Masnavi-ye Maʿnavi by Rumi, in audio recordings by عندلیب

PROEM

بخش 1–سرآغاز

IN THE NAME OF GOD THE MERCIFUL, THE COMPASSIONATE

بخش 1–سر آغاز

IN THE NAME OF GOD THE MERCIFUL, THE COMPASSIONATE

بخش 1–سر آغاز

The story of the king's falling in love with a handmaiden and buying her.

بخش 2–عاشق شدن پادشاه بر کنیزک رنجور و تدبیر کردن در صحت او

How in the time of ‘Umar, may God be well-pleased with him, a certain person imagined that what he saw was the new moon.

بخش 2–هلال پنداشتن آن شخص خیال را در عهد عمر رضی الله عنه

Story of those who ate the young elephant from greed and because they neglected the advice of the sincere counsellor.

بخش 2–قصهٔ خورندگان پیل‌بچه از حرص و ترک نصیحت ناصح

How it became manifest to the king that the physicians were unable to cure the handmaiden, and how he turned his face towards God and dreamed of a holy man.

بخش 3–ظاهر شدن عجز حکیمان از معالجهٔ کنیزک و روی آوردن پادشاه به درگاه اله و در خواب دیدن او ولیی را

How a snake-catcher stole a snake from another snake-catcher.

بخش 3–دزدیدن مارگیر ماری را از مارگیری دیگر

The remainder of the Story of those who molested the young elephants.

بخش 3–بقیهٔ قصهٔ متعرضان پیل‌بچگان

Beseeching the Lord, who is our Helper, to help us to observe self-control in all circumstances, and explaining the harmful and pernicious consequences of indiscipline.

بخش 4–از خداوند ولی‌ّ التوفیق در خواستن توفیق رعایت ادب در همه حالها و بیان کردن وخامت ضررهای بی‌ادبی

How the companion of Jesus, on whom be peace, entreated Jesus, on whom be peace, to give life to the bones.

بخش 4–التماس کردن همراه عیسی علیه السلام زنده کردن استخوانها از عیسی علیه السلام

Returning to the Story of the elephant.

بخش 4–بازگشتن به حکایت پیل

The meeting of the king with the divine physician whose coming had been announced to him in a dream.

بخش 5–ملاقات پادشاه با آن ولی که در خوابش نمودند

How the Súfí enjoined the servant to take care of his beast and how the servant said, “Lá hawl.”

بخش 5–اندرز کردن صوفی خادم را در تیمار داشت بهیمه و لا حول خادم

Explaining that in the sight of the Beloved a fault committed by lovers is better than the correctness of strangers.

بخش 5–بیان آنک خطای محبان بهترست از صواب بیگانگان بر محبوب

How the king led the physician to the bedside of the sick girl, that he might see her condition.

بخش 6–بردن پادشاه آن طبیب را بر بیمار تا حال او را ببیند

بخش 6–حکایت مشورت کردن خدای تعالی در ایجاد خلق

How God most High commanded Moses, on whom be peace, saying, “Call unto Me with a mouth with which thou hast not sinned.”

بخش 6–امر حق به موسی علیه السّلام که مرا به دهانی خوان کی بدان دهان گناه نکرده‌ای

How that saint demanded of the king to be alone with the handmaiden for the purpose of discovering her malady.

بخش 7–خلوت طلبیدن آن ولی از پادشاه جهت دریافتن رنج کنیزک

How the explanation of the (inner) meaning of the tale was stopped because of the hearer's desire to hear the superficial form of it.

بخش 7–بسته شدن تقریر معنی حکایت به سبب میل مستمع به استماع ظاهر صورت حکایت

Showing that the supplicant's invocation of God is essentially the same thing as God's response to him.

بخش 7–بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است

How the saint, having discovered the (cause of) the illness, laid it before the king.

بخش 8–دریافتن آن ولی رنج را و عرض کردن رنج او را پیش پادشاه

How the people of the caravan supposed the Súfí's beast was ill.

بخش 8–التزام کردن خادم تعهد بهیمه را و تخلف نمودن

How the countryman deceived the townsman and invited him with humble entreaties and great importunity.

بخش 8–فریفتن روستایی شهری را و به دعوت خواندن، به لابه و الحاح بسیار

بخش 9–فرستادن پادشاه رسولان به سمرقند به آوردن زرگر

بخش 9–گمان بردن کاروانیان که بهیمهٔ صوفی رنجورست

(Story of the people of Sabá and how prosperity made them forward.)

بخش 9–قصهٔ اهل سبا و طاغی کردن نعمت ایشان را و در رسیدن شومی طغیان و کفران در ایشان و بیان فضیلت شکر و وفا

Setting forth how the slaying and poisoning of the goldsmith was (prompted) by Divine suggestion, not by sensual desire and wicked meditation.

بخش 10–بیان آنک کشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهی بود نه به هوای نفس و تأمّل فاسد

How the King found his falcon in the house of a decrepit old woman.

بخش 10–یافتن شاه باز را به خانهٔ کمپیر زن

How the smitten would assemble every morning at the door of the (monastic) cell of Jesus, on whom be peace, craving to be healed through his prayer.

بخش 10–جمع آمدن اهل آفت هر صباحی بر در صومعهٔ عیسی علیه السلام جهت طلب شفا به دعای او

The story of the greengrocer and the parrot and the parrot's spilling the oil in the shop.

بخش 11–حکایت بقال و طوطی و روغن ریختن طوطی در دکان

How by Divine inspiration Shaykh Ahmad son of Khizrúya, may God sanctify his revered spirit, bought halwá (sweetmeat) for his creditors.

بخش 11–حلوا خریدن شیخ احمد خضرویه جهت غریمان به الهام حق تعالی

The remainder of the Story of the people of Saba.

بخش 11–باقی قصهٔ اهل سبا

Story of the Jewish king who for bigotry's sake used to slay the Christians.

بخش 12–داستان آن پادشاه جهود کی نصرانیان را می‌کشت از بهر تعصب

How a certain person frightened an ascetic, saying, “Weep little, lest thou become blind.”

بخش 12–ترسانیدن شخصی زاهدی را کی کم گری تا کور نشوی

The rest of the Story of the Khwaja’s going to the village on the invitation of the countryman.

بخش 12–بقیهٔ داستان رفتن خواجه به دعوت روستایی سوی ده

How the vizier instructed the king to plot.

بخش 13–آموختن وزیر مکر پادشاه را

Conclusion of the story of the coming to life of the bones at the prayer of Jesus, on whom be peace!

بخش 13–تمامی قصهٔ زنده شدن استخوانها به دعای عیسی علیه السلام

How the falcon invited the ducks to come from the water to the plain.

بخش 13–دعوت باز بطان را از آب به صحرا

How the vizier brought the Christians into doubt and perplexity.

بخش 14–تلبیس وزیر با نصاری

How a peasant stroked a lion in the dark, because he thought it was his ox.

بخش 14–خاریدن روستایی در تاریکی شیر را به ظن آنک گاو اوست

The Story of the people of Zarwán and how they contrived that they should pick the fruit in their orchards without being troubled by the poor.

بخش 14–قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنند

How the Christians let themselves be duped by the vizier.

بخش 15–قبول کردن نصاری مکر وزیر را

How the Súfís sold the traveller's beast (to pay) for the (expenses of the) mystic dance.

بخش 15–فروختن صوفیان بهیمهٔ مسافر را جهت سماع

The Khwaja’s departure to the country.

بخش 15–روان شدن خواجه به سوی ده

How the Christians followed the vizier.

بخش 16–متابعت نصاری وزیر را

How the criers of the Cadi advertised an insolvent round the town.

بخش 16–تعریف کردن منادیان قاضی مفلس را گرد شهر

How the Khwaja and his family went to the country.

بخش 16–رفتن خواجه و قومش به سوی ده

Story of the Caliph's seeing Laylá.

بخش 17–قصهٔ دیدن خلیفه لیلی را

How the prisoners laid a complaint of the insolvent's high-handedness before the agent of the Cadi.

بخش 17–شکایت کردن اهل زندان پیش وکیل قاضی از دست آن مفلس