صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب العاشر فی سبب تصنیف الکتاب و بیان کتابة هذا الکتاب رعایة لذوی الالباب
  4. »بخش 9 - در رهایی جستن جان گوید از تن

بخش 9 - در رهایی جستن جان گوید از تن

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

رقص کن پیش دل به چارهٔ خویش

خرقه کن دلق چارپارهٔ خویش

2

زانکه در بارگاه بی‌بندی

نبود جان و جامه پیوندی

3

چند باشد به بند نان با تو

دو جوان مرد عقل و جان با تو

4

چون شه آباد شد شهید آمد

آنگه از عقل و شرع یابی داد

5

آتش اندر زن از پی دین را

میخ خرپشتهٔ شیاطین را

6

چار طبع است در سرای رحیل

آلت چار میخ عزرائیل

7

مرگ‌کش زندگی ز ارکانست

نه سزاوار عالم جانست

8

رمه راهیست از سرای فنا

خلق را سوی کشت‌زار بقا

9

چار مرغند چار طبع بدن

بهر دین جمله را بزن گردن

10

برهم آمیز پر و بال همه

پس نگه کن به کار و حال همه

11

بر سر چار کوه دین بر نه

بازخوان جمله را به جدّ برجه

12

پس به ایمان و عقل و صدق و دلیل

زنده کن هرچهار را چو خلیل

13

جان نپرد به سوی معدن خویش

تا نگردی پیاده از تن خویش

14

تا نیاید ز حس برون حیوان

ره نیابد به مرتبهٔ انسان

15

پس چو انسان ز نفس ناطقه رست

روح قدسی به جای آن بنشست

16

چون برون شد ز جان گوینده

شد به جان فرشتگان زنده

17

ای ز شهوت شکم زده آهار

خبه از هیضه وز شره ناهار

18

گر ترا برگ راه مرگ بود

بر دلت قلب مرگ برگ بود

19

گر ترا هیچ برگ برگستی

ای خوشا کت جهان مرگستی

20

مالت اینجاست همچو جسم از پوست

زان اجل دشمنی و دنیی دوست

21

عقبی باقیت نمی‌باید

دنیی فانیت کجا پاید

22

زر به عقبی ده ار حلال بود

که دل آنجا بود که مال بود

23

گر به عقبی ترا بُدی زر و سیم

راه عقبی ترا بُدی تسلیم

24

ور ترا رای مشورت برگست

پیر پخته درین جهان مرگست

25

پس درین منزل فریب و هوس

مشورت گر کنی برو کن و بس

26

مرگ را جوی کاندرین منزل

مرگ حقست و زندگی باطل

27

باطلی را رها کن از پی حق

تا بدانی تو عقبی مطلق

28

چون ازین دامگاه آهرمن

جان بپرید خاک بر سر تن

29

تن خود را برای عالم دل

مکن از بهر هیچ، هیچ خجل

30

می‌چشانش همیشه تلخ و ترش

گر از این مُرد مُرد ورنه بکش

31

که تن از جان همیشه نور گرفت

جان ز علم و هنر سرور گرفت

32

آنکه جان را به علم پروردست

نیست او خار بن که پروردست

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

ابن خطّاب آن به مردی فرد

کعب احبار ازو روایت کرد

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب العاشر فی سبب تصنیف الکتاب و بیان کتابة هذا الکتاب رعایة لذوی الالباب»بخش 8 - التمثّل فی‌الاجتهاد

اگلی نظم

از همه شاعران به اصل و به فرع

من حکیمم به قول صاحب شرع

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب العاشر فی سبب تصنیف الکتاب و بیان کتابة هذا الکتاب رعایة لذوی الالباب»بخش 10 - اندر تفضیل سخن خویش گوید

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور