Masnavi-ye Maʿnavi by Rumi, in audio recordings by عندلیب

The disagreement as to the description and shape of the elephant.

بخش 49–اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیل

How the lion again declared exertion to be superior to trust in God and expounded the advantages of exertion.

بخش 50–باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردن

How the gardener isolated the Súfí, the jurist, and the descendant of ‘Alí from one another.

بخش 50–تنها کردن باغبان صوفی و فقیه و علوی را از همدیگر

Reconciliation of these two Traditions: “To be satisfied with infidelity is an act of infidelity,” and “If any one is not satisfied with My ordainment, let him seek a lord other than Me.”

بخش 50–توفیق میان این دو حدیث کی الرضا بالکفر کفر و حدیث دیگر من لم یرض بقضایی فلیطلب ربا سوای

How the superiority of exertion to trust in God was established.

بخش 51–مقرر شدن ترجیح جهد بر توکل

بخش 51–رجعت به قصهٔ مریض و عیادت پیغامبر علیه السلام

How the beasts of chase blamed the hare for his delay in going to the lion.

بخش 52–انکار کردن نخچیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیر

How a certain Shaykh said to Báyazíd, “I am the Ka‘ba: perform a circumambulation round me.”

بخش 52–گفتن شیخ ابویزید را کی کعبه منم گرد من طوافی می‌کن

How the hare answered the beasts.

بخش 53–جواب گفتن خرگوش ایشان را

Story.

بخش 53–حکایت

How the beasts objected to the proposal of the hare.

بخش 54–اعتراض نخچیران بر سخن خرگوش

بخش 54–دانستن پیغامبر علیه السلام کی سبب رنجوری آن شخص گستاخی بوده است در دعا

How the hare again answered the beasts.

بخش 55–جواب خرگوش نخچیران را

How Dalqak excused himself to the Sayyid-i Ajall (who asked him) why he had married a harlot.

بخش 55–عذر گفتن دلقک با سید اجل کی چرا فاحشه را نکاح کرد

An account of the knowledge of the hare and an explanation of the excellence and advantages of knowledge.

بخش 56–ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستن

How an inquirer managed to draw into conversation an eminent (saintly) man who had feigned to be mad.

بخش 56–به حیلت در سخن آوردن سایل آن بزرگ را کی خود را دیوانه ساخته بود

How the beasts requested the hare to tell the secret of his thought.

بخش 57–باز طلبیدن نخچیران از خرگوش سر اندیشهٔ او را

How the dog attacked the mendicant who was blind.

بخش 57–حمله بردن سگ بر کور گدا

How the hare withheld the secret from them.

بخش 58–منع کردن خرگوش از راز ایشان را

How the Police Inspector summoned the man who had fallen dead-drunk (on the ground) to (go to) prison.

بخش 58–خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان

The story of the hare's stratagem.

بخش 59–قصهٔ مکر خرگوش

How the inquirer, for the second time, drew that eminent (saint) into conversation, in order that his condition might be made better known (to the inquirer).

بخش 59–دوم بار در سخن کشیدن سایل آن بزرگ را تا حال او معلوم‌تر گردد

The baseness of the foul interpretation given by the fly.

بخش 60–زیافت تأویل رکیک مگس

بخش 60–تتمهٔ نصیحت رسول علیه السلام بیمار را

How the lion roared wrathfully because the hare was late in coming.

بخش 61–تولیدن شیر از دیر آمدن خرگوش

بخش 61–وصیت کردن پیغامبر علیه السلام مر آن بیمار را و دعا آموزانیدنش

Further setting forth the stratagem of the hare.

بخش 62–هم در بیان مکر خرگوش

How Iblís awakened Mu‘áwiya—may God be well-pleased with him!—saying, “Arise, it is time for prayer.”

بخش 62–بیدار کردن ابلیس معاویه را کی خیز وقت نمازست

The hare's coming to the lion and the lion's anger with him.

بخش 63–رسیدن خرگوش به شیر

How Iblís gave Mu‘áwiya, may God be well-pleased with him, a fall, and practiced dissimulation and pretence, and how Mu‘áwiya answered him.

بخش 63–از خر افکندن ابلیس معاویه را و روپوش و بهانه کردن و جواب گفتن معاویه او را

The hare's apology.

بخش 64–عذر گفتن خرگوش

How Iblís again made answer to Mu‘áwiya.

بخش 64–باز جواب گفتن ابلیس معاویه را

How the lion answered the hare and set off with him.

بخش 65–جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با او

How Mu‘áwiya again exposed the deceitfulness of Iblís.

بخش 65–باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را

Story of the hoopoe and Solomon, showing that when the Divine destiny comes to pass, clear eyes are sealed.

بخش 66–قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شود

How Iblís again replied to Mu‘áwiya.

بخش 66–باز جواب گفتن ابلیس معاویه را

How the crow impugned the claim of the hoopoe.

بخش 67–طعنهٔ زاغ در دعوی هدهد

How Mu‘áwiya dealt sternly with Iblís.

بخش 67–عنف کردن معاویه با ابلیس

The hoopoe's answer to the attack of the crow.

بخش 68–جواب گفتن هدهد طعنهٔ زاغ را

How Mu‘áwiya complained of Iblís to the most high God and besought His aid.

بخش 68–نالیدن معاویه به حضرت حق تعالی از ابلیس و نصرت خواستن

The story of Adam, on whom be peace, and how the Divine destiny sealed up his sight so that he failed to observe the plain meaning of the prohibition and to refrain from interpreting it.

بخش 69–قصهٔ آدم علیه‌السلام و بستن قضا نظر او را از مراعات صریح نهی و ترک تاویل

How Iblís once more exhibited his deceit.

بخش 69–باز تقریر ابلیس تلبیس خود را

How the hare drew back from the lion when he approached the well.

بخش 70–پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسید

How Mu‘áwiya once more pressed Iblís hard.

بخش 70–باز الحاح کردن معاویه ابلیس را

How the lion asked the reason of the hare's drawing back.

بخش 71–پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوش

How a cadi complained of the calamity of (holding) the office of cadi, and how his deputy answered him.

بخش 71–شکایت قاضی از آفت قضا و جواب گفتن نایب او را

How the lion looked into the well and saw the reflexion of himself and the hare in the water.

بخش 72–نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش را

How Mu‘áwiya—may God be well-pleased with him!— induced Iblís to confess.

بخش 72–به اقرار آوردن معاویه ابلیس را

How the hare brought to the beasts of chase the news that the lion had fallen into the well.

بخش 73–مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد

بخش 73–راست گفتن ابلیس ضمیر خود را به معاویه