صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله
  4. »بخش 30 - در رنج و زیان جان از تن

بخش 30 - در رنج و زیان جان از تن

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

فاقه منمای بیش از این جان را

خوب دار این دو روزه مهمان را

22

عیسی جانت گرسنه‌ست چو زاغ

خر او می‌کند ز کنجد کاغ

33

جانت لاغر ز گفت بی‌معنی

تنت فربه ز کرد با دعوی

44

چون جرس پر خروش و معنی نه

چون دهل بانگ سخت و دعوی نه

55

تن ز جان یافت رنگ و بوی و خطر

تن بی‌جان چو نی بود بی‌بر

66

مردم از نور جان شود جاوید

گل شود زر ز تابش خورشید

77

جسم بی‌جان بسان خاک انگار

ورچه عالیست چون مغاک انگار

88

بی‌روانی شریف و جانی پاک

چه بُوَد جسم جز که مشتی خاک

99

خاک را مرتبت ز روح بود

ورنه بی‌روح خاک نوح بود

1010

خوانِ جان ذُروهٔ فلک باشد

مگس خوان او ملک باشد

1111

جان تن هست و جان دین هر دو

زنده این از هوا و آن از هو

1212

غذی جان تن ز جنبش باد

غذی جان دین ز دانش و داد

1313

جان پاکان غذای پاک خورد

مار باشد که باد و خاک خورد

1414

آب جسم تو باد و خاک دهد

آب جان تو دین پاک دهد

1515

جان نادان ز تن غذا سازد

چون نیابد غذی بنگدازد

1616

جان ز دین گشته فربه و باقی

عقل و دین تا شده است چون ساقی

1717

حدثان را چکار با قِدم است

تارک او فروتر از قَدم است

1818

حدثان خود پریر پیدا شد

تا قِدم عقل مست و شیدا شد

1919

جان ز ترکیب داد و دانش خاست

هرکجا این دو هست جان آنجاست

2020

هرچه آن باعث عبث باشد

نز قِدم دان که از حدث باشد

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

ای همه ساله هم به مایهٔ دیو

بوده از بهر طبع دایهٔ دیو

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله»بخش 29 - در متابعت نفس و هواناکردن گوید

اگلی نظم

تنت از چرخ و طبع دارد ساز

این و آن ساز خویش خواهد باز

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله»بخش 31 - در معنی آن گوید که آنچه خاکی است به خاک باز شود

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور