صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 41 - قاعده در بیان اقسام فضیلت

بخش 41 - قاعده در بیان اقسام فضیلت

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

اصول خلق نیک آمد عدالت

پس از وی حکمت و عفت شجاعت

22

حکیمی راست گفتار است و کردار

کسی کو متصف گردد بدین چار

33

به حکمت باشدش جان و دل آگه

نه گربز باشد و نه نیز ابله

44

به عفت شهوت خود کرده مستور

شره همچون خمود از وی شده دور

55

شجاع و صافی از ذل و تکبر

مبرا ذاتش از جبن و تهور

66

عدالت چون شعار ذات او شد

ندارد ظلم از آن خلقش نکو شد

77

همه اخلاق نیکو در میانه است

که از افراط و تفریطش کرانه است

88

میانه چون صراط مستقیم است

ز هر دو جانبش قعر جحیم است

99

به باریکی و تیزی موی و شمشیر

نه روی گشتن و بودن بر او دیر

1010

عدالت چون یکی دارد ز اضداد

همی هفت آمد این اضداد ز اعداد

1111

به زیر هر عدد سری نهفت است

از آن درهای دوزخ نیز هفت است

1212

چنان کز ظلم شد دوزخ مهیا

بهشت آمد همیشه عدل را جا

1313

جزای عدل، نور و رحمت آمد

سزای ظلم، لعن و ظلمت آمد

1414

ظهور نیکویی در اعتدال است

عدالت جسم را اقصی کمال است

1515

مرکب چون شود مانند یک چیز

ز اجزا دور گردد فعل و تمییز

1616

بسیط الذات را مانند گردد

میان این و آن پیوند گردد

1717

نه پیوندی که از ترکیب اجزاست

که روح از وصف جسمیت مبراست

1818

چو آب و گل شود یکباره صافی

رسد از حق بدو روح اضافی

1919

چو یابد تسویت اجزای ارکان

در او گیرد فروغ عالم جان

2020

شعاع جان سوی تن وقت تعدیل

چو خورشید و زمین آمد به تمثیل

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

شنیدم من که اندر ماهِ نیسان

صدف بالا رود از قعرِ عمّان

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 40 - تمثیل در بیان ماهیت صورت و معنی

اگلی نظم

اگرچه خور به چرخ چارمین است

شعاعش نور و تدبیر زمین است

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 42 - تمثیل در بیان نکاح معنوی جسم با جان یا صورت با معنی

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور