صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده
  4. »بخش 5 - حکایت در داد و ستد خردمند

بخش 5 - حکایت در داد و ستد خردمند

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

معن دادی خمی درم به دمی

باز کردی مُکاس در درمی

2

گفت این خوی نزد من نه بدست

جود مال و بخیلی خردست

3

مال بدهم پی جوانمردی

عقل ندهم به کس به نامردی

4

در سخاوت چنانکه خواهی ده

لیکن اندر معاملت بسته

5

ستد و داد را مباش زبون

مرده بهتر که زنده و مغبون

6

مرد باشی به گاه بیع و شری

از ثریّا نیوفتی به ثری

7

عقل دست و زبان کوته دان

آرزو رأس مال ابله دان

8

ای خرد کرده سرفراز ترا

سر نگونسار کرده آز ترا

9

مرد گرد درِ خرد گردد

تنگ میدان به گرد خود گردد

10

هرکجا رخ نهادی ای عاقل

تو به آیی چو بد نداری دل

11

هرکه تدبیر رای بد نکند

ستد و داد بی‌خرد نکند

12

بی‌خرد را ز خود نباشد سود

بود او آتش است و سودش دود

13

که ازو تیره تیرگی آرد

چشم را خیره خیرگی آرد

14

حاکم عقل را در این بنیاد

کارها محکم است و دلها شاد

15

زانکه در مکتب علوم ازل

از پی راندن رسوم عمل

16

نُتف او در آسمانهٔ نقل

نکتش در کتابخانهٔ عقل

17

از خرد خواجه شو که سنگ سپید

لعل شد زیر دامنِ خورشید

18

اوست بهر بقای جاویدان

دفتر نفش و خامهٔ فرمان

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

پدر و مادر جهان لطیف

نفس گویا شناس و عقل شریف

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 4 - در شرف نفس و عقل

اگلی نظم

در عبارت کتاب مسطورست

رقّ منشور و بیت معمورست

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 6 - در نفس کلّی و پیوستن به عقل و معرفت گوید

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور