صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. سنایی
  2. »حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
  3. »الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله
  4. »بخش 56 - اندر خوردن شراب و خواصّ آن گوید

بخش 56 - اندر خوردن شراب و خواصّ آن گوید

شاعر: سنایی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

مر سران را چو طامع و می خوار

بهر چه دردسر دهم چو خمار

22

می چو با رسم در نهاد شود

آتش و خاک و آب باد شود

33

زان برو چار طبع دست نیافت

که سوی هیچکس به پا نشتافت

44

هست می در نهاد خود پیوست

در کف پای عقل و بر سر دست

55

شاه می بر جمال تن چیره‌ست

ماه عقل از کمال می خیره‌ست

66

مایهٔ سنگ گرم و سردان اوست

وز پی زر محکّ مردان اوست

77

از کف پُر ز معجز موسی

مرده زنده کنست چون عیسی

88

مرد را عقل دیده و دادست

غذی روح باده و بادست

99

زیرکان را درین سرای خراب

هیچ غمخواره‌ای مدان چو شراب

1010

باده در پیش اندُه استاده است

زانکه غمخوار آدمی باده است

1111

عقل را گر سوی تو هست شکوه

بادهٔ عقل دوست را منکوه

1212

از تری تف نشان صفرا اوست

وز تبش نقش سوز سودا اوست

1313

اندرین باغ خوب و راغ فلک

از پی جغد نفس و زاغ فلک

1414

گُل چو بر دست مُل به بام دهد

تا بدو بوی خویش وام دهد

1515

به مشام آنکه گل بینبوید

از مشامش نشاط دل روید

1616

هست در راه فکرت عاقل

از پی کشف فطرت غافل

1717

مدد عشرت جوان مردان

نقل حرّان و ناقد مردان

1818

اندکی زو عزیز و تندارست

باز بسیار خوار ازو خوارست

1919

تا تو او را خوری عزیزش دار

چون ترا او خورد بمانش خوار

2020

دل به احکام دین سپردن به

باده خوردن ز وقف خوردن به

2121

هر دو چون ره بگیردت به سراط

پس چه باده خوری چه وقف رباط

2222

دیده‌ای کان ز طمع باشد پُر

کرده داند نشان پای شتر

2323

آیت از روی برد و عقل از رای

تو سوی نان هنوز آتش پای

2424

آنکه نان رست در دل و جانش

باده بی‌باده خورد مهمانش

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

علم خوان تات جان قبول کند

که ترا فضل بوالفضول کند

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله»بخش 55 - در بیان آنکه ادب به فارسی و عربی نیست

اگلی نظم

مال بر کف چو پیل بر کشتیست

مال در دل چو آب در کشتیست

سنایی»حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه»الباب السّادس فی ذکر نفس الکلّی و احواله»بخش 57 - اندر صفت نقص دنیا

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور