صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. عطار
  2. »الهی نامه
  3. »بخش هشتم
  4. »(1) حکایت بچّۀ ابلیس با آدم و حوّا علیه السلام

(1) حکایت بچّۀ ابلیس با آدم و حوّا علیه السلام

شاعر: عطار

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

صنف: مثنوی

Toggle stanza 1
1

حکیم ترمذی کرد این حکایت

ز حال آدم و حوا روایت

2

که بعد از توبه چون با هم رسیدند

ز فردوس آمده کُنجی گزیدند

3

مگر آدم بکاری رفت بیرون

بر حوا دوید ابلیس ملعون

4

یکی بچّه بَدش خنّاس نام او

بحوا دادش و برداشت گام او

5

چوآدم آمد و آن بچه را دید

ز حوا خشمگین شد زو بپرسید

6

که او را از چه پذرفتی ز ابلیس

دگرباره شدی مغرور تلبیس

7

بکشت آن بچه را و پاره کردش

بصحرا برد و پس آواره کردش

8

چو آدم شد دگر ره آمد ابلیس

بخواند آن بچهٔ خود را بتلبیس

9

درآمد بچهٔ او پاره پاره

بهم پیوست تا گشت آشکاره

10

چو زنده گشت زاری کرد بسیار

که تا حوا پذیرفتش دگربار

11

چو رفت ابلیس و آدم آمد آنجا

بدید آن بچهٔ او را هم آنجا

12

برنجانید حوا را دگر بار

که خواهی سوختن ما را دگر بار

13

بکشت آن بچه و آتش برافروخت

وزان پس بر سر آن آتشش سوخت

14

همه خاکستر او داد بر باد

برفت القصه از حوا بفریاد

15

دگر بار آمد ابلیس سیه روی

بخواند آن بچهٔ خود را زهر سوی

16

درآمد جملهٔ خاکستر از راه

بهم پیوسته شد آن بچه آنگاه

17

چو شد زنده بسی سوگند دادش

که بپذیر و مده دیگر ببادش

18

که نتوانم بدادن سر براهش

چو بازآیم برم زین جایگاهش

19

بگفت این و برفت و آدم آمد

ز خنّاسش دگر باره غم آمد

20

ملامت کرد حوا را ز سر باز

که از سر در شدی با دیو دمساز

21

نمی‌دانم که شیطان ستمگار

چه می‌سازد برای ما دگر بار

22

بگفت این و بکشت آن بچه را باز

پس آنگه قلیهٔ زو کرد آغاز

23

بخورد آن قلیه با حوا بهم خوش

وزانجا شد بکاری دل پُر آتش

24

دگر بار آمد ابلیس لعین باز

بخواند آن بچّهٔ خود را بآواز

25

چو واقف گشت خنّاس از خطابش

بداد از سینهٔ حوّا جوابش

26

چو آوازش شنید ابلیسِ مکّار

مرا گفتا میسّر شد همه کار

27

مرا مقصود این بودست ما دام

که گیرم در درون آدم آرام

28

چو خود را در درون او فکندم

شود فرزند آدم مُستمندم

29

گهی در سینهٔ مردم ز خنّاس

نهم صد دام رُسوائی زوسواس

30

گهی صدگونه شهوة در درونش

برانگیزم شوم در رگ چو خونش

31

گهی از بهر طاعت خوانمش خاص

وزان طاعت ریا خواهم نه اخلاص

32

هزاران جادوئی آرم دگرگون

که مردم را برم از راه بیرون

33

چو شیطان در درونت رخت بنهاد

بسلطانی نشست وتخت بنهاد

34

ترا در جادوئی همت قوی کرد

که تا جانت هوای جادوئی کرد

35

اگر شیطان چنین ره زن نبودی

چنین سلطان مرد و زن نبودی

36

در افکندست خلقی را بغم در

همه گیتی برآورده بهم بر

37

بهر کُنجی دلی در خواب کرده

بهرجائی گِلی در آب کرده

38

ترا ره می‌زند وز درد این کار

چوابرت چشم ازان گشتست خون بار

39

گر آدم را که در یک دانه نگریست

به سیصد سال می‌بایست بگریست

40

ببین کابلیس را در لعن و در رشک

ز دیده چند باید ریختن اشک

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

پدر گنج سخن را کرد در باز

پسر را گفت ای جویندهٔ راز

عطار»الهی نامه»بخش هشتم»جواب پدر

اگلی نظم

براه بادیه گفت آن یگانه

دو جوی آب سیه دیدم روانه

عطار»الهی نامه»بخش هشتم»(2) حکایت ابلیس و زاری کردن او

ماخذ

فارسی متن کا ماخذ: گنجور