ای سیرگشته از ما ما سخت مشتهی
وی پاکشیده از ره کو شرط همرهی
You who are weary of us, we are very desirous; you who have withdrawn from the road, where is the courtesy of fellowtraveling?
مغز جهان توی تو و باقی همه حشیش
کی یابد آدمی ز حشیشات فربهی
You are the marrow of the world, the rest is all hay; how shall a man get fat on eating hay?
هر شهر کو خراب شد و زیر او زبر
زان شد که دور ماند ز سایه شهنشهی
Every city which is ruined and turned upside down, that has happened because it remained far from the royal shadow.
چون رفت آفتاب چه ماند شب سیاه
از سر چو رفت عقل چه ماند جز ابلهی
When the sun has gone, what remains? Black night. When reason has gone from the head, what remains but idiocy?
ای عقل فتنهای همه از رفتن تو بود
وآنگه گناه بر تن بیعقل مینهی
Reason, the riot that has befallen, all springs from your departure: and then you attribute the fault to a body without reason.
آن جا که پشت آری گمراهی است و جنگ
و آن جا که رو نمایی مستی و والهی
Wherever you turn your back, there is error and war; whenever you show your face, there is drunkenness and stupefaction.
هجده هزار عالم دو قسم بیش نیست
نیمش جماد مرده و نیمیش آگهی
The eighteen thousand worlds are of two divisions only—half dead, inanimate matter, and half conscious.
دریای آگهی که خردها همه از او است
آن است منتهای خردهای منتهی
The sea of consciousness from which all minds derive, that is the goal of all finite minds.
ای جان آشنا که در آن بحر میروی
وی آنک همچو تیر از این چرخ میجهی
Swimming soul, who go in this sea, and you who leap from this wheel like an arrow—
از خرگه تن تو جهانی منور است
تا تو چگونه باشی ای روح خرگهی
By the tent of your body a world is illuminated; so how can you be, you spirit of the tent!
ای روح از شراب تو مست ابد شده
وی خاک در کف تو شد زر ده دهی
Spirit, eternity is intoxicated by your wine; in your hand, earth is transmuted to pure gold;
وصف تو بیمثال نیاید به فهم عام
وافزاید از مثال خیال مشبهی
Your description evades the understanding of the vulgar, incomparable one, and transcends the likeness of the imagination of one who likens you.
از شوق عاشقی اگرت صورتی نهد
آلایشی نیابد بحر منزهی
If any lover through yearning assigns a form to you, the sea of transcendence would not be made impure.
گر نسبتی کنند به نعل آن هلال را
زان ژاژ شاعران نفتد ماه از مهی
If the babbling poets compare the crescent moon to a horseshoe, the moon does not lose its moonliness.
دریا به پیش موسی کی ماند سد راه
و اندر پناه عیسی کی ماند اکمهی
How could the sea remain a barrier in the path before Moses? And could the blind remain blind in the protection of Jesus?
او خواجه همهست گرش نیست یک غلام
آن سرو او سهی است گرش نشمری سهی
He is the master of all, even if he has not one slave; that cypress of his is erect, even though you count it as not erect.
تو موسیی ولیک شبانی دری هنوز
تو یوسفی ولیک هنوز اندر این چهی
You are Moses, though still the shepherd; you are Joseph, though still in the well.
زان مزد کار مینرسد مر تو را که هیچ
پیوسته نیستی تو در این کار گه گهی
You do not receive the wages for labor because you are not always engaged in this labor, but only casually.
خامش که بیطعام حق و بیشراب غیب
این حرف و نقش هست دو سه کاسه تهی
Silence, for without God’s food and wine from the unseen these words and images are but two or three empty bowls.
زمین
فارسی متن کا ماخذ: گنجور
