صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده
  4. »بخش 11 - در آفرینش جهان

بخش 11 - در آفرینش جهان

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

از برای تناهی اندر کرد

عالم جسم گویی آمد گرد

2

متساوی نهاد چون گویی

متفاوت نه سویی از سویی

3

هست ممتد جهان و اندر حد

متناهی جهت بود ممتد

4

بعد از آن در ولایت تصویر

مرتبه نقش دان و نقش‌پذیر

5

ز اوّل جان و آخر مرجان

فاعل و منفعل در این دو میان

6

در سرای صفت‌پذیر فنا

از پی رفعت قصور و بنا

7

عقل در بند امر بنشسته

نفس در شوق عقل دل خسته

8

صورت از بهر مایه اندر بند

نه فلک را به دست هفت کمند

9

وز درون فلک چهار گهر

همه در بند و خصم یکدیگر

10

سه موالید از این چهار ارکان

چون نبات و معادن و حیوان

11

چون نباتی غذای حیوان شد

حیوان هم غذای انسان شد

12

نطق انسان چو شد غذای ملک

تا بدین روی باز شد به فلک

13

ورنه در عالم یقین و گمان

خر همان بودی و حکیم همان

14

نطق زیبا ز خامشی بهتر

ورنه در جان فرامشی بهتر

15

در سخن دُر ببایدت سفتن

ورنه گُنگی به از سخن گفتن

16

گنگ اندر حدیث کم آواز

به که بسیار گوی بیهده تاز

17

کرد عقلت نصیحتی محکم

که نکو گوی باش یا ابکم

18

گر نصیحت قبول کردی تو

فضل را کی فضول کردی تو

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

سبب امت و رسولی او

علت صورت و هیولی او

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 10 - اندر جمال عقل

اگلی نظم

هست اعضا چو شهر و پیشه‌وران

عقل دستور و دل در او سلطان

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 12 - اندر مراتب عقل

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور