دفتر دوم

بخش 51–رجعت به قصهٔ مریض و عیادت پیغامبر علیه السلام

How a certain Shaykh said to Báyazíd, “I am the Ka‘ba: perform a circumambulation round me.”

بخش 52–گفتن شیخ ابویزید را کی کعبه منم گرد من طوافی می‌کن

Story.

بخش 53–حکایت

بخش 54–دانستن پیغامبر علیه السلام کی سبب رنجوری آن شخص گستاخی بوده است در دعا

How Dalqak excused himself to the Sayyid-i Ajall (who asked him) why he had married a harlot.

بخش 55–عذر گفتن دلقک با سید اجل کی چرا فاحشه را نکاح کرد

How an inquirer managed to draw into conversation an eminent (saintly) man who had feigned to be mad.

بخش 56–به حیلت در سخن آوردن سایل آن بزرگ را کی خود را دیوانه ساخته بود

How the dog attacked the mendicant who was blind.

بخش 57–حمله بردن سگ بر کور گدا

How the Police Inspector summoned the man who had fallen dead-drunk (on the ground) to (go to) prison.

بخش 58–خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان

How the inquirer, for the second time, drew that eminent (saint) into conversation, in order that his condition might be made better known (to the inquirer).

بخش 59–دوم بار در سخن کشیدن سایل آن بزرگ را تا حال او معلوم‌تر گردد

بخش 60–تتمهٔ نصیحت رسول علیه السلام بیمار را

بخش 61–وصیت کردن پیغامبر علیه السلام مر آن بیمار را و دعا آموزانیدنش

How Iblís awakened Mu‘áwiya—may God be well-pleased with him!—saying, “Arise, it is time for prayer.”

بخش 62–بیدار کردن ابلیس معاویه را کی خیز وقت نمازست

How Iblís gave Mu‘áwiya, may God be well-pleased with him, a fall, and practiced dissimulation and pretence, and how Mu‘áwiya answered him.

بخش 63–از خر افکندن ابلیس معاویه را و روپوش و بهانه کردن و جواب گفتن معاویه او را

How Iblís again made answer to Mu‘áwiya.

بخش 64–باز جواب گفتن ابلیس معاویه را

How Mu‘áwiya again exposed the deceitfulness of Iblís.

بخش 65–باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را

How Iblís again replied to Mu‘áwiya.

بخش 66–باز جواب گفتن ابلیس معاویه را

How Mu‘áwiya dealt sternly with Iblís.

بخش 67–عنف کردن معاویه با ابلیس

How Mu‘áwiya complained of Iblís to the most high God and besought His aid.

بخش 68–نالیدن معاویه به حضرت حق تعالی از ابلیس و نصرت خواستن

How Iblís once more exhibited his deceit.

بخش 69–باز تقریر ابلیس تلبیس خود را

How Mu‘áwiya once more pressed Iblís hard.

بخش 70–باز الحاح کردن معاویه ابلیس را

How a cadi complained of the calamity of (holding) the office of cadi, and how his deputy answered him.

بخش 71–شکایت قاضی از آفت قضا و جواب گفتن نایب او را

How Mu‘áwiya—may God be well-pleased with him!— induced Iblís to confess.

بخش 72–به اقرار آوردن معاویه ابلیس را

بخش 73–راست گفتن ابلیس ضمیر خود را به معاویه

The excellence of the remorse felt by one who was sincere (in his devotion) for having missed the congregational prayers.

بخش 74–فضیلت حسرت خوردن آن مخلص بر فوت نماز جماعت

Conclusion of the confession made by Iblís to Mu‘áwiya of his deceit.

بخش 75–تتمهٔ اقرار ابلیس به معاویه مکر خود را

How a thief escaped because some one gave the alarm to the master of the house, who had nearly overtaken and caught the thief.

بخش 76–فوت شدن دزد به آواز دادن آن شخص صاحب‌خانه را که نزدیک آمده بود که دزد را دریابد و بگیرد

The story of the Hypocrites and their building the Mosque of Opposition.

بخش 77–قصهٔ منافقان و مسجد ضرار ساختن ایشان

How the Hypocrites cajoled the Prophet—God bless and save him!—that they might take him to the Mosque of Opposition.

بخش 78–فریفتن منافقان پیغامبر را علیه السلام تا به مسجد ضرارش برند

How one of the Companions—may God be well-pleased with them!—thought (to himself) disapprovingly, “Why does not the Prophet—God bless and save him!—throw a veil (over their hypocrisy)?”

بخش 79–اندیشیدن یکی از صحابه بانکار کی رسول چرا ستاری نمی‌کند

Story of the person who was seeking after his stray camel and inquiring about it.

بخش 80–قصهٔ آن شخص کی اشتر ضالهٔ خود می‌جست و می‌پرسید

On being perplexed amidst discordant doctrines and finding (a means of) escape and deliverance.

بخش 81–متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرون‌شو و مخلص یافتن

بخش 82–امتحان هر چیزی تا ظاهر شود خیر و شری کی در ویست

Explaining the moral of the story of the person seeking (the lost) camel.

بخش 83–شرح فایدهٔ حکایت آن شخص شتر جوینده

بخش 84–بیان آنک در هر نفسی فتنهٔ مسجد ضرار هست

Story of the Indian who quarrelled with his friend over a certain action and was not aware that he too was afflicted with (guilty of) it.

بخش 85–حکایت هندو کی با یار خود جنگ می‌کرد بر کاری و خبر نداشت کی او هم بدان مبتلاست

How the Ghuzz set about killing one man in order that another might be terrorised.

بخش 86–قصد کردن غزان بکشتن یک مردی تا آن دگر بترسد

Explaining the state of those who are self-conceited and unthankful for the blessing of the existence of the prophets and saints—peace be unto them!

بخش 87–بیان حال خودپرستان و ناشکران در نعمت وجود انبیا و اولیا علیهم السلام

بخش 88–شکایت گفتن پیرمردی به طبیب از رنجوریها و جواب گفتن طبیب او را

The story of Júhí and the child who cried lamentably beside his father's bier.

بخش 89–قصهٔ جوحی و آن کودک کی پیش جنازهٔ پدر خویش نوحه می‌کرد

Timet puer quidam hominem corpulentum. “Ne timueris,” inquit, “O puer; ego enim vir non sum.”

بخش 90–ترسیدن کودک از آن شخص صاحب جثه و گفتن آن شخص کی ای کودک مترس کی من نامردم

The story of an archer and his fear of a horseman who was riding in a forest.

بخش 91–قصهٔ تیراندازی و ترسیدن او از سواری کی در بیشه می‌رفت

Story of the desert Arab and his putting sand in the sack and the philosopher's rebuking him.

بخش 92–قصهٔ اعرابی و ریگ در جوال کردن و ملامت کردن آن فیلسوف او را

The miracles of Ibráhím son of Adham—may God sanctify his holy spirit!—on the seashore.

بخش 93–کرامات ابراهیم ادهم قدس الله سره بر لب دریا

The beginning of the gnostic's illumination by the Light which sees the invisible world.

بخش 94–آغاز منور شدن عارف بنور غیب‌بین

How a stranger reviled the Shaykh and how the Shaykh's disciple answered him.

بخش 95–طعن زدن بیگانه در شیخ و جواب گفتن مرید شیخ او را

بخش 96–بقیهٔ قصهٔ ابراهیم ادهم بر لب آن دریا

The statement of a certain individual that God most High would not punish him for sin, and Shu‘ayb’s answer to him.

بخش 97–دعوی کردن آن شخص کی خدای تعالی مرا نمی‌گیرد به گناه و جواب گفتن شعیب علیه السلام مرورا

بخش 98–بقیهٔ قصهٔ طعنه زدن آن مرد بیگانه در شیخ

How ‘Á’isha—may God be well-pleased with her!—said to Mustafá (Mohammed), on whom be peace, “Thou performest the prayer anywhere, without a prayer-carpet.”

بخش 99–گفتن عایشه رضی‌الله عنها مصطفی را علیه‌السلام کی تو بی مصلی به هر جا نماز می‌کنی، چونست؟

How the mouse pulled (the rope attached to) the camel's nose-ring and became self conceited.

بخش 100–کشیدن موش مهار شتر را و معجب شدن موش در خود