صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. نظامی
  2. »خمسه
  3. »مخزن الاسرار
  4. »بخش 26 - مقالت چهارم در رعایت از رعیت

بخش 26 - مقالت چهارم در رعایت از رعیت

شاعر: نظامی

وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

ای سپر افکنده ز مردانگی

غول تو بیغولهٔ بیگانگی

2

غَرّه به مُلکی که وفا‌ییش نیست

زنده به عمری که بقا‌ییش نیست

3

پی سپر جرعهٔ می‌خوارگان

دستخوش بازی سیارگان

4

مصحف و شمشیر بینداخته

جام و صراحی عوضش ساخته

5

آینه و شانه گرفته به دست

چون زن‌ِ رعنا شده گیسو پرست

6

رابعه با رابعِ آن هفت مرد

گیسوی خود را بنگر تا چه کرد‌؟

7

ای هنر از مردی تو شرمسار

از هنر بیوه‌زنی شرم دار

8

چند کنی دعوی مرد افکنی‌؟

کم زن و کم زن که کم از یک زنی

9

گردن عقل از هنر آزاد نیست

هیچ هنر خوب‌تر از داد نیست

10

تازه شد این آب و نه در جوی توست

نغز شد این خال و نه بر روی توست

11

چرخ نه‌ای محضر نیکی پسند

نیک دراندیش ز چرخ بلند

12

جز گهر نیک نباید نمود

سود توان کرد بدین مایه سود

13

نیست مبارک ستم انگیختن

آب خود و خون کسان ریختن

14

رفت بسی دعوی از این پیشتر

تا دو سه همّت به‌هم آید مگر

15

داد کن، از همّت مردم بترس

نیم‌شب از تیر تَظَلُّم بترس

16

همّت از آنجا که نظرها کند

خوار مدارش که اثر‌ها کند

17

همت آلودهٔ آن یک دو مرد

با تن محمود ببین تا چه کرد

18

همّت چندین نفس بی‌غبار

با تو ببین تا چه کند روز کار

19

راهروانی که ملایک پِی اند

در ره کشف از کَشَفی کم نِی اند

20

تیغ ستم دور کن از راهشان

تا نخوری تیر سحر‌گاه‌شان

21

دادگر‌ی شرط جهان‌داری است

شرط جهان بین که ستمکاری است

22

هر که در این خانه شبی داد کرد

خانهٔ فردای خود آباد کرد

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

روزی از آنجا که فراغی رسید

باد سلیمان به چراغی رسید

نظامی»خمسه»مخزن الاسرار»بخش 25 - حکایت سلیمان با دهقان

اگلی نظم

پیرزنی را ستمی درگرفت

دست زد و دامن سنجر گرفت

نظامی»خمسه»مخزن الاسرار»بخش 27 - داستان پیرزن با سلطان سنجر

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور