صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده
  4. »بخش 5 - حکایت در داد و ستد خردمند

بخش 5 - حکایت در داد و ستد خردمند

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

معن دادی خمی درم به دمی

باز کردی مُکاس در درمی

22

گفت این خوی نزد من نه بدست

جود مال و بخیلی خردست

33

مال بدهم پی جوانمردی

عقل ندهم به کس به نامردی

44

در سخاوت چنانکه خواهی ده

لیکن اندر معاملت بسته

55

ستد و داد را مباش زبون

مرده بهتر که زنده و مغبون

66

مرد باشی به گاه بیع و شری

از ثریّا نیوفتی به ثری

77

عقل دست و زبان کوته دان

آرزو رأس مال ابله دان

88

ای خرد کرده سرفراز ترا

سر نگونسار کرده آز ترا

99

مرد گرد درِ خرد گردد

تنگ میدان به گرد خود گردد

1010

هرکجا رخ نهادی ای عاقل

تو به آیی چو بد نداری دل

1111

هرکه تدبیر رای بد نکند

ستد و داد بی‌خرد نکند

1212

بی‌خرد را ز خود نباشد سود

بود او آتش است و سودش دود

1313

که ازو تیره تیرگی آرد

چشم را خیره خیرگی آرد

1414

حاکم عقل را در این بنیاد

کارها محکم است و دلها شاد

1515

زانکه در مکتب علوم ازل

از پی راندن رسوم عمل

1616

نُتف او در آسمانهٔ نقل

نکتش در کتابخانهٔ عقل

1717

از خرد خواجه شو که سنگ سپید

لعل شد زیر دامنِ خورشید

1818

اوست بهر بقای جاویدان

دفتر نفش و خامهٔ فرمان

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

پدر و مادر جهان لطیف

نفس گویا شناس و عقل شریف

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 4 - در شرف نفس و عقل

اگلی نظم

در عبارت کتاب مسطورست

رقّ منشور و بیت معمورست

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 6 - در نفس کلّی و پیوستن به عقل و معرفت گوید

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور