صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح
  4. »بخش 11 - فی صفة‌العشق

بخش 11 - فی صفة‌العشق

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

صورت عشق و عقل گفتار است

معنی آنرا محکّ و معیارست

22

عاشقی بیخودی و بیخویشی است

عشق از اعراض منزل پیشی است

33

بنه ار هیچ عشق آن داری

در میان آنچه بر میان داری

44

بر تو چون صبح عشق برتابد

نه تو کس را نه کس ترا یابد

55

چون بترسی همی ز مردن خویش

عاشقی باش تا نمیری بیش

66

که اجل جان زندگان را برد

هرکه از عشق زنده گشت نمرد

77

آتش بار و برگ باشد عشق

ملک‌الموت مرگ باشد عشق

88

هرکه را عشق آن جمال بود

درد بی‌دال و ری و دال بود

99

هرکه در بند خویشتن باشد

کی بت عشق را شمَن باشد

1010

گرچه بیرون طرب فزون دارد

نوحه‌گر عاشق از درون دارد

1111

مرد عاشق کبودبر باشد

مرغ دولت بریده‌ پر باشد

1212

در رهِ خلق و کام اهل هنر

از پی کام جستن و غم گر

1313

هست حلوالمذاق تفِّ بلاش

هست عذب المساغ داغ قضاش

1414

گر همی لعل بایدت کان کن

ور همی عشق بایدت جان کن

1515

چون ترا نیست عشق بی‌آبی

مزهٔ نان خرده کی یابی

1616

مرد تاریک جان و روشن روی

گردد از تفِّ عشق جوشن روی

1717

عقل و نفس و طبیعت از زیست

همه در جنب عشق دانی چیست

1818

نفس نقشی و عقل نقّاشی

طبع گردی و عشق فرّاشی

1919

عقل چون نقش بست نفس سترد

عشق چون روی داد طبع بمرد

2020

خلق را تا ز عشق معزولیست

جُستن و جستن این دو مشغولیست

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

دل خریدار نیست جز غم را

آن بنشنیده ای که آدم را

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 10 - التمثیل بقصّة آدم علیه‌السلام و سبب عشقه

اگلی نظم

این چنین خوانده‌ام که در بغداد

بود مردی و دل ز دست بداد

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 12 - فی اشراق العشق

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور