صفحۂ اولشعراءلغاتاوزاناصنافمترجمینصداکارہمارے بارے میںرابطہ
زندہ رود
زندہ رود

زندہ رود: فارسی شاعری کا ایک جاوداں دریا

زندہ رود فارسی شاعری کو اردو اور انگریزی تراجم، آڈیو اور ویڈیو کے ساتھ ایک پرسکون اور مستقل مطالعہ گاہ میں پیش کرنے کی کوشش ہے۔

مزید جانیں ←
YouTubeFacebookInstagramTikTok

مرکزی راستے

صفحۂ اولتلاشہمارے بارے میںرابطہ

مزید مطالعہ

شعراءاوزاناصنافصداکارانمترجمین

لغات

لغاتزندہ رود فارسی لغتزندہ رود عربی لغت

ہر ماہ نئی نظمیں · جاری منصوبہ

© 2026 زندہ رود

  1. علامہ اقبال
  2. »ارمغان حجاز
  3. »به یاران طریقت
  4. »بخش 3 - سجودیوری دارا و جم را

بخش 3 - سجودیوری دارا و جم را

شاعر: علامہ اقبال

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

قافیہ: مرا

ہم وزن و قافیہ نظمیں: 1

صنف: قطعه

انگریزی ترجمہ: مستنصر میر، نظام الدین
بند 1
Toggle stanza 1
1

سجودی آوری دارا و جم را

مکن ای بیخبر رسوا حرم را

You pay homage to Darius and Jamshid But that is a disgrace to the Ka‘bah!

2

مبر پیش فرنگی حاجت خویش

ز طاق دل فرو ریز این صنم را

Do not present petitions to the Farangi: Tear this idol from the alcove of your heart!

بند 2
Toggle stanza 2
3

شیندم بیتکی از مرد پیری

کهن فرزانهٔ روشن ضمیری

I listened to a verse from an old man who was experienced, wise and enlightened:

Translation: نظام الدین

4

اگر خود را بناداری نگه داشت

دو گیتی را بگیرد آن فقیری

if a fakir maintains himself safe in poverty, the two worlds are within his grasp.

Translation: نظام الدین

بند 3
Toggle stanza 3
5

نهان اندر دو حرفی سر کار است

مقام عشق منبر نیست ، دار است

The secret of everything lies hidden in two words: the of Love is not a pulpit but a gallows;

Translation: نظام الدین

6

براهیمان ز نمرودان نترسند

که عود خام را آتش عیار است

Abrahams are never afraid of Nimrods, for fire is touchstone of raw incense.

Translation: نظام الدین

بند 4
Toggle stanza 4
7

نهان اندر دو حرفی سر کار است

مقام عشق منبر نیست ، دار است

The secret of everything lies hidden in two words: the of Love is not a pulpit but a gallows;

Translation: نظام الدین

8

براهیمان ز نمرودان نترسند

که عود خام را آتش عیار است

Abrahams are never afraid of Nimrods, for fire is touchstone of raw incense.

Translation: نظام الدین

بند 5
Toggle stanza 5
9

ز پیری یاد دارم این دو اندرز

نباید جز بجان خویشتن زیست

I remember these two precepts from an old man: one should not live except through one’s soul;

Translation: نظام الدین

10

گریز از پیش آن مرد فرودست

که جان خود گرو کرد و به تن زیست

avoid a mean and low‐born person who bartered away his soul and lived by his body.

Translation: نظام الدین

بند 6
Toggle stanza 6
11

به ساحل گفت موج بیقراری

به فرعونی کنم خود را عیاری

The restless wave said to the shore: I judge myself through a Pharaoh;

Translation: نظام الدین

12

گهی بر خویش می پیچم چو ماری

گهی رقصم به ذوق انتظاری

sometimes I coil and recoil like a snake, sometimes I dance to enjoy the experience of waiting.

Translation: نظام الدین

بند 7
Toggle stanza 7
13

اگر این آب و جاهی از فرنگ است

جبین خود منه جز بر در او

If this pageantry of yours is borrowed from the West, prostrate your head before none but her;

Translation: نظام الدین

14

سرین را هم بچوبش ده که آخر

حقی دارد به خر پالان گرِ او

present your buttocks to her whip, for after all the saddle‐maker has a right over the ass.

Translation: نظام الدین

بند 8
Toggle stanza 8
15

فرنگی را دلی زیر نگین نیست

متاع او همه ملک است دین نیست

The Westerner’s heart is not subject to discipline, his asset is all land, not deen;

Translation: نظام الدین

16

خداوندی که در طوف حریمش

صد ابلیس است و یک روح الامین نیست

my Lord, in the circumambulations of this sanctuary there are a hundred Iblises, not a single Gabriel.

Translation: نظام الدین

◆

اگلی / پچھلی نظم

پچھلی نظم

اگر دانا دل و صافی ضمیر است

فقیری با تهی دستی امیر است

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»به یاران طریقت»بخش 2 - اگر دانا دل و صافی ضمیر است

اگلی نظم

من و تو از دل و دین نا امیدیم

چوبوی گل ز اصل خود رمیدیم

علامہ اقبال»ارمغان حجاز»به یاران طریقت»بخش 4 - من و تو از دل و دین نا امیدیم

زمین

ہم وزن و قافیہ نظمیں

امیر حسن خندان کن حَشَم را

وجودی بخش مر مشتی عدم را

رومی»دیوان شمس»غزلیات»غزل شمارهٔ 107