بخش 25 - تمامی اشیا از یک نور واحدند (ادامه)

دلا خورشید جان میبین دمادم

که نور اوست با نور تو همدم

دلا خورشید جان را گوش میدار

مشو بی عشق دل با هوش میدار

دلا خورشید جان خواهی حقیقت

ز نور او خبرداری حقیقت

دلا خورشید جان داری درونت

که نور او شد اینجا رهنمونت

دلا خورشید جان داری بدیدار

هم اندر نور او شد ناپدیدار

دلا خورشید جان داری تو در بر

حقیقت اوست سوی ذات رهبر

دلا خورشید جان داری یقینست

که او اندر درونت یاربین است

دلا خورشید جان داری در اسرار

دمی او را یقین ازدست مگذار

ترا خورشید جان چون هست حاصل

ازو یک لحظه دل پیوند بگسل

ترا خورشید جان چون ره نمودست

ترا از جان جان آگه نمودست

دمی غافل مباش ازنور او تو

ازو میگوی و غیر او مجو تو

دمی غافل مباش از دید جانت

که او آمد درون راز نهانت

یقین جان تو خورشیدست ای دل

کز او مقصودها کردی بحاصل

از او مقصود حاصل کردهٔ تو

وگرچه در درون پردهٔ تو

همت خورشید گِردِ پرده آمد

طلبکار تو ای گم کرده آمده

تو او گم کرده بودی بازدیدی

از آن هر دم هزاران راز دیدی

بنور او بدیدی نور او را

که نور اوست مر بین نور او را

از او مگذر وز او بین سرّ اسرار

که تا هر دو یکی باشند در اسرار

دلا داری وصال اکنون چه گوئی

که جان با تست جانان تو مجوئی

حقیقت نور جانت از ذات بنگر

که درد تست او درمانت بنگر

حقیقت نور او بنگردمادم

که از کل میدمد در عین این دم

وصال اینجاست منگر از وصالت

که بهر اینست اینجا قیل و قالت

وصال اینجاست آنکو باز بیند

ز جان و دل حقیقت راز بیند

یکی وصلست و چندینی طلبکار

حقیقت نیست چیزی جز رخ یار

یکی وصلست اینجا رخ نموده

نمییابند کلّی درگشوده

یکی وصلست اگر داری تو دیده

دلا در وصل جانان در رسیده

دلا در وصل جانانی بمانده

چرا در وصل حیرانی بمانده

چرا در وصل حیرانی نکوئی

که در وصل حقیقت بود اوئی

چرا در وصل با او برنیائی

که این در را بیک ره برگشائی

وصالت دمبدم اینجا فراقست

از آن پیوستهات در اشتیاقست

وصالت هست اینجاگاه اعیان

مشوبر هر صفت اینجا دگر سان

طبایع را خبر کردم ز اسرار

تو نیز اینجایگه کردم خبردار

خبر دادم شما را دمبدم من

یکی کردم شما را در عدم من

شما را آنچنان واصل بکردم

که نقش اینجا شما نقّاش کردم

چو نقاش ازلتان رخ نمودست

شما را مر دمی پاسخ نمودست

شما را رخ نمود اینجای نقاش

همی گوید شما را رازها فاش

شما را رخ نمود اینجای جانان

بگفت اسرارهاتان جمله اعیان

نه چندین رازهاتان گفت سرباز

نمود اینجا بیان انجام وآغاز

شما در وصل اینجا اصل دیده

ز دید او بکام دل رسیده

ز دیدش مگذرید و راز بینید

رخ دلدار در خود باز بینید

ز دیدش مگذر ای جان تا بدانی

که دید اوست در تو زان عیانی

حقیقت نور تو از نور ذاتست

طبایع مر ترا عین صفاتست

طبایع پردهٔ گِردِ تو بسته

که ایشانند شاگرِدِ تو بسته

حقیقت هر چهارت هست شاگرد

ببسته پرده بنگر گِرد برگِرد

ز شاگردان خود آگاه میباش

ولیکن از درون با شاه میباش

ز شاگردان نظر کن راز بیچون

که ایشانند نور هفت گردون

ز شاگردان نظر کن خویش بنگر

ترا بنهاده سر در پیش بنگر

ز شاگردان نظر کن تا بدانی

که از ایشان حقیقت بازدانی

ز شاگردان نظر کن راز بنگر

همی انجام وهم آغاز بنگر

ز شاگردان نظر کن هفت گردون

حقیقت بعد از آن مر راز بیچون

ز شاگردان نظر کن نُه فلک تو

نظر کن بعد از آن را یک بیک تو

ز شاگردان نظر کن تا چه بینی

تو ایشان بین اگر صاحب یقینی

ز شاگردان نظر کن ذات اللّه

که از ایشان بری در ذات حق راه

ز شاگردان نظر کن نور خورشید

که آن نوری تو هم پیوسته جاوید

ز شاگردان نظر کن نور مه تو

که تا بینی در اینجا نور شه تو

ز شاگردان نظر کن مشتری هان

ز هر کوکب که یابی بگذری هان

ز شاگردان نظر کن عرش و انجم

که هفت افلاک نزد عرش شد گم

ز شاگردان نظر کن فرش بنگر

تو فرش اینجا بزیر عرش بنگر

ز شاگردان نظر کن بعد از آن لوح

که تا سر یابی اینجاگاه و صد روح

ز شاگردان نظر کن در قلم باز

قلم زن هرچه میخواهی رقم باز

ز شاگردان نظر کن نور و جنّت

ز کرسی یاب بیشک عین قربت

ز شاگردان نظر کن سوی بالا

نظر کن بعد از آن در دید الّا

ز شاگردان نظر کن جبرئیلت

که از حضرت همین آرد دلیلت

ز شاگردان نظر کن سرّ یزدان

ز میکائیل وجه رزق بستان

ز شاگردان نظر کن سرّ آن نور

که اسرافیل در تو میدمد صور

ز شاگردان نظر کن نور پاکت

که عزرائیل گرداند هلاکت

در آخر قربت بیچون بیابی

بگویم مر ترا که چون بیابی

دلا مگذر ز خود این لحظه در خویش

نظر کن بی حجاب این جمله در پیش

همه در پیش تست و تو ندانی

ز من اکنون همه سرباز دانی

کنونت میکنم واصل که جانم

که راز جملگی از دوست دانم

کنونت میکنم واصل ز دیدار

دلا اکنون قلم در سر نگهدار

نیم جان باتو میگویم کنون راز

که بستم در تو مر این پرده را باز

منت این پرده بستم تا بدانی

که آخر مر مرا اینجا بدانی

حقیقت رازدان و کرد کل دم

چو تو من نیز اندر پنج و چارم

از آن حضرت منم اینجا نمودار

حقیقت یافتستم سرّ اسرار

از آن حضرت بسوی تو رسیده

جمال خویشتن در تو بدیده

دلا من باتو اینجا همدمم هان

که میگویم ابا تو راز و برهان

دلا من با تو کلّی راز گویم

نمود سر با تو باز گویم

بمن کن هر زمانی تو نظر باز

ز من دریاب اینجاگه خبرباز

ز من بین راز بیچون و چگویم

گه میگویم ترا و رهنمونم

همه در خویش میکن سیر ای دل

که مقصود تو اینجا هست حاصل

همه مقصود تو اینجاست دریاب

نه پنهانی یقین پیداست دریاب

تو مقصود خود از من کن بحاصل

که من دیدارم و همراز مشکل

از این پرده که در گرد تو بستست

بسی ذرّات اینجا از تو مستست

زهستی گرد تو یک پرده بستم

ابا تو اندر این خلوت نشستم

ابا تو اندر این خلوت ندیمم

نمیبینی که با تو هم مقیمم

زمانی از تو فارغ من نبودم

ابا تو گفتم و وز تو شنودم

منم با تو دمادم راز پرداز

منم انجامِ تو وَ انجام وآغاز

نظر کن دل که تو بود منی پاک

ولیکن پرده بستم تا کنم خاک

توئی آیینهٔ بیچون اسرار

جمال بی نشان از تو پدیدار

توئی آیینهٔ لطف الهی

گرفته نورت ازمه تا بماهی

توئی آیینهٔ خورشید جانها

همه اندر تو پیدا گشته اینجا

توئی آیینهٔ افلاک و انجم

همه در تست اینجاگه دلاگم

توئی آیینهٔ صنع ازنمودار

بتو پیدا شده اینجایگه یار

ز اصلکل توئی آیینهٔ ذات

بگردت بسته نزد جُمله ذرّات

ز اصل کل تو موجودی همیشه

که اندر ذات کل بودی همیشه

حدیث دوست دارم دل در اینجا

که بود من توئی حاصل در اینجا

کنون راهت نمودم تا بدانی

دگر در ذرّهها حیران بمانی

مشو حیران ز شاگردان صورت

که ایشانت همه باید ضرورت

حقیقت راه یچون کرده ایشان

زده بر گردت اینجا پرده ایشان

بگردت پردهٔ عزّت ببسته

بنزد تو ابا عزّت نشسته

از آن عزّت سوی تو آمده باز

در آخر پیش بر کردند جانباز

در این پرده توانی یافت دیدار

که ایشانند اندر پرده اسرار

درین پرده نمائی ره سوی ما

به بیرون گر شوی در پرده یکتا

در این پرده نمایم رازها من

دهم زین پرده هم آوازها من

در این پرده هزاران پرده دارم

ترا هم پرده و هم پرده دارم

در این پرده بسی کردم تماشا

که بنمودم عیان اینجایگه لا

در این پرده که میبینی مبین پیش

چو من داری حقیقت بیشکی خویش

منت همراه اینجا رهنمایم

منت این پرده از رخ برگشایم

درون پردهٔ ما را طلبکار

کنونت آمدم اینجا پدیدار

درون پردهام من با تو بنگر

ز دید من دلا اینجا تو برخور

درون پردهام من سرّ جانان

ترا بنمودهام بنگر کنون هان

درون پرده در تو بی نشانم

چنانم سرّ معنی میفشانم

درون پردهٔ ای دل در اینجا

که تا یکی شوی در دیدن ما

منم جان از نمودار تجلّی

که با تو همدمم در عین دنیی

منم جان و همه در من بدیدند

ز من گویند هم از من شنیدند

منم جان نفخهٔ ذات و بدان تو

بجز من در دو عالم می ندان تو

منم جان جوهری بندم در اسرار

عجائب جوهریام ناپدیدار

منم جان پرتو ذات ار بدانی

درونت گفتهام راز نهانی

منم جان در همه آفاق گشته

بدید تو چنین مشتاق گشته

منم جان عاشق تو گشته ایدل

که تا همچون خودت اینجای واصل

منم جان و کنم ای دل ترا من

یقین واصل ابی چون و چرا من

منم بر تو شده عاشق در اینجا

ز بهرتست ای دل شور و غوغا

ز بهر تست ای دل این همه راز

که میگویم ترا اینجایگه باز

منم بر تو شده عاشق دمادم

از آن حضرت دهم پرتو دمادم

منم عاشق توئی معشوق در دید

ز تو دیده خود اندر عین توحید

منم عاشق توئی معشوق اسرار

ز تو شد مرمرا اینجا رخ یار

منم عاشق توئی معشوق بیچون

منم با تو نهان در هفت گردون

منم عاشق توئی جان ودل من

شده از هر دو عالم حاصل من

دو عالم در تو بنهاد است دریاب

یقین ای دل دمادم هم خبر یاب

دو عالم در تو پنهانست آخر

از آن این پرده اینجاگشته ظاهر

دو عالم شد طفیلت درحقیقت

از آن بنمودهام دیدار دیدت

دوعالم در تو موجودست تحقیق

تو یاری مر جمال یار توفیق

منم یار تو تو یارمنی دوست

حقیقت هر دو بی مغزیم و یک پوست

حقیقت اصل ما از کردگارست

که ما را در درون پروردگارست

دو روزی کاندر این منزل فتادیم

حقیقت اندر این منزل فتادیم

دو روزی کاندر این منزل مقیمیم

در این پرده ابا هم ما ندیمیم

دو روزی کاندر این منزلگه یار

سزد گر هر دو باشیم آگه یار

دو روزی کاندر این منزل نهانیم

ز دید ذاتِ بیچون در عیانیم

در این منزل حقیقت یار باشیم

ز وصل دوست بر خوردار باشیم

در این منزل حقیقت یار بینیم

دمادم اندر این خلوت گزینیم

در این منزل منم تو تو منی من

من و تو هردو از دیدار روشن

در این منزل وصال یار داریم

دو روزی کاندر این دِهْ کار داریم

در این منزل وصال جان جانهاست

حقیقت بر من و تو هر دو پیداست

در این منزل در آخر چون فنائیم

حقیقت هر دو در بود خدائیم

دو همرازیم از آن حضرت رسیده

جمال دوست هرگه او شنیده

دو همرازیم از آن حضرت در اینجا

رسیده باز دیده جال مولای

دو همرازیم ما در قرب اعزاز

وصال دوست را درهمدگر باز

بدیده زان نمود خویش هر دو

یکی هستیم اینجا هم من و تو

کسی اینجا از آن حضرت ندیدست

همه جانها در اینجا ناپدیدست

من و تو در یکی این دم وصالیم

ز ماضی درگذشته عین حالیم

من و تو هردو از نور تجلّی

حقیقت مستقیم و عین دینی

در این دنیا که مائیم این زمان دوست

یقین دانیم کاینجاگه همه اوست

من و تو این زمان در حضرت یار

رسیدستیم اندر قربت یار

کنون اصل دگر ماندست ای دل

که تا مقصود کل آید بحاصل

کنون اصل دگر اینجاست ما را

کز آن اصلست این درخواست ما را

من و تو هر دو در اصلیم تحقیق

بیا تا هر دو زان یابیم توفیق

چو چیزی نیست جز این اصل اینجا

بیا تا هر دو خود زان وصل اینجا

منوّر خود کنیم از بود احمد(ص)

که تا گردیم منصور و مؤیّد

اگرچه من که جانم در بَرِ تو

حقیقت هستیم ای دل رهبر تو

یکی را دیدم اینجا هست روشن

نمایم مر ترا دل بشنو از من

ز سر تا پای اکنون گوش کن زود

مر این حلقه تو اندر گوش کن زود

وصالی دارم و دل از همه بِهْ

بخواهم تا نمایم مر ترا خِهْ

وصال مصطفی اینجاست ای دل

ترا و من همه پیداست ای دل

وصال مصطفی ماراست دیدار

شدیم آخر حقیقت ناپدیدار

وصال مصطفی ماراست دریاب

بیا تا نگذریمش ما از این باب

وصال مصطفی دیدار دیدست

ز وصلش مر مرا دیدار دیداست

حقیقت من که جانم بشنو ای دل

وصال او از آنم گشته حاصل

حقیقت من که جان اوّلینم

حقیقت دیده و سر پیش بینم

بگشتم در همه کون و مکان باز

نظر کردم عیان انجام و آغاز

همه کون و مکان گردیدهام من

که صاحب درد و صاحب دیدهام من

همه کون و مکانم زیر پایست

مرا در لامکان پیوسته جایست

مکان و لامکانم هست روشن

که باشم دائما در هفت گلشن

مکان و لامکانم آشکاراست

بهرجائی مرا دیدار یار است

بهرجائی که بینی من بُوَم آن

حقیقت کرد ما را ماه تابان

همه جائی است عکس پرتوِ من

که هر خانه ز من گشتست روشن

همه جائی منم اینجا نهانی

یقین یکیام اندر کامرانی

حقیقت جسم بسیارست و هر یک

در او اَمْ جملهٔ جانهایِ بیشک

یکیام جمله اندر بود من هست

درون نقشها باشم ز پیوست

از آن حضرت چو در آدم رسیدم

دم خود در دم آدم دمیدم

از آن حضرت شدمدرجسم آدم

که آن دم دارم اینجاگه در این دم

دمِ آدم ز من روشن نمودست

از آنش جان من از من نمودست

دم آدم ز من تحقیق جان یافت

حقیقت از من اینجاگه نشان یافت

نبد پندار آدم تا من از وی

شدم اجسامش اندر هر رگ و پی

چواندر آدم ای دل راه دیدم

ترا اینجایگه ناگاه دیدم

تو ره دیدی نشانش کرده بودی

حقیقت منزل و در پرده بودی

در این منزل رسیده بودی اینجا

درون پرده بودی باز تنها

نه جانت بود نی اسم حقیقت

درون پرده دیدی در طبیعت

ترا این چار طبع اینجا بناچار

در اینجا کرده بودندت گرفتار

گرفتار بلا بودی یقین تو

نبودی اندر اینجا پیش بین تو

نمیدانستی اینجاگه چپ از راست

بدین تاریکنا بودی تو در خواست

نه ره میبینی اندر چه فتاده

در این دامِ بلا ناگه فتاده

چو من در تو رسیدم نزد آدم

ترا دیدم در آنجاگاه محرم

تراکردم نظر ای دل در اینجا

فروماندم از این مشکل در اینجا

حقیقت جسم آدم بود از گِل

فتاده همچو او در عزّ و در ذلّ

فتاه دیدم آدم زار و مسکین

میان مکّه و طایف دگر بین

من از آن حضرتِ بیچونِ اللّه

چو آدم یافتم اینجا بناگاه

همی فرمان از آن حضرت درآمد

مرا از لامکان این مژده آمد

که هان ای روح گردنده در افلاک

کنون شو این زمان در صورت پاک

کنون شو این زمان در سوی صورت

کز این صورت بیابی تو حضورت

کنون شو این زمان نزدیک ای دل

که مقصود تو شد اینجای حاصل

کنون شو این زمان تا جان نمائی

درون پرده تو پنهان نمائی

مقام تست این صورت درون شو

حقیقت روح امشب راز بین شو

مقام تست این خاک اندر اینجا

درون رو زود و روح پاک بنما

مقام تست اینجاگه جمالت

که اینجاگاه خواهد بُد وصالت

مقام تست اینجا کن قراری

یقین درجزو خود میکن نظاری

مقام تست اینجا باش شادان

در اینجا یاب هم پیدا و پنهان

مقام تست این صورت حقیقت

نظر کن هم نما این دید دیدت

مقام تست این صورت ز اسرار

در اینجاگه شوی از دل خبردار

مقام تست جان اندر مقامی

درون رو زانکه اینجاگه تمامی

در این صورت فرو شو تا تو باشی

پس آنگاهی بما یکتا بباشی

در این صورت ابا تو راز گویم

حقیقت سرّ خود را بازگویم

در این صورت ترا اعزاز بخشم

ز بود خویش عزّ و ناز بخشم

در این صورت ترا اینجاست کاری

در این صورت مرایابی تو باری

در این صورت کنم روشن ترا راز

ببینی تو بما انجام و آغاز

در این آیینهٔ ما کن نظر تو

که خواهی یافتم از ما خبر تو

ز من بشنو که من آمرزگارم

ترا اینجایگه پروردگارم

منم پروردگار تو که روحی

دهم اینجا ترا فتح و فتوحی

کنون در صورت آدم لقا شو

در این صورت کنون دیدار ما شو

کنون در صورت آدم یکی باش

دوئی منگر در این جاگه یکی باش

شکست بردار وین پرده میندیش

نظر میکن در اینجاگاه از خویش

منم در تو توئی از من حقیقت

شده در جسم او روشن حقیقت

یقینت اندر اینجا هست نوری

کز آن نورت رسد هر دم حضوری

حقیقت نور ما بشناس ای جان

درون دل ببین آن نور تابان

بدان آن نور و در وی پیش بین شو

درون پرده در عین یقین شو

درون پرده بنگر راز ما را

همی دون در یقین آغاز ما را

من ای دل دادم آدم را حقیقت

شدم در جسم او سوی طبیعت

یکی نوری در آن موجود دیدم

که آن نور از حقیقت بود دیدم

یکی نوری بُد از اسرار اعیان

که میتابید از پیدا و پنهان

حقیقت بود نوری از سوی ذات

فروزان گشته اندر جمله ذرّات

حقیقت نور سرّ لامکان بود

که در آدم رهش از من نهان بود

حقیقت نور ذات ای دل بدیدم

درون آدم اینجا آرمیدم

تودر اینجا بُدی ای دل یقین هان

ترا دیدم درون پرده مرجان

بهم پیوسته گشتیم از نمودار

ترا دیدم شدی از خواب بیدار

شدی بیداردل ازخواب غفلت

که بردی از نفس غرقاب غفلت

شدی بیدار از من در سوی نور

بمن نزدیک گشتی ای ز دل زود

مرادیدی و میبشناختی راز

ز من دیدی حقیقت عزّت و ناز

منم اعیان ذات و راز دیدم

ترا بشناختم چون باز دیدم

تو بودی آینه من نور در تو

حقیقت در یکی نه نور در تو

تو چون بیدار گشتی ازعیانی

منت بودم همه راز نهانی

منت اینجایگه آگاه کردم

حقیقت این دمت کل شاه کردم

مرا بسیار سردادست دادار

دلا بشنو که تا گردی خبردار

چو از حضرت در اینجا دیدهام تو

ز ذرّات جهان بگزیدهام تو

ترا بگزیدهام در کلّ دنیا

ترا دیدم عیان سر هویدا

نظر دارد بمن جانان که جانم

کنون اندر تو من عین العیانم

نظر در هر دو دارد تا بدانی

حقیقت آن نظر از لامکانی

بود ما را دلا بشنو تو قصّه

برون آر این زمان از خویش غصّه

برون کن غصّه از خود تا بیابی

بهرجانب چرا چندین شتابی

توئی دل من ترا دارم در اینجا

حقیقت بین که دلدارم در اینجا

توئی و من کنون هستمت دلدار

ز من این دم ز جانان شو خبردار

چو من گفتم در این اسرار رازت

بهر نوعی بخواهم گفت بازت

یکی اصلم از آن حضرت در اینجا

بگویم با تو زان قربت دراینجا

تو سالک هم منم اینجای سالک

حقیقت زندهام اندر ممالک

تو سالک من ترا سالک شدم بیش

کنون واصل شدم ازتو شدم پیش

تو این دم سالکی در پرده مانده

ابا صورت کنون افسرده مانده

تو این دم سالکی و راز دیده

جمال من در اینجا باز دیده

تو این دم سالکی در راه جانان

نهٔ کلّی همی آگاه جانان

تو این دم سالکی در پردهٔ راز

ندیدستی حقیقت سرّ کل باز

تو این دم سالکی تادر یقینت

ببینی باز سرّ اوّلینت

تو این دم سالکی واصل شوی کل

مراد جاودان حاصل کنی کل

توئی سالک کنون با من سفر کن

ز بود من کنون در من سفر کن

توئی سالک بمن بین سرّبیچون

که بنمایم ترا کل بیچه و چون

توئی سالک بگویم با تو آخر

حقیقت ذات رحمانست ظاهر

توئی سالک منت در بود آدم

حقیقت در بر مقصود آدم

توئی سالک حقیقت اصل یابی

ز من در عاقبت تو وصل یابی

وصال یار اینجاگه نه بازیست

که هر لحظه هزاران عشقبازیست

وصال یار پیداست و ره نیست

حقیقت می ز کویش هیچ ره نیست

بدو یکیست وصل جاودانی

کسی کو یافت اصل زندگانی

کسی کاندر وصال امّید دارد

حقیقت او دلی جاوید دارد

چو خورشیدش همی روشن بود دل

شود مقصود او در عشق حاصل

حقیقت اندر اینجا آخر کار

وصال دوست میآید پدیدار

وصال دوست از جان میتوان یافت

ز جان اینجای جانان میتوان یافت

اگر جانان طلبکاری ز جان یافت

ز جان پرسید آنگه جان جان یافت

ز جان پرس و ز جان بین راز بشنو

بدین گفتار پر معنی تو بگرو

ز جان پرس و ز جان واصل شو اینجا

که جان کردست جانان حاصل اینجا

ز جان پرس از حقیقت تا بگوید

دوای دل حقیقت جان بجوید

ز جان بشنو که تا آخر ز جان است

مرا مقصود جان عین العیان است

ز جان بشنو که جان آمد خبردار

دلا میگویمت از جان خبردار

حقیقت قصّهٔ جان بس درازاست

بشیب افتاده از زیر فرازاست

حقیقت قصّهٔ جان بس عزیز است

یقین در وی همی بسیار چیز است

کنون از جان و دل گفتار باقیست

که خواهم گفت از آن اسرار باقیست

کنون از جان و دل خواهی شنودن

تو آخر جان و دل مر ذات بودن

سخن از جان و دل میگویمت باز

که جان ودل یقین شد صاحب راز

سخن از جان ودل چون می برآید

حقیقت مر دل وجانها رباید

سخن از جان ودل عطار بشنفت

در اینجا عاقبت با سالکان گفت

سخن از جان و دل گوید حقیقت

از آن شد جان و دل بیشک طبیعت

سخن از جان و دل گویم دمادم

که این دم یافتیمت بود آدم

سخن از جان ودل بیرون نهادم

حقیقت در بر بیچون نهادم

سخن از جان ودل میگویمت باز

که از جان دل آمد سرّ این راز

سخن چون جان کند تقریر با دل

مراد اندر حقیقت جمله حاصل

سخن چون جان بگوید با دل اینجا

شود مقصود کلّی حاصل اینجا

سخن جان گفت و چندی دل شنیدست

ولیکن دل حقیقت آن ندیدست

سخن جان گفت هم چندی بگوید

دوای دل همین جاگه بگوید

سخن جان گوید و دل بشنود باز

در این گفتار بیچون بگرود باز

سخن جان گوید از دیدار گوید

حقیقت بادل بیدار گوید

دل بیدار دارد گوش با جان

حقیقت زآنکه دارد سرّ جانان

دل بیدار هرگز مینمیرد

که ازجان این بیانها یاد گیرد

دل بیدار کی غافل شود زین

که امّیدش یقین حاصل شود زین

دل بیدار جان با دیده یار است

مر او را اندر اینجا دید یار است

دل بیدار اینجا راز جانش

همی گوید حقیقت در نهانش

دل بیدار جان میگویدش باز

درون پرده زان میگویدش راز

دل بیدار از جان میستاند

همی منشور عشقش باز خواند

ابا ذرّات تا ایشان بدانند

حقیقت سرّ عشق از جان بدانند

حقیقت جان خبردارست از دل

دل از جان میکند مقصود حاصل

حقیقت جان خبردارست از آن راز

از آن بادل دهد اینجا خبرباز

کجا گشتست اندر گرد آفاق

حقیقت جانست اندر جملگی طاق

همه جانست و دل گر باز بینی

یکی اصلست اگراین راز بینی

همه جان و دلست اندر حقیقت

یکی پرده است بسته این طبیعت

همه جان و دل است ار می بدانی

نمیداند کس این راز نهانی

همه جانست و دل اندر بدیدار

در آخر جان شده ازدل خبردار

همه جانست و جانان سرّ جانست

حقیقت دوست اندر جان عیانست

همه جانست و جانان واقف جان

حقیقت اوست اینجا واصف جان

همه جانست و جانان راز گوید

ابا جان دل ز جان می راز جوید

همه جانست و جانان آفتابست

حقیقت جان برش چون ماهتابست

همه جانست و جانان رخ نموده

حقیقت نور جان هر دم فزوده

همه جانست وجانان آشکارست

حقیقت جان یقین دیدار یارست

همه جانست و جانان در بر جانست

در اینجاگاه او مر رهبر جانست

ز جانان گشت مشتق جان طبیعت

وطن گاه عیانش شد حقیقت

ز جانان گر خبرداری توجان بین

درون جان تو جانان را عیان بین

سخن ازجان شنو اکنون تو ای دل

که تا می باز دانی راز مشکل

سخن ازجان شنو کو باز گوید

ترا اسرار کلّی راز جوید

ز جان هر کو خبردار است اینجا

چو دل در راز بیدار است اینجا

بسی جان دادگان در دل رسیدند

کمال جان جانان میندیدند

طلب کردند اوّل دل در اینجا

که تا یابند راز مشکل اینجا

طلب کردند دل تا باز جویند

حقیقت از دل اینجا راز جویند

چو اندر قربت دل راه بردند

ز دل در جان رهی ناگاه بردند

ز دل در جان نظر کردند آخر

که جان پنهان شد و دل گشت ظاهر

ز ظاهر میتوان دیدن یقین چیز

ولیکن مینداند هر کسی نیز

که ازجان وصل جانان میتوان یافت

یقین منصور از این راز نهان یافت

کسی کز جان حقیقت جست اسرار

حقیقت رخ نمودش بیشکی باز

خب راز جان بپرس و زو یقین بین

تو جان را دید راز اوّلین بین

قل الرّوح است مِنْ اَمْر از سوی ذات

دمیده نفخه اندر جمله ذرّات

قل الرّوحست ازدیدار بیچون

نموده روی در دل بیچه و چون

قل الرّوح است سرّ ذات دیده

حقیقت عین مر آیات دیده

قل الرّوحست عاشق داند این راز

که اودیدست این معنی سرباز

قل الرّوح ار در این جا باز بینی

حقیقت جان تو هر راز بینی

قل الرّوح از بدانی آخر کار

حجابت او براندازد بیکبار

قل الرّوح ار بدانی وصل یابی

که او اصل است هم زو وصل یابی

قل الرّوح ار بدانی زنده گردی

درون جزوو کل تابنده گردی

قل الرّوح ار بدانی دید یارست

که بنموده رخ اینجا پنج و چارست

قل الرّوح از بیابی در درونت

حقیقت او کند مر رهنمونت

قل الرّوح ار بیابی در جهان تو

یکی گرداندت اندر مکان تو

قل الرّوح ار بدانی در همه جا

کند در آخر کارت چو یکتا

قل الرّوح ار بدانی مر توانی

که میگوید ترا کلّ معانی