صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده
  4. »بخش 12 - اندر مراتب عقل

بخش 12 - اندر مراتب عقل

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

هست اعضا چو شهر و پیشه‌وران

عقل دستور و دل در او سلطان

2

خشم شحنه است و آرزو عامل

این یکی ظالم آن دگر جاهل

3

عامل ار هیچ شرط بگذارد

خرد او را به شحنه بسپارد

4

شحنه‌گر هیچ گون سگالد بد

این موّکل برو بود ز خرد

5

نفس سلطان اگر بود عادل

با تن و عقل و جان شود بی‌دل

6

ترجمان دل است نطق و زبان

مر زبان تنست سود و زیان

7

ترجمان چون ز روی دور زمان

پشت یابد ز قوّت سلطان

8

گر بیابند ازینکه گفتم بهر

خوش بود پادشا و خرّم شهر

9

ور همه طالبان کام شوند

مالک ملک ناتمام شوند

10

گرنه در امر عقل و دل باشند

همه هم‌ خوار و هم خجل باشند

11

عقل و دل را اگر مطیع شوند

در حضیض فنا رفیع شوند

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

از برای تناهی اندر کرد

عالم جسم گویی آمد گرد

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 11 - در آفرینش جهان

اگلی نظم

نفس کو مر ترا چو جان دارست

بی‌ تو در جسم تو بسی کارست

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 13 - در ذکر قوای حاسّه و حافظه

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور