صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. رومی
  2. »مثنوی معنوی
  3. »دفتر اول
  4. »بخش 93 - برون انداختن مرد تاجر طوطی را از قفس و پریدن طوطی مرده

بخش 93 - برون انداختن مرد تاجر طوطی را از قفس و پریدن طوطی مرده

How the merchant cast the parrot out of the cage and how the dead parrot flew away.

شاعر: رومی

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

صنف: مثنوی

انگریزی ترجمہ: نکلسن
صداکار: عندلیب
Toggle stanza 1
11
بعد از آنَش از قفس بیرون فکند
طوطیَک پَرّید تا شاخ بلند

After that, he cast her out of the cage. The little parrot flew to a lofty bough.

22
طوطی مرده چنان پرواز کرد
کآفتاب شرق، تُرکی‌تاز کرد

The dead parrot made such a (swift) flight as when the orient sun rushed onward.

33
خواجه حیران گشت اندر کار مرغ
بی‌خبر، ناگه بدید اسرار مرغ

The merchant was amazed at the action of the bird: without understanding he suddenly beheld the mysteries of the bird.

44
روی بالا کرد و گفت ای عندلیب
از بیانِ حالِ خودْ، مان دِه نصیب

He lifted up his face and said, “O nightingale, give us profit (instruction) by explaining thy case.

55
او چه کرد آنجا که تو آموختی‌؟
ساختی مکری و ما را سوختی‌؟

What did she (the parrot) do there (in India), that thou didst learn, devise a trick, and burn us (with grief)”?

66
گفت طوطی کاو به فعلم پند داد
که رها کن لطف آواز و وَداد

The parrot said, “She by her act counselled me—‘Abandon thy charm of voice and thy affection (for thy master),

77
زان‌که آوازت ترا در بند کرد
خویشتن مُرده، پِیِ این پند کرد

Because thy voice has brought thee into bondage’: she feigned herself dead for the sake of (giving me) this counsel,

88
یعنی ای مطرب شده با عام و خاص
مُرده شو چون من که تا یابی خلاص

Meaning (to say), ‘O thou who hast become a singer to high and low, become dead like me, that thou mayst gain release.’”

99
دانه باشی مرغکانت بَرچِنند
غنچه باشی کودکانت بَرکَنند

If you are a grain, the little birds will peck you up; if you are a bud, the children will pluck you off.

1010
دانه پنهان کن به‌کلی دام شو
غنچه پنهان کن گیاه بام شو

Hide the grain (bait), become wholly a snare; hide the bud, become the grass on the roof.

1111
هر که داد او حُسن خود را در مَزاد
صد قضای بد سوی او رو نهاد

Any one who offers his beauty to auction, a hundred evil fates set out towards him (and overtake him).

1212
چَشم‌ها و خَشم‌ها و رَشک‌ها
بر سرش ریزد چو آب از مَشک‌ها

Plots and angers and envies pour upon his head, like water from waterskins.

1313
دشمنان او را ز غیرت می‌درند
دوستان هم روزگارش می‌بَرند

Foes tear him to pieces from jealousy; even friends take his lifetime away.

1414
آنک غافل بود از کشت و بهار
او چه داند قیمت این روزگار‌؟

He that was heedless of the sowing and the springtide, how should he know the value of this lifetime?

1515
در پناه لطف حق باید گریخت
کاو هزاران لطف بر ارواح ریخت

You must flee to the shelter of God's grace, who shed thousand fold grace upon (our) spirits,

1616
تا پناهی یابی آن‌گه چون پناه‌!
آب و آتش، مَر ترا گردد سپاه

That you may find a shelter. Then how (will you lack) shelter? Water and fire will become your army.

1717
نوح و موسی را نه دریا یار شد‌؟
نه بر اعداشان به کین قَهّار شد‌؟

Did not the sea become a friend to Noah and Moses? Did it not become overbearing in vengeance against their enemies?

1818
آتش ابراهیم را نی قلعه بود‌؟
تا برآوَرْد از دل نَمرود، دود‌؟

Was not the fire a fortress for Abraham, so that it raised smoke (sighs of despair) from the heart of Nimrod?

1919
کوه، یحیی را نه سوی خویش خوانْد‌؟
قاصدانش را به زخم سنگ راند‌؟

Did not the mountain call Yahyá (John the Baptist) to itself and drive off his pursuers with blows of stone?

2020
گفت "ای یحیی! بیا در من گریز
تا پناهت باشم از شمشیرِ تیز"

“O Yahyá,” it said, “come, take refuge in me, that I may be thy shelter from the sharp sword.”

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

بس دراز است این‌، حدیث خواجه گو

تا چه شد احوال آن مرد نکو

رومی»مثنوی معنوی»دفتر اول»بخش 92 - رجوع به حکایت خواجهٔ تاجر

اگلی نظم

یک دو پندش داد طوطی، بی‌نفاق

بعد از آن گفتش: "سلامٌ، الفِراق!"

رومی»مثنوی معنوی»دفتر اول»بخش 94 - وداع کردن طوطی خواجه را و پریدن

◆

آڈیو

صداکار منتخب کریں

0:000:00
◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور

آڈیو کا ماخذ: گنجور

0:000:00