صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. نظامی
  2. »خمسه
  3. »مخزن الاسرار
  4. »بخش 18 - خلوت دوم در عشرت شبانه

بخش 18 - خلوت دوم در عشرت شبانه

شاعر: نظامی

وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

خواجه یکی شب به تمنای جنس

زد دو سه دم با دو سه ابنای جنس

22

یافت شبی چون سحر آراسته

خواسته‌هایی به دعا خواسته

33

مجلسی افروخته چون نوبهار

عشرتی آسوده‌تر از روزگار

44

آه‌ِ بخور از نفس روزنش

شرح‌دهِ یوسف و پیراهنش

55

شحنهٔ شب خون عسس ریخته

بر شکرش پَرِّ مگس ریخته

66

پرده‌شناسان به نوا در شگرف

پرده‌نشینان به وفا در شگرف

77

پای سهیل از سر نطع ادیم

لعل‌فشان بر سر در یتیم

88

شمع جگر چون جگر شمع سوخت

آتش دل چون دل آتش فروخت

99

در طبق‌ِ مجمر‌ِ مجلس‌فروز

عود شکرساز و شکر عود‌سوز

1010

شیشه ز گلاب شکر می‌فشاند

شمع به دستارچه‌، زر می‌فشاند

1111

از پی نُقلانِ می‌ِ بوسه‌خیز

چشم و دهان شِکَّر و بادام‌ریز

1212

شِکَّر و بادام به‌هم نکته‌ساز

زهره و مریخ به‌هم عشق‌باز

1313

وعده به دروازهٔ گوش آمده

خنده به دریوزهٔ نوش آمده

1414

نیفهٔ روبه چو پلنگی به زیر

نافهٔ آهو شده زنجیر شیر

1515

ناز گریبان‌کش و دامن‌کشان

آستی از رقص جواهر‌فشان

1616

شمع چو ساقی قدح‌ِ می به‌دست

تشت می‌آلوده و پروانه مست

1717

خواب چو پروانه پر انداخته

شمع به شکرانه سر انداخته

1818

پردگی زهره در آن پرده چست

زخمه شکسته به ادای درست

1919

خواب رباینده دماغ از دماغ

نور ستاننده چراغ از چراغ

2020

آنچه همه عمر کسی یافته

هم‌نفسی در نفسی یافته

2121

نزل فرستنده زمان تا زمان

دل به دل و تن به تن و جان به جان

2222

گفتی از آن حجره که پرداختند

رخت عدم در عدم انداختند

2323

مرغ‌ِ طرب نامه به پر باز بست

هفت پر‌ِ مرغ ثریا شکست

2424

آتش مرغ سحر از بابزن

بر جگر خوش‌نمکان آب‌زن

2525

مرغ‌، گران‌خواب‌تر از صبحگاه

پای فلک بسته‌تر از دست ماه

2626

حلقهٔ در، پرده بیگانگان

زلف پری حلقه دیوانگان

2727

در خَم آن حلقه دل مشتری

تنگ‌تر از حلقه انگشتری

2828

تاختن آورده پریزادگان

همچو پری بر دل آزادگان

2929

بر ره دل شاخ سمن کاشته

خار به نوکِّ مژه برداشته

3030

میوه دل، نیشکر خَدِّشان

گلبن جان نارون قدشان

3131

فندقهٔ شِکَّر و بادام تنگ

سبز خط از پستهٔ عناب‌رنگ

3232

در شب خط ساخته سحر حلال

بابِلی غمزه و هندوی خال

3333

هر نفس از غمزه و خالی چنان

گشته جهان بابِل و هندوستان

3434

چون نظری چند پسندیده رفت

دل به زیارتگریِ دیده رفت

3535

غمزه زبان‌تیز‌تر از خارها

جهد گره‌گیرتر از کارها

3636

شست کرشمه چو کمان‌دار شد

تیر نینداخته بر کار شد

3737

باد مسیح از نفس دل رمید

آب حیات از دهن گل چکید

3838

گل چو سمن غالیه در گوش داشت

مه چو فلک غاشیه بر دوش داشت

3939

چون رخ و لب‌، شِکَّر و بادام ریخت

گل به حمایت به شکر در گریخت

4040

هر نظری جان جهانی شده

هر مژه بتخانهٔ جانی شده

4141

زلف سیه بر سر سیم سپید

مشک‌فشان بر ورق ِ مشک‌بید

4242

غبغب سیمین که کمر بست از آب

قوس قزح شد ز تَف آفتاب

4343

زلفْ براهیم و رخْ آتشگرش

چشمْ سماعیل و مژه خنجرش

4444

آتش از این‌، دستهٔ ریحان شده

خنجر از آن نرگس‌ِ فتان شده

4545

بوسه چو می مایه افکندگی

لب چو مسیحا نفس زندگی

4646

خوی به‌رخ چون گل و نسرین شده

خرمن مه خوشهٔ پروین شده

4747

باز شده کوی گریبان حور

خطِّ سحر یافته صغرای نور

4848

همّت خاصان و دل عامیان

شیفته زان نور چو سرسامیان

4949

غمزه منادی که دهان خسته بود

چشم سخن‌گو که زبان بسته بود

5050

می چو گل آرایشِ اقلیم شد

جام چو نرگسْ زرِ در سیم شد

5151

عقل در آن دایره سرمست ماند

عاقبت از صبر تهی‌دست ماند

5252

در دهن از خنده که راهی نبود

طاقت را طاقت آهی نبود

5353

صبر در‌آن پرده نوا تنگ داشت

فتنه سرِ زیر در آهنگ داشت

5454

یافته در نغمهٔ داود ساز

قصهٔ محمود و حدیث ایاز

5555

شعر نظامی شکر افشان شده

ورد غزالانِ غزل‌خوان شده

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

باد، نقاب از طرفی برگرفت

خواجه سبک عاشقی از سر گرفت

نظامی»خمسه»مخزن الاسرار»بخش 17 - ثمره خلوت اول

اگلی نظم

عمر بر آن فرش ازل بافته

آنچه شده باز بَدَل یافته

نظامی»خمسه»مخزن الاسرار»بخش 19 - ثمره خلوت دوم

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور