صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. جامی
  2. »هفت اورنگ
  3. »یوسف و زلیخا
  4. »بخش 65 - آمدن زلیخا به سر راه یوسف علیه السلام و از نی خانه ای ساختن تا از آواز گذشتن سپاه وی خرسندی یابد

بخش 65 - آمدن زلیخا به سر راه یوسف علیه السلام و از نی خانه ای ساختن تا از آواز گذشتن سپاه وی خرسندی یابد

شاعر: جامی

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

زلیخا را ز تنهایی چو جان کاست

به راه یوسف از نی خانه ای خواست

22

بدو کردند نی بستی حواله

چو موسیقار پر فریاد و ناله

33

چو کردی از جدایی ناله آغاز

جدا برخاستی از هر نی آواز

44

چو از هجر آتش اندر وی گرفتی

ز آهش شعله در هر نی گرفتی

55

در آن نی بست بود افتاده خسته

چو صیدی تیرها گردش نشسته

66

ولی از ذوق عشقش چون اثر بود

بر او هر تیرگویی نیشکر بود

77

بر آخر داشت یوسف دیوزادی

سپهر اندازه ای گردون نهادی

88

تکاور ابلقی چون چرخ فیروز

ز شب بسته هزاران وصله بر روز

99

ز نور و ظلمت اندر وی نشانه

برابر چون شب و روز زمانه

1010

گره بر خوشه چرخ از دم او

شکن در کاسه بدر از سم او

1111

به هر سمش هلالی بسته از زر

ز سیم اختر رخشان مسمر

1212

به زخم سم چو سنگ خاره خستی

ز هر ماه نوش سیاره جستی

1313

اگر نعلش پریدی در تک و دو

به چرخ اندر نشستی چون مه نو

1414

گذشتی در شکارستان نخجیر

پران از پهلوی نخجیر چون تیر

1515

گرش میدان شدی از غرب تا شرق

به یک جستن پریدی گرم چون برق

1616

اگر گردش نه پا زو پس کشیدی

به گردش باد صرصر کی رسیدی

1717

به راه ار چه شدی پر قطره از خوی

ندیدی هیچ کس یک قطره از وی

1818

به خوش رفتن در آن خوی بودیش میل

چو آن گرد آمده از قطره ها سیل

1919

چو گنجی بود از گوهر روانه

بری ز آسیب مار تازیانه

2020

بر آخر گر شدی رام و فروتن

گرفتی خدمتش گردون به گردن

2121

بدادیش ار درآوردی به آن سر

به سطل ماه آب از چشمه خور

2222

مهیا ساختی در هر شبانگاه

جوش از سنبله وز کهکشان کاه

2323

ز شعر چشمه دار شب مه و سال

پی جو کردیش آماده غربال

2424

ز سدره سبحه خوان مرغان گزیدی

که تا سنگ از جوش چون دانه چیدی

2525

دو پیکر بود از زینش مثالی

رکاب از هر طرف تابان هلالی

2626

چو یوسف در هلالش پای کردی

چو ماه اندر دو پیکر جای کردی

2727

کشیدی زیر ران او صهیلی

که رفتی هر طرف اضعاف میلی

2828

به هر جا هر که بشنیدی صهیلش

نبودی حاجت کوس رحیلش

2929

شتابان سوی آن شاه آمدندی

چو سیاره پی ماه آمدندی

3030

زلیخا نیز چون آن را شنیدی

ازان نی بست خود بیرون خزیدی

3131

به حسرت بر سر راهش نشستی

خروشان بر گذرگاهش نشستی

3232

چو بی یوسف رسیدی خیلی از راه

به طنزش کودکان کردندی آگاه

3333

که اینک در رسید از راه یوسف

به رویی رشک مهر و ماه یوسف

3434

زلیخا گفتی از یوسف در اینان

نمی یابم نشان ای نازنینان

3535

به دل زین طنز مپسندید داغم

که ناید بوی یوسف در دماغم

3636

به هر منزل که آن دلدار گردد

جهان پر نافه تاتار گردد

3737

به هر محمل که آن جانان نشیند

شمیمش در مشام جان نشیند

3838

چو یوسف در رسیدی با گروهی

کز ایشان در دل افتادی شکوهی

3939

بگفتندی که از یوسف خبر نیست

درین قوم از قدوم او اثر نیست

4040

بگفتی در فریب من مکوشید

قدوم دوست را از من مپوشید

4141

بتی کش شاه ملک جان توان داشت

قدومش را کجا پنهان توان داشت

4242

نسیمش باغ جان را تازه سازد

نه تنها جان جهان را تازه سازد

4343

چو جان را تازگی همراه گردد

ازان جان تازه کن آگاه گردد

4444

چو کردی گوش آن حیران مهجور

ز چاووشان صدای دور شو دور

4545

زدی افغان که من عمریست دورم

به صد محنت درین دوری صبورم

4646

نباشد بیش ازینم تاب دوری

نجویم دوری الا از صبوری

4747

ز جانان تا به کی مهجور باشم

همان بهتر که از خود دور باشم

4848

بگفتی این و بیهوش اوفتادی

ز خود کرده فراموش اوفتادی

4949

ز جام بیخودی از دست رفتی

چنان بیخود به آن نی بست رفتی

5050

در آن نیها چو دم از جان ناشاد

دمیدی خاستی افغان و فریاد

5151

بدین دستور بودی روزگاری

نبودی غیر ازینش کار و باری

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

دلی کز دلبری ناشاد باشد

ز هر شادی و غم آزاد باشد

جامی»هفت اورنگ»یوسف و زلیخا»بخش 64 - در شرح حال زلیخا بعد از وفات عزیز مصر و استیلای محبت یوسف علیه السلام بر وی و ابتلای وی به محنت فراق

اگلی نظم

نداند عاشق بیدل قناعت

فزاید حرص وی ساعت به ساعت

جامی»هفت اورنگ»یوسف و زلیخا»بخش 66 - گرفتن زلیخا سر راه یوسف را و التفات نایافتن و بعد از آن به خانه رفتن و بت را شکستن و ایمان به خدای تعالی آوردن و پس بر سر راه وی آمدن و التفات یافتن

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور