چو مویت گر دراندازی برویم

نیایم بر تو بیرون همچو مویم

4848

چو یک موی توام به از دو عالم

نیارم دید یک مو از سرت کم

4949

چو مویی بر نمی‌گیری به هیچم

چگونه همچو مویی بر تو پیچم

5050

گرت از من چو مویی سر نگردد

پس از من با تو مویی در نگردد

5151

تو کی باشی چو من چون موی در بند

که با کس نیستت چون موی پیوند

5252

چه گر آیی مراچون موی بینی

چو موی مژّه بر چشمم نشینی

5353

نگردد از تو مویی کم اگر تو

سر مویی کنی بر من گذر تو

5454

چو مویی در سیاهی ماندهام من

ز موی مژّه خون افشاندهام من

5555

چو موی مژّه سرتیزی کن آخر

بمویی قصد خونریزی کن آخر

5656

همی خواهم من سرگشته چون موی

چو موی مژّه با تو روی در روی

5757

گرفته موی تو مست اوفتاده

چو موی مژّه لب بر هم نهاده

5858

ز دستم تا برفت آن موی چون شست

چو موی مژّه برهم میزنم دست

5959

اگر مویی بود باقی ز عالم

رسیم آخر چو موی مژّه باهم

6060

همی بافم هزاران حیله چون موی

مگر مویی ز تو بنمایدم روی

6161

چو مویم گر فرود آری بر خویش

چو مویت بر تو اندازم سر خویش

6262

چو مویی پیش تو بر فرق آیم

میان خون چو مویی غرق آیم

6363

منم چو موی بی آن روی مانده

بسی سرگشته تر از موی مانده

6464

چو مویت دور از روی توام من

بسر گردانی موی توام من

6565

چو مویت تا کی اندر بند چینم

چو موی خویش بنشان بر زمینم

6666

اگر چون موی گرد تو بر آیم

چو می از شادی آن بر سر آیم

6767

منم مویی شده از عشق رویت

تویی در پایم افگنده چو مویت

6868

چو افگندی مرا چون موی در پای

بیار آن موی تا برخیزم از جای

6969

گرم موی تو دست آویز گردد

چو موی این خسته دل سر تیز گردد

7070

منم یک موی با صد عیش ناخوش

ز بهر تو بهر مویی بلاکش

7171

چو مویم بی رخت افتاده در شست

بمانده همچو مویی درهم و پست

7272

تنم بی روی تو مانند مویست

چو مویم بیتو کارم پشت رویست

7373

چو مویی هجرت آرد روی بر من

همی با تیغ خیزد موی بر من

7474

چو از موی دو تای تو جدایم

چو مویت مانده با پشت دوتایم

7575

من چون موی را کس غمخوری نیست

غمم را همچو موی تو سری نیست

7676

سیه بیتو چو مویم عالم از تست

بهر مویی مرا گویی غم از تست

7777

سر موییست جمعیّت ز رویت

ازان بیتو پریشانم چو مویت

7878

چو موی افتادهام بر روی پیوست

که می ندهد مرا مویی ز تو دست

7979

اگر مویی شود پیراهن تو

ندانم بود مویی بر تن تو

8080

چومویی چند گردانی بخونم

که چون مویی نمیپرسی که چونم

8181

چو مویی تا دلم بشکافتی تو

چو موی من ز من سر تافتی تو

8282

تن من همچو مویی چند داری

چو مویم تابکی در بندداری

8383

چو مویم کردی و خونم بخوردی

ولیک از جور مویی کم نکردی

8484

چو مویی گشتهام بنمای رویی

ترا کمتر بود این غم بمویی

8585

منم مویی ره عالم گرفته

تویی مویی ز عالم کم گرفته

8686

چو بی موی تو ای سرکش بماندم

چو مویت پای بر آتش بماندم

8787

ز من تا مرگ مویی در میانست

نگه کن درتنم کان موی آنست

8888

اگرچه همچو مویی ناتوانم

چو موی لقمه بر چشمت گرانم

8989

چو موی تو کجا برسر نشینم

که چون مویم نشاندی بر زمینم

9090

مرا گرچه بمویی راه هم نیست

ز بیداد توام یک موی کم نیست

9191

بر این بیدل بمویی خواب بستی

چو موی خود وفا بر هم شکستی

9292

وفانیست ازتو مویی روی هرگز

ز ناخن برنیاید موی هرگز

9393

وفاناید سر مویی ز سر مست

نیاید موی بیرون از کف دست

9494

منم مویی که خون گریم زرشکت

ترا خود تر نشد مویی ز اشکت

9595

ز سودا پختن تو موی بردم

سر مویی مکن صفرا که مردم

9696

مکن بر موی صفرا، زین چه خیزد

مکن چون موی ازان صفرا بریزد

9797

شدم مویی مبادا کینت بامن

که مویی درنگیرد اینت با من

9898

چراگفتی چو مویی هیچ هیچی

چو مویت تا کی آخر پیچ پیچی

9999

چو مویی من نیم باتو بزاری

چو مویی بر زمینم کش بخواری

100100

چو مار موی پیچانت ای سبک روح

دلم را کرد از یک موی مجروح

101101

چو مویی گشتم از رنج جراحت

چگونه موی داند رنج و راحت

102102

ز تو قسمم بود مویی وفا بوک

که تا دارم چو موی قندزت سوک

103103

اگر یابم بموی قندزت راه

خوشت در برکشم چون موی روباه

104104

اگر چون موی شد روز سپیدم

سر مویی بتو ماندست امیدم

105105

سر من گوی کن ای مشکمویم

که مویت بس بود چوگان گویم

106106

اگر سر درکشم زآن موی در چشم

سر من باز بر چون موی بر چشم

107107

چو هجرت کرد چون مویی نزارم

ز تو بس باد مویی یادگارم

108108

اگر دارم بمویی بیتو رویی

هنوزم چون جنب خشکست مویی

109109

یکی کردم دو مویت ز ارزویت

که تا با تو یکی گردم چو مویت

110110

چو موی آوردهیی با هیچم آخر

چو موی تو بتو برپیچم آخر

111111

اگر درچاهم و موی تو بر ماه

بسم مویت رسن ای یوسف چاه

112112

وگر بر ماهی و موی تو برخاک

بست مویی کند ای عیسی پاک

113113

ز مویی نیست گفتن پیش ازین روی

که درتو مینگیرد یکسر موی

114114

چو یک مویم من از صد روی بیتو

چو صفرا میشکافم موی بیتو

115115

ز من تا موی تو چون موی سرتافت

دلم در شرح مویت موی بشکافت

116116

بهرمویی گرم بودی زبانی

نبودی هیچ موی بی فغانی

117117

بدین هر بیت مویی میشکافم

که در هر بیت مویی میببافم

118118

چو در باریکی یک تار مویم

سخن باریکتر از موی گویم

119119

سخن میراند ازمویی بصد روی

بیا گر میببینی موی در موی

120120

چو من مویی شدم در نوک خامه

پریشان شد چو مویی خط نامه

121121

ز تو چون نیست مویی حصّهٔ من

چو موی تو دراز این قصّهٔ من

122122

سر مویی امیدم گر نبودی

مرازان سر چو موی این سر نبودی

123123

درامیدت تنم چون موی پیوست

سر مویی فرو نگذارد از دست

124124

میان ما اگر یک موی ماندست

چو موی این کار را صد روی ماندست

125125

گسسته کی شود این موی هرگز

خود این مویی نداردروی هرگز

126126

میان ماست مویی در میانه

میان تست آن موی ای یگانه

127127

میان ما فلک مویی بسنجد

که گر خود موی گردد در نگنجد

128128

چو مویت هرکه او زیر و زبر نیست

ازین سرّش سر مویی خبر نیست

129129

ز مویی چند گویم بیش ازین نیز

که ازمویی نیاید بیش ازین چیز

130130

بسی گفتم ز موی ایماه اکنون

بسر بردم چو مویت راه اکنون

131131

بسی گفتم ز موی مشکبارت

بیک یک موی، صد صد جان نثارت

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

به صدره نامه‌ای آغاز کردم

گرفتم کلک و کاغذ باز کردم

عطار»خسرونامه»بخش 59 - آغاز نامۀ گل بخسرو

اگلی نظم

الا ال عندلیب شاخ بینش

وشاق گلستان آفرینش

عطار»خسرونامه»بخش 61 - رسیدن نامۀ گل بخسرو

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور