صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده
  4. »بخش 8 - اندر کمال عقل

بخش 8 - اندر کمال عقل

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

چار طبعش مرید و او پیر است

ده حواسش سپاه و او میر است

2

رنگ پنداشت را ز تختهٔ آز

رو بشویش به آب و ذُلّ و نیاز

3

زانکه اندر سواد سایهٔ شرع

اصل دین را برای نکتهٔ فرع

4

مایه داد از پی درنگ ترا

سه قوی چارگونه رنگ ترا

5

جان چو در عالم درنگ آید

خود از این رنگهاش ننگ آید

6

از پی جستن سلامت جان

اسب جان را در این محیط مران

7

داند آنرا که اهل ذهن و ذکا‌ست

که سلامت به ساحل دریا‌ست

8

دست و پای ترا به بند قضا

هست بسته درین سپنج فضا

9

پس تو با دست و پای بستهٔ او

روی دریا مجو به پشت کدو

10

آشنا را اگر نمی‌دانی

خر به قلزمْ درون چرا رانی‌؟

11

ور ندانی تو آشنا بشنو

خیره بیهوده بر مناره مرو

12

در سباحت اگرچه استادی

پیش من زین قبل بر استادی

13

نه چو کشتی شکست ای رعنا

شد سباحت وبال در دریا

14

جز ز روی کمال عقل و خرد

سه گز اطلس به نُه درم که خرد‌؟

15

نزد آن دل که معدن خردست

همه نیک فلک به جمله بدست

16

در دل و جان آنکه هشیارست

بر سر و چشم آنکه بیدارست

17

پل بود بر دو سوی آب سره

چون گذشتی ازو چه پل چه دره

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

بعد ازان سالکان چو بشتابند

علم حق در حدیث او یابند

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 7 - در روح حیوانی گوید

اگلی نظم

عزّتِ عقل هست سوی روان

نزد روشن ضمیر پاک روان

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 9 - اندر عزّت عقل

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور