صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. علامہ اقبال
  2. »ارمغان حجاز
  3. »حضور عالم انسانی
  4. »بخش 6 - بگو ابلیس را

بخش 6 - بگو ابلیس را

شاعر: علامہ اقبال

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

قافیہ: امی

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 1

صنف: قطعه

انگریزی ترجمہ: بٹلر
بند 1
Toggle stanza 1
1

بگو ابلیس را از من پیامی

تپیدن تا کجا در زیر دامی

Say unto Iblis a message from me; How long (your) sweltering underneath a net.

2

مرا این خاکدانی خوش نیاید

که صبحش نیست جز تمهید شامی

To me this earthly abode doth not appeal, Since its morn is not with’t the prelude of an eve.

بند 2
Toggle stanza 2
3

جهان تا از عدم بیرون کشیدند

ضمیرش سرد و بی هنگامه دیدند

Until they raked the World out of Nothingness, Its inner self was cold and with’t (any) commotion.

4

بغیر از جان ما سوزی کجا بود

تو را از آتش ما آفریدند

With’t our soul, when was there any fervour? They created thee from our fire.

بند 3
Toggle stanza 3
5

جدائی شوق را روشن بصر کرد

جدائی شوق را جوینده تر کرد

Separation brightened the vision of Eagerness; Separation surred the pursuant urge of Eagerness.

6

نمی دانم که احوال تو چون است

مرا این آب و گل از من خبر کرد

I know not the state of your circumstance; To me this (admixture of) water and earth made Aware of myself.

بند 4
Toggle stanza 4
7

تو را از آستان خود براندند

رجیم و کافر و طاغوت خواندند

They drove thee from their Porte; They named thee wretched‐one and infidel and transgressor.

8

من از صبح ازل در پیچ و تابم

از آن خاری که اندر دل نشاندند

I’m fretful right from the morn of Eternity; Owing to that thorn which they planted within the heart.

بند 5
Toggle stanza 5
9

تو می دانی صواب و ناصوابم

نروید دانه از کشت خرابم

Thou knowest my right and my wrong; The seed doth not grow from my bad tilth;

10

نکردی سجده و از دردمندی

بخود گیری گناه بی حسابم

Thou didst not prostrate and out of compassion; Thou art owning countless sins on my part.

بند 6
Toggle stanza 6
11

بیا تا نرد را شاهانه بازیم

جهان چار سو را درگدازیم

Come, let’s play the backgammon (nard) in a regal manner, (Let’s) melt the world all around (us).

12

به افسون هنر از برگ کاهش

بهشتی این سوی گردون بسازیم

With the spell of (our) skill, from its (mere) grass‐leaves, (Let’s) fashion out a Paradise this side of the Sky.

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

شنیدم مرگ با یزدان چنین گفت

چه بی نم چشم آن کز گل بزاید

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»حضور عالم انسانی»بخش 5 - موت

اگلی نظم

فساد عصر حاضر آشکار است

سپهر از زشتی او شرمسار است

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»حضور عالم انسانی»بخش 7 - ابلیس خاکی و ابلیس ناری

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

پریدن از سر بامی به بامی

نبخشد جره بازان را مقامی

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»حضور ملت»بخش 16 - تلاش رزق