بخش 13 - قاعده در تفکر در انفس

شاعر: شیخ محمود شبستری

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

صداکار: رضا

به اصل خویش یک ره نیک بنگر

که مادر را پدر شد باز و مادر

جهان را سر به سر در خویش می‌بین

هر آنچ آمد به آخر پیش می‌بین

در آخر گشت پیدا نفسِ آدم

طفیلِ ذاتِ او شد هر دو عالم

نه آخر علّتِ غایی در آخِر

همی گردد به ذاتِ خویش ظاهر

ظلومی و جهولی ضدِّ نورند

ولیکن مظهرِ عینِ ظهورند

چو پشت آینه باشد مکدّر

نماید روی شخص از روی دیگر

شعاعِ آفتاب از چارم افلاک

نگردد منعکس جز بر سرِ خاک

تو بودی عکسِ معبودِ ملایک

از آن گشتی تو مسجودِ ملایک

بود از هر تنی پیش تو جانی

وز او در‌بسته با تو ریسمانی

1010

از آن گشتند اَمرت را مسخَّر

که جانِ هر یکی در توست مُضْمَر

1111

تو مغزِ عالمی زان در میانی

بدان خود را که تو جانِ جهانی

1212

تو را ربع شمالی گشت مسکن

که دل در جانبِ چپ باشد از تن

1313

جهانِ عقل و جان سرمایهٔ توست

زمین و آسمان پیرایهٔ توست

1414

ببین آن نیستی کو عینِ هستی است

بلندی را نگر کو ذاتِ پستی است

1515

طبیعی قوّتِ تو ده هزار است

ارادی برتر از حدِّ و شمار است

1616

وز آن هر یک شده موقوفِ آلات

ز اعضا و جوارح وز رباطات

1717

پزشکان اندرین گشتند حیران

فرو ماندند در تشریحِ انسان

1818

نبرده هیچکس ره سوی این کار

به عجز خویش هر یک کرده اقرار

1919

ز حقّ با هر یکی حظّی و قسمی است

معاد و مبدأِ هر یک به اسمی است

2020

از آن اسمند موجودات قائم

بدان اسمند در تسبیح دائم

2121

به مبدأ هر یکی زان مصدری شد

به وقت بازگشتن چون دری شد

2222

از آن در کامد اوّل‌، هم به‌در شد

اگرچه در معاش از در به در شد

2323

از آن دانسته‌ای تو جمله اسما

که هستی صورتِ عکسِ مسما

2424

ظهورِ قدرت و علم و ارادت

به توست ای بندهٔ صاحب سعادت

2525

سمیعیّ و بصیر و حیّ و گویا

بقا داری نه از خود، لیک از آنجا

2626

زهی اول که عینِ آخِر آمد

زهی باطن که عینِ ظاهر آمد

2727

تو از خود روز و شب اندر گمانی

همان بهتر که خود را می‌ندانی

2828

چو انجامِ تفکّر شد تحیّر

در اینجا ختم شد بحثِ تفکّر

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور