صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 42 - تمثیل در بیان نکاح معنوی جسم با جان یا صورت با معنی

بخش 42 - تمثیل در بیان نکاح معنوی جسم با جان یا صورت با معنی

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

اگرچه خور به چرخ چارمین است

شعاعش نور و تدبیر زمین است

2

طبیعت های عنصر نزد خور نیست

کواکب گرم و سرد و خشک و تر نیست

3

عناصر جمله از وی گرم و سرد است

سپید و سرخ و سبز و آل و زرد است

4

بود حکمش روان چون شاه عادل

که نه خارج توان گفتن نه داخل

5

چو از تعدیل شد ارکان موافق

ز حسنش نفس گویا گشت عاشق

6

نکاح معنوی افتاد در دین

جهان را نفس کلی داد کابین

7

از ایشان می پدید آمد فصاحت

علوم و نطق و اخلاق و صباحت

8

ملاحت از جهان بی‌مثالی

درآمد همچو رند لاابالی

9

به شهرستان نیکویی علم زد

همه ترتیب عالم را به هم زد

10

گهی بر رخش حسن او شهسوار است

گهی با نطق تیغ آبدار است

11

چو در شخص است خوانندش ملاحت

چو در لفظ است گویندش بلاغت

12

ولی و شاه و درویش و توانگر

همه در تحت حکم او مسخر

13

درون حسن روی نیکوان چیست

نه آن حسن است تنها گویی آن چیست

14

جز از حق می‌نیاید دلربایی

که شرکت نیست کس را در خدایی

15

کجا شهوت دل مردم رباید

که حق گه گه ز باطل می‌نماید

16

مؤثر حق شناس اندر همه جای

ز حد خویشتن بیرون منه پای

17

حق اندر کسوت حق بین و حق دان

حق اندر باطل آمد کار شیطان

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

اصول خلق نیک آمد عدالت

پس از وی حکمت و عفت شجاعت

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 41 - قاعده در بیان اقسام فضیلت

اگلی نظم

چه جزو است آنکه او از کلّ فزون است؟

طریق جستن آن جزو چون است؟

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 43 - سوال در شناخت جزو حقیقی و کل مجازی و کیفیت بزرگتر بودن این جزو از کل خود

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور