صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده
  4. »بخش 11 - در آفرینش جهان

بخش 11 - در آفرینش جهان

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

از برای تناهی اندر کرد

عالم جسم گویی آمد گرد

22

متساوی نهاد چون گویی

متفاوت نه سویی از سویی

33

هست ممتد جهان و اندر حد

متناهی جهت بود ممتد

44

بعد از آن در ولایت تصویر

مرتبه نقش دان و نقش‌پذیر

55

ز اوّل جان و آخر مرجان

فاعل و منفعل در این دو میان

66

در سرای صفت‌پذیر فنا

از پی رفعت قصور و بنا

77

عقل در بند امر بنشسته

نفس در شوق عقل دل خسته

88

صورت از بهر مایه اندر بند

نه فلک را به دست هفت کمند

99

وز درون فلک چهار گهر

همه در بند و خصم یکدیگر

1010

سه موالید از این چهار ارکان

چون نبات و معادن و حیوان

1111

چون نباتی غذای حیوان شد

حیوان هم غذای انسان شد

1212

نطق انسان چو شد غذای ملک

تا بدین روی باز شد به فلک

1313

ورنه در عالم یقین و گمان

خر همان بودی و حکیم همان

1414

نطق زیبا ز خامشی بهتر

ورنه در جان فرامشی بهتر

1515

در سخن دُر ببایدت سفتن

ورنه گُنگی به از سخن گفتن

1616

گنگ اندر حدیث کم آواز

به که بسیار گوی بیهده تاز

1717

کرد عقلت نصیحتی محکم

که نکو گوی باش یا ابکم

1818

گر نصیحت قبول کردی تو

فضل را کی فضول کردی تو

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

سبب امت و رسولی او

علت صورت و هیولی او

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 10 - اندر جمال عقل

اگلی نظم

هست اعضا چو شهر و پیشه‌وران

عقل دستور و دل در او سلطان

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الرّابع: فی صفة العقل و احواله وافعاله و غایة عنایته و سبب وجوده»بخش 12 - اندر مراتب عقل

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور