صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. نظامی
  2. »خمسه
  3. »هفت پیکر
  4. »بخش 36 - کشتن بهرام وزیر ظالم را

بخش 36 - کشتن بهرام وزیر ظالم را

شاعر: نظامی

وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

چون زمین از گلیم گرد آلود

سایه گل بر آفتاب اندود

2

شه درین خشت خانهٔ خاکی

خشت نمناک شد ز غمناکی

3

راه می‌جست بر مصالح کار

تا ز گل چون برد درشتی خار

4

درجفای جهان نظاره کنان

مصلحت را به عدل چاره کنان

5

چون ز کار وزیرش آمد یاد

دست از اندیشه بر شقیقه نهاد

6

تا سحر گه نخفت ازان خجلی

دیده برهم نزد ز تنگ دلی

7

چون درین کوزه سفال سرشت

چشمه آفتاب ریحان کشت

8

شه چو باران رسیده ریحانی

کرد بر تشنگان گل افشانی

9

داد فرمان که تخت بار زنند

بر در بارگاه دار زنند

10

عام را بار داد و خود بنشست

خاصگان ایستاده تیغ به دست

11

سربلندان ملک را بنشاند

عدل را ناقه بر بلندی راند

12

جمع کرد از خلایق انبوهی

برکشید از نظارگاه کوهی

13

آن جفا پیشه را که بود وزیر

پای تا سر کشیده در زنجیر

14

زنده بر دار کرد و باک نبرد

تا چو دزد‌ان به شرمساری مرد

15

گفت هرکه آن‌چنان سرافرازد

روزگار‌ش چنین سر اندازد

16

از خیانت‌گر‌ی‌ست بدنامی

وز بدی هست بد سرانجامی

17

ظالمی کانچنان نماید شور

عادلانش چنین کنند به گور

18

تا نگویی که عدل بی یار است

آسمان و زمین بدین کار است

19

هر که میخ و کدینه پیش نهاد

کنده بر دست و پای خویش نهاد

20

پس از این داوری نمای بزرگ

یاد کرد از سگ و شبانه و گرگ

21

و آن شبان را بخواند و شاهی داد

نیک‌بختی و نیک‌خواهی داد

22

سختی از کار مملکت برداشت

بر کسی زور دست کس نگذاشت

23

تا نه بس دیر از چنان تدبیر

آهنش زر شد و پلاس حریر

24

لشگر و گنج شد بر او انبوه

این ز دریا گذشت و آن از کوه

25

چون به خاقان رسیده شد خبر‌ش

باز پس شد نداد درد سرش

26

کس فرستاد و عذر خواست بسی

بر نزد بی رضا‌ی او نفسی

27

گفت کان کشتنی که شاهش کشت

آفتی بود فتنه را هم پشت

28

سوی ما نامه کرد و ما را خواند

فصل‌هایی به دلفریبی راند

29

تا بدان عشوه‌های طبع فریب

از من‌ِ ساده‌طبع برد شکیب

30

گفت کان‌ْ پُر زر است و ره خالی

کاین بخوانی‌، شتاب کن حالی‌!

31

شه ز مستی بدان نپردازد

که‌آبی از دست بر رخ اندازد

32

من کمر بسته‌ام به دمسازی

از تو تیغ و ز من سراندازی

33

چون خبرهای شاه بشنیدم

کارها بر خلاف آن دیدم

34

شه به هنگام آشتی و نبرد

کارهایی کند که شاید کرد

35

من همان سفته‌گوش حلقه‌کشم

با خود از چین و با تو از حبشم

36

دخترم خود کنیز خانهٔ تست

تاج من خاک آستانهٔ تست

37

وآنچه آن خائن خرابی خواه

به شکایت نبشته بود ز شاه

38

همه طومار‌ها به‌هم در پیخت

داد تا پیک پیش خسرو ریخت

39

شه چو برخواند نامه‌های وزیر

تیز شد چون قلم به دست دبیر

40

بر هلاکش سپاسداری کرد

کار ازان پس به استواری کرد

41

پیکر عدل چون به دیدهٔ شاه

عبرت انگیخت از سپید و سیاه

42

شاه کرد از جمال منظر او

هفت پیکر فدای پیکر او

43

بیخ دیگر خیال‌ها برکند

دل درو بست و شد بدو خرسند

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

اولین شخص گفت با بهرام

کای شده دشمن تو دشمن کام

نظامی»خمسه»هفت پیکر»بخش 35 - شکایت کردن هفت مظلوم

اگلی نظم

لعل پیوند این علاقه دُر

کز گهر کرد گوش گیتی پر

نظامی»خمسه»هفت پیکر»بخش 37 - فرجام کار بهرام و ناپدید شدن او در غار

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور