صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح
  4. »بخش 11 - فی صفة‌العشق

بخش 11 - فی صفة‌العشق

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

صورت عشق و عقل گفتار است

معنی آنرا محکّ و معیارست

2

عاشقی بیخودی و بیخویشی است

عشق از اعراض منزل پیشی است

3

بنه ار هیچ عشق آن داری

در میان آنچه بر میان داری

4

بر تو چون صبح عشق برتابد

نه تو کس را نه کس ترا یابد

5

چون بترسی همی ز مردن خویش

عاشقی باش تا نمیری بیش

6

که اجل جان زندگان را برد

هرکه از عشق زنده گشت نمرد

7

آتش بار و برگ باشد عشق

ملک‌الموت مرگ باشد عشق

8

هرکه را عشق آن جمال بود

درد بی‌دال و ری و دال بود

9

هرکه در بند خویشتن باشد

کی بت عشق را شمَن باشد

10

گرچه بیرون طرب فزون دارد

نوحه‌گر عاشق از درون دارد

11

مرد عاشق کبودبر باشد

مرغ دولت بریده‌ پر باشد

12

در رهِ خلق و کام اهل هنر

از پی کام جستن و غم گر

13

هست حلوالمذاق تفِّ بلاش

هست عذب المساغ داغ قضاش

14

گر همی لعل بایدت کان کن

ور همی عشق بایدت جان کن

15

چون ترا نیست عشق بی‌آبی

مزهٔ نان خرده کی یابی

16

مرد تاریک جان و روشن روی

گردد از تفِّ عشق جوشن روی

17

عقل و نفس و طبیعت از زیست

همه در جنب عشق دانی چیست

18

نفس نقشی و عقل نقّاشی

طبع گردی و عشق فرّاشی

19

عقل چون نقش بست نفس سترد

عشق چون روی داد طبع بمرد

20

خلق را تا ز عشق معزولیست

جُستن و جستن این دو مشغولیست

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

دل خریدار نیست جز غم را

آن بنشنیده ای که آدم را

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 10 - التمثیل بقصّة آدم علیه‌السلام و سبب عشقه

اگلی نظم

این چنین خوانده‌ام که در بغداد

بود مردی و دل ز دست بداد

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الخامس فی فضیلة العلم، ذکر العلم اربح لانّ فضله ارجح»بخش 12 - فی اشراق العشق

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور