صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. علامہ اقبال
  2. »ارمغان حجاز
  3. »حضور عالم انسانی
  4. »بخش 3 - خودی

بخش 3 - خودی

شاعر: علامہ اقبال

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

قافیہ: اییاست

صنف: قطعه

انگریزی ترجمہ: کبیر
بند 1
Toggle stanza 1
1

خودی روشن ز نور کبریائی است

رسائی های او از نارسائی است

The Ego is lucent from God’s light rays, A reach to self gets through out of reach ways

2

جدائی از مقامات وصالش

وصالش از مقامات جدائی است

Its separation looks part of ‘wasl’ hence, And ‘wasl’ a part of separation trance.

بند 2
Toggle stanza 2
3

چه قومی در گذشت از گفتگوها

ز خاک او بروید آرزوها

When a nation gives up gossip’s course, From her dust then grows the longing’s force.

4

خودی از آرزو شمشیر گردد

دم او رنگ ها برّد ز بوها

The self becomes sword from longing’s flow, Whose sharp edge cuts all stains of vain show.

بند 3
Toggle stanza 3
5

خودی را از وجود حق وجودی

خودی را از نمود حق نمودی

From God’s own being, the ‘self’ got a ‘being’ so’ From God’s own show, to ‘self’ He gave a show.

6

نمی دانم که این تابنده گوهر

کجا بودی اگر دریا نبودی

About this shining pearl I know not where, It could be then without a river there.

بند 4
Toggle stanza 4
7

دلی چون صحبت گل می پذیرد

همان دم لذت خوابش بگیرد

The friendship of rosea heart likes when, To sweet dream tastes, he loves only, then.

8

شود بیدار چون «من» آفریند

چو «من» محکوم تن گردد بمیرد

It wakes up when he is conscious of I, When ruled by senses his Ego would die.

بند 5
Toggle stanza 5
9

وصال ما وصال اندر فراق است

گشود این گره غیر از نظر نیست

His parting’s prick in my tete‐a‐tete lies, To ope this tie get a glance of one’s eyes.

10

گهر گم گشتهٔ آغوش دریا است

ولیکن آب بحر ، آب گهر نیست

That pearl is hidden though in depths of sea, To pearls water yet we cannot call sea.

بند 6
Toggle stanza 6
11

کف خاکی که دارم از در اوست

گل و ریحانم از ابر تر اوست

The dusty look I hold owes to His door, My rose and basil bloom from His down pour.

12

نه «من» را می شناسم من نه او را

ولی دانم که من اندر بر اوست

I know not my being, neither His Grace, Yet I’m in His hold and own embrace.

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

دل آن بحر است کو ساحل نورزد

نهنگ از هیبت موجش بلرزد

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»حضور عالم انسانی»بخش 2 - دل

اگلی نظم

یقین دانم که روزی حضرت او

ترازوئی نهد این کاخ و کو را

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»حضور عالم انسانی»بخش 4 - جبر و اختیار