Masnavi-ye Maʿnavi by Rumi, in audio recordings by فرید حامد

How the Jewish king made a fire and placed an idol beside it, saying, “Whoever bows down to this idol shall escape the fire.”

بخش 37–آتش کردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوی آتش کی هر که این بت را سجود کند از آتش برست

How a child began to speak amidst the fire and urged the people to throw themselves into the fire.

بخش 38–به سخن آمدن طفل درمیان آتش و تحریض کردن خلق را در افتادن بآتش

How the mouth remained awry of a man who pronounced the name of Mohammed, on whom be peace, derisively.

بخش 39–کژ ماندن دهان آن مرد کی نام محمّد را صلی‌الله علیه و سلّم بتَسخر خواند

How the fire reproached the Jewish king.

بخش 40–عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهود

How the Jewish king scoffed and denied and would not accept the counsel of his intimates.

بخش 41–طنز و انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویش

Setting forth how the beasts of chase told the lion to trust in God and cease from exerting himself.

بخش 42–بیان توکّل و ترک جهد گفتن نخچیران به شیر

How the lion upheld the superiority of exertion and acquisition to trust in God and resignation.

بخش 45–ترجیح نهادن شیر جهد و اکتساب را بر توکّل و تسلیم

How the beasts preferred trust in God to exertion.

بخش 46–ترجیح نهادن نخچیران توکّل را بر اجتهاد

How the lion again pronounced exertion to be superior to trust in God.

بخش 47–ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکّل

How ‘Azrá‘íl (Azrael) looked at a certain man, and how that man fled to the palace of Solomon; and setting forth the superiority of trust in God to exertion and the uselessness of the latter.

بخش 49–نگریستن عزراییل بر مردی و گریختن آن مرد در سرای سلیمان و تقریر ترجیح توکّل بر جهد و قلّت فایدهٔ جهد

How the lion again declared exertion to be superior to trust in God and expounded the advantages of exertion.

بخش 50–باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردن

How the beasts of chase blamed the hare for his delay in going to the lion.

بخش 52–انکار کردن نخچیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیر

An account of the knowledge of the hare and an explanation of the excellence and advantages of knowledge.

بخش 56–ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستن

How the beasts requested the hare to tell the secret of his thought.

بخش 57–باز طلبیدن نخچیران از خرگوش سر اندیشهٔ او را

How the hare withheld the secret from them.

بخش 58–منع کردن خرگوش از راز ایشان را

The story of the hare's stratagem.

بخش 59–قصهٔ مکر خرگوش

The baseness of the foul interpretation given by the fly.

بخش 60–زیافت تأویل رکیک مگس

How the lion roared wrathfully because the hare was late in coming.

بخش 61–تولیدن شیر از دیر آمدن خرگوش

Further setting forth the stratagem of the hare.

بخش 62–هم در بیان مکر خرگوش

The hare's coming to the lion and the lion's anger with him.

بخش 63–رسیدن خرگوش به شیر

The hare's apology.

بخش 64–عذر گفتن خرگوش

How the lion answered the hare and set off with him.

بخش 65–جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با او

Story of the hoopoe and Solomon, showing that when the Divine destiny comes to pass, clear eyes are sealed.

بخش 66–قصهٔ هدهد و سلیمان در بیان آنک چون قضا آید چشمهای روشن بسته شود

How the crow impugned the claim of the hoopoe.

بخش 67–طعنهٔ زاغ در دعوی هدهد

The hoopoe's answer to the attack of the crow.

بخش 68–جواب گفتن هدهد طعنهٔ زاغ را

The story of Adam, on whom be peace, and how the Divine destiny sealed up his sight so that he failed to observe the plain meaning of the prohibition and to refrain from interpreting it.

بخش 69–قصهٔ آدم علیه‌السلام و بستن قضا نظر او را از مراعات صریح نهی و ترک تاویل

How the hare drew back from the lion when he approached the well.

بخش 70–پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسید

How the lion asked the reason of the hare's drawing back.

بخش 71–پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوش

How the lion looked into the well and saw the reflexion of himself and the hare in the water.

بخش 72–نظر کردن شیر در چاه و دیدن عکس خود را و آن خرگوش را

How the hare brought to the beasts of chase the news that the lion had fallen into the well.

بخش 73–مژده بردن خرگوش سوی نخچیران کی شیر در چاه فتاد

How the beasts gathered round the hare and spoke in praise of him.

بخش 74–جمع شدن نخچیران گرد خرگوش و ثنا گفتن او را

بخش 75–پند دادن خرگوش نخچیران را کی بدین شاد مشوید

Commentary on (the Tradition) “We have returned from the lesser Jihád to the greater Jihád.”

بخش 76–تفسیر رجعنا من الجهاد الاصغر الی‌الجهاد الاکبر

How the ambassador of Rúm came to the Commander of the Faithful, ‘Umar, may God be well-pleased with him, and witnessed the gifts of grace with which ‘Umar, may God be well-pleased with him, was endowed.

بخش 77–آمدن رسول روم تا امیرالمؤمنین عمر رضی‌الله عنه و دیدن او کرامات عمر را رضی‌الله عنه

How the ambassador of Rúm found the Commander of the Faithful, ‘Umar, may God be well-pleased with him, sleeping under the palm-tree.

بخش 78–یافتن رسول روم امیرالمؤمنین عمر را رضی‌الله عنه خفته به زیر درخت

How the ambassador of Rúm questioned the Commander of the Faithful, may God be well-pleased with him.

بخش 79–سوال کردن رسول روم از امیرالمؤمنین عمر رضی‌الله عنه

How Adam imputed that fault (which he had committed) to himself, saying, “O Lord, we have done wrong,” and how Iblís imputed his own sin to God, saying, “Because Thou hast seduced me.”

بخش 80–اضافت کردن آدم علیه‌السلام آن زلت را به خویشتن کی ربنا ظلمنا و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی کی بما اغویتنی

بخش 81–تفسیر و هو معکم اینما کنتم

How the ambassador asked ‘Umar, may God be well-pleased with him, concerning the cause of the tribulation suffered by spirits in these bodies of clay.

بخش 82–سؤال کردن رسول روم از عمر رضی‌الله عنه از سبب ابتلای ارواح با این آب و گل جسم

On the inner sense of “Let him who desires to sit with God sit with the Súfís.”

بخش 83–در معنی آنک من اراد ان یجلس مع الله فلیجلس مع اهل التصوف

The story of the merchant to whom the parrot gave a message for the parrots of India on the occasion of his going (thither) to trade.

بخش 84–قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارت

Description of the wings of the birds that are Divine Intelligences.

بخش 85–صفت اجنحهٔ طیور عقول الهی

How the merchant saw the parrots of India in the plain and delivered the parrot's message.

بخش 86–دیدن خواجه طوطیان هندوستان را در دشت و پیغام رسانیدن از آن طوطی

Commentary on the saying of Farídu’ddín ‘Attár, may God sanctify his spirit—

بخش 87–تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون می‌خور که صاحب‌دل اگر زهری خورد آن انگبین باشد

How the magicians paid respect to Moses, on whom be peace, saying, “What dost thou command? Wilt thou cast down thy rod first, or shall we?”

بخش 88–تعظیم ساحران مر موسی را علیه‌السلام کی چه می‌فرمایی اول تو اندازی عصا