صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. شیخ محمود شبستری
  2. »گلشن راز
  3. »بخش 42 - تمثیل در بیان نکاح معنوی جسم با جان یا صورت با معنی

بخش 42 - تمثیل در بیان نکاح معنوی جسم با جان یا صورت با معنی

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

اگرچه خور به چرخ چارمین است

شعاعش نور و تدبیر زمین است

22

طبیعت های عنصر نزد خور نیست

کواکب گرم و سرد و خشک و تر نیست

33

عناصر جمله از وی گرم و سرد است

سپید و سرخ و سبز و آل و زرد است

44

بود حکمش روان چون شاه عادل

که نه خارج توان گفتن نه داخل

55

چو از تعدیل شد ارکان موافق

ز حسنش نفس گویا گشت عاشق

66

نکاح معنوی افتاد در دین

جهان را نفس کلی داد کابین

77

از ایشان می پدید آمد فصاحت

علوم و نطق و اخلاق و صباحت

88

ملاحت از جهان بی‌مثالی

درآمد همچو رند لاابالی

99

به شهرستان نیکویی علم زد

همه ترتیب عالم را به هم زد

1010

گهی بر رخش حسن او شهسوار است

گهی با نطق تیغ آبدار است

1111

چو در شخص است خوانندش ملاحت

چو در لفظ است گویندش بلاغت

1212

ولی و شاه و درویش و توانگر

همه در تحت حکم او مسخر

1313

درون حسن روی نیکوان چیست

نه آن حسن است تنها گویی آن چیست

1414

جز از حق می‌نیاید دلربایی

که شرکت نیست کس را در خدایی

1515

کجا شهوت دل مردم رباید

که حق گه گه ز باطل می‌نماید

1616

مؤثر حق شناس اندر همه جای

ز حد خویشتن بیرون منه پای

1717

حق اندر کسوت حق بین و حق دان

حق اندر باطل آمد کار شیطان

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

اصول خلق نیک آمد عدالت

پس از وی حکمت و عفت شجاعت

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 41 - قاعده در بیان اقسام فضیلت

اگلی نظم

چه جزو است آنکه او از کلّ فزون است؟

طریق جستن آن جزو چون است؟

شیخ محمود شبستری»گلشن راز»بخش 43 - سوال در شناخت جزو حقیقی و کل مجازی و کیفیت بزرگتر بودن این جزو از کل خود

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور