صفحۂ اولشعرازمرہ جاتلغاتمزید مطالعہہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولشعراتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

اوزاناصنافصداکارانمترجمینزندہ رود اور گنجور

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. جامی
  2. »هفت اورنگ
  3. »تحفة‌الاحرار
  4. »بخش 2 - والتکلان فی جمیع الاحوال علی المهیمن المتعال

بخش 2 - والتکلان فی جمیع الاحوال علی المهیمن المتعال

شاعر: جامی

وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
11

بسم الله الرحمن الرحیم

هست صلای سر خوان کریم

22

فیض کرم خوان سخن ساز کرد

پرده ز دستان کهن باز کرد

33

بانگ صریر از قلم سحر کار

خاست که بسم الله دستی بیار

44

مایده تازه برون آمده ست

چاشنیی گیر که چون آمده ست

55

ور نچشی نکهت آن بس تو را

بوی خوشش طعمه جان بس تو را

66

خاک به اینجا همه جان های پاک

بو که فتد ریزه این خوان به خاک

77

هر که بود بر سر این خوان رهش

به بود آغاز ز بسم اللهش

88

دیو که غارتگر این مرحله ست

بسملش از خنجر این بسمله ست

99

«بی » که ز پی «سین » بودش زین خطاب

چون سر پستانست ز ام الکتاب

1010

تا تو ز پستانش شوی طفل وش

بهر غذای دل و جان شیر کش

1111

بسم شده هر دو ز ترکیب «میم »

گفته بسم حرز تو از تیغ بیم

1212

شکل چمن بین که به رحمن در است

کز چمن خلد نشان آور است

1313

مژده دهد کز خط عنبر سرشت

بسمله باشد چمنی از بهشت

1414

«با» که دو باشد دری آمد دو لخت

مدخل آن باغ سعادت درخت

1515

«سین » وی از باد پر جبرئیل

سلسله بسته به رخ سلسبیل

1616

چشم گشا چشمه هر «میم » بین

جاری از آن چشمه تسنیم بین

1717

هر «الف » از وی شجری میوه ناک

میوه آن معرفت ذات پاک

1818

طره حور است در او «لام »ها

بهر دل دیده وران دام ها

1919

«ها» چو دو حلقه ست پی صید دل

گشته ازان طره به هم متصل

2020

«را» که بود غایت سور و سرور

زو رسدت دست به دامان حور

2121

«حا» که بهشتست اشارت نما

بهر بهشتست اشارت به ما

2222

«نون » کالفش پای بود «میم » فرق

ماهی کوثر که در آبست غرق

2323

«یا» که دهد یاد ز یای ندا

می زندت بانگ که این سو بیا

2424

نه به تأمل قدم اهتمام

خوش بگذر بر چمن این کلام

2525

کآیتی آمد ز سور مختصر

درج در او سر بسی از صور

2626

صورت یاسین بود آن «یا» و «سین »

در رقمش از همه بالا نشین

2727

نعت نخستینش به خوشتر بیان

می دهد از سوره رحمن نشان

2828

کرده معلم گه تعلیم او

فهم حوامیم ز حامیم او

2929

بر سر «را» بین دو الف لام را

داده نشان از دو الف لام را

3030

از پی نونش الف اندر رقم

پرده گشا گشته ز نون و القلم

3131

سطر حروفش ز بیاض و سواد

داده ات از نور و دخانست یاد

3232

فتحه آن فاتح گنج ازل

کسره آن کاسر کأس امل

3333

صورت جزمش که بود حلقه وار

گوش خرد دایم ازو حلقه دار

3434

شانه تشدید که بر «لام » و «را»ست

تاج سر هدهد راه هدی ست

3535

نقطه «بی » پست ز ارباب راز

تخم امید است به خاک نیاز

3636

نقطه نونش پی دفع گزند

بر سر نار است نهاده سپند

3737

وان دوی دیگر شده چون مردمک

نور ده دیده ملک و ملک

3838

نوزده حرف ست به وقت شمار

فیض رسانیده به هژده هزار

3939

وصف رحیم است شده ختم آن

صورت ختم آمده در وی عیان

4040

این دو دلیل است که از کردگار

فیض رحیم است بود ختم کار

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

قبله همت خدای شناس

هست بر نعمت خدای سپاس

جامی»هفت اورنگ»تحفة‌الاحرار»بخش 1 - آغاز

اگلی نظم

آنچه نگارد پی این خوش رقم

بر سر هر نامه دبیر قلم

جامی»هفت اورنگ»تحفة‌الاحرار»بخش 3 - در ارداف تسمیه به تحمید که فاتحه کتاب مجید و فاتح ابواب مزید است

◆

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور