صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران
  4. »بخش 7 - فی اتباعه صلوات الله علیه

بخش 7 - فی اتباعه صلوات الله علیه

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

خرد و جام او به هر دو سرای

واسطه در میان خلق و خدای

22

تیغ و قرآن ورا شده معجز

نشود شرع او خلق هرگز

33

او چو موسی علی ورا هارون

هر دو یک رنگ از درون و برون

44

هرکه از در درآمده بر او

تاج زدنی نهاده بر سر او

55

از پی جود نز برای سجود

صدر او آب کعبه برده ز جود

66

او مدینهٔ علوم و باب علی

او خدا را نبی علیش ولی

77

حرف کاغذ همی سیاه کند

کی دل تیره را چو ماه کند

88

آن بنان کو میان چو ماه زدی

کی دم از خامهٔ سیاه زدی

99

ضرب کردی میان ماه تمام

کی شدی بار گیر خامهٔ خام

1010

آن بنانی که کرد مه به دو نیم

کی کشیدی ز خامه حلقهٔ میم

1111

آنکه هر حرف را دلش بُد ظرف

کی شدی در زمانه بستهٔ حرف

1212

آنکه شب را سپید موی کند

کی سخن را سیاه‌روی کند

1313

کی توان دید نور جان نبی

از دریچهٔ مشبّک عنبی

1414

کی شد ادراکش از بلندی نور

از زجاجی و از جلیدی دور

1515

او همه است از جلال با ما یار

همچو جان از تن و یکی به شمار

1616

چون فرو تاخت آسمان قدم

فلک المستقیم زیر قدم

1717

آتش کسری از تفش بگریخت

جان خود زیر پای اسبش ریخت

1818

پیش شاخی که نور بار آرد

نار زردشت جان نثار آرد

1919

خدمتش را ز بارگاه بلند

خواجهٔ سدره شد جلاجل بند

2020

گرچه موسی به سوی نیل شدی

نیل چون پرّ جبرئیل شدی

2121

سفل نیل آب داد تا سرِِ او

از نشان سفال چاکر او

2222

مصلحت را ز بهر عالم داد

هرچه گوشش ستد زبانش داد

2323

چرخ تا شد جدا ز گوهر او

هست از آنگاه باز گوهر جوی

2424

آسمان از جمال او ز زمین

خاک بیزی شده‌ست گوهر چین

2525

نطق او هرچه در عقول نهاد

روح بر دیدهٔ قبول نهاد

2626

یک سخن زو و عالمی معنی

یک نظر زو و یک جهان تقوی

2727

نام او هم تکست با تقدیر

کام او همرهست با تیسیر

2828

وصف او روح در زبان دارد

یاد او آب در دهان دارد

2929

محو گشت از هدایتش گبری

قدری شد به سعی او جبری

3030

خلق او آمد از نکو عهدی

روح عیسی و قالب مهدی

3131

یافته دین حق بدو تعظیم

خُلق او را خدای خوانده عظیم

3232

چون درآمد صدف گشای ازل

پر گهر شد دهان علم و عمل

3333

دین بدو یافت زینت و رونق

زانکه زو یافت خلق راه به حق

3434

رهروان را ز احمدِ مختار

آنکه دی نار بُد شدی دین‌دار

3535

تا گروهی که دی چو دینارند

پیشش امروز جمله دین آرند

3636

تا بنگشاد لعل او کان را

سمعها شمعدان نشد جان را

3737

نرگسش چون ز آب تر گشتی

زُهره در حال نوحه‌گر گشتی

3838

چون ز جهال رخ نهان کردی

خانه بر خود چو بوستان کردی

3939

چون شدی تنگ دل ز اهل مجاز

به تماشا شدی به باغ نماز

4040

چون ز اشغال خلق درماندی

به ارحنا بلال را خواندی

4141

کای بلال اسب دولتم زین کن

خاک بر فرق آن کن و این کن

4242

که شدم سیر از آدم و عالم

هان سیاها سپید مهره بدم

4343

آدم خویش را به پردهٔ راز

بوده ادهم جنیبت اشهب تاز

4444

کرده بی‌گرم و سرد و بی‌تر و خشک

تربتش تربت عرب را مشک

4545

گاه گفتی جهان مراست تیغ

گاه گفتی اجوع و گه اشبع

4646

یک شکم نان جو نخوردی سیر

نزدی جز برای دین شمشیر

4747

مهرش ادریس را بداده نوید

لطفش ابلیس را نکرده نُمید

4848

سایه پروردگان پردهٔ غیب

از پی شک و رشک و شبهت و ریب

4949

رفته زو بر عطا چو چرخ کبود

تا به گردن در آفتاب فرود

5050

ذوق و شوقش ز نیک و بد کوتاه

چشم جسمش ز روح روح آگاه

5151

همه خلق و وفا و بسط و فرح

شرط این نعتها الم نشرح

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

از همه انبیا چو بخشش رب

یک تنست و همه‌ست اینت عجب

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران»بخش 6 - ذکر تفضیل پیغمبر ما علیه‌السّلام بر سایر انبیاء

اگلی نظم

سینهٔ او گشاد روح نخست

هرچه جز پاک دید پاک بشست

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیه‌السّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران»بخش 8 - اندر گشادن دل وی

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور