بخش 12 - تمثیل در بیان وحدت کارخانه عالم

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

صداکار: رضا

تو گویی هست این افلاک دوّار

به گردش روز و شب چون چرخ فخّار

وز او هر لحظه‌ای دانای داور

ز آب و گِل کند یک ظرفِ دیگر

هر آنچه در مکان و در زمان است

ز یک استاد و از یک کارخانه‌ست

کواکب گر همه اهل کمالند

چرا هر لحظه در نقص و وبالند‌؟

همه در جای و سیر و لون و اشکال

چرا گشتند آخر مختلف حال؟

چرا گه در حضیض و گه در اوجند‌؟

گهی تنها فتاده گاه زوجند؟

دلِ چرخ از چه شد آخر پر آتش‌؟

ز شوق کیست او اندر کشاکش‌؟

همه انجم بر او گَردان پیاده

گهی بالا و گه شیب اوفتاده

عناصر باد و آب و آتش و خاک

گرفته جای خود در زیر افلاک

1010

ملازم هر یکی در منزل خویش

بننهد پای یک ذرّه پس و پیش

1111

چهار اضداد در طبع مراکز

به هم جمع آمده، کس دیده هرگز؟

1212

مخالف هر یکی در ذات و صورت

شده یک چیز از حکم ضرورت

1313

موالیدِ سه‌گانه گشته ز ایشان

جماد آنگه نبات آنگاه حیوان

1414

هیولی را نهاده در میانه

ز صورت گشته صافی صوفیانه

1515

همه از حکم و امر و دادِ داور

به جان استاده و گشته مسخّر

1616

جماد از قهر بر خاک اوفتاده

نبات از مهر بر پای ایستاده

1717

نُزوع جانور از صدق و اخلاص

پی ابقای جنس و نوع و اشخاص

1818

همه بر حکم داور داده اقرار

مر او را روز و شب گشته طلبکار

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور