بخش 50 - (سی لحن باربد)

Poet: Nizami

Metre: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)

Poetic form: Multi-stanza Poem

Reciter: فاطمه زندی

Stanza 1

در آمد باربد چون بلبل مست

گرفته بربطی چون آب در دست

ز صد دستان که او را بود در ساز

گزیده کرد سی لحن خوش آواز

ز بی‌لحنی بدان سی لحنِ چون نوش

گَهی دل دادی و گَه بستدی هوش

به بربط چون سر زخمه درآورد

ز رود خشک بانگ تر درآورد

Stanza 2

اول گنج بادآورد

چو باد از گنجِ بادآورد راندی

ز هر بادی لبش گنجی فشاندی

Stanza 3

دوم گنج گاو

چو گنج گاو را کردی نواسنج

برافشاندی زمین هم گاو و هم گنج

Stanza 4

سوم گنج سوخته

ز گنج سوخته چون ساختی راه

ز گرمی سوختی صد گنج را آه

Stanza 5

چهارم شادُروانِ مروارید

چو شادُروانِ مروارید گفتی

لبش گفتی که مروارید سفتی

Stanza 6

پنجم تخت طاق‌دیسی

چو تخت طاق‌دیسی ساز کردی

بهشت از طاق‌ها در باز کردی

Stanza 7

ششم و هفتم ناقوسی و اورنگی

چو ناقوسی و اورنگی زدی ساز

1010

چو ناقوسی و اورنگی زدی ساز

شدی اورنگ چون ناقوس از آواز

Stanza 8

هشتم حقه کاوس

چو قند از حقه کاوس دادی

1111

چو قند از حقه کاوس دادی

شکر کالای او را بوس دادی

Stanza 9

نهم ماه بر کوهان

چون لحن ماه بر کوهان گشادی

1212

چون لحن ماه بر کوهان گشادی

زبانش ماه بر کوهان نهادی

Stanza 10

دهم مُشک‌دانه

چو برگفتی نوای مشک‌دانه

1313

چو برگفتی نوای مشک‌دانه

ختن گشتی ز بوی مُشک‌ خانه

Stanza 11

یازدهم آرایش خورشید

چو زد زآرایش خورشید راهی

1414

چو زد زآرایش خورشید راهی

در آرایش بُدی خورشید ماهی

Stanza 12

دوازدهم نیم‌روز

چو گفتی نیم‌روز مجلس‌افروز

1515

چو گفتی نیم‌روز مجلس‌افروز

خِرد بی‌خود بُدی تا نیمهٔ روز

Stanza 13

سیزدهم سبز در سبز

چو بانگ سبز در سبزش شنیدی

1616

چو بانگ سبز در سبزش شنیدی

ز باغ زرد سبزه بر دمیدی

Stanza 14

چهاردهم قفل رومی

چو قفل رومی آوردی در آهنگ

1717

چو قفل رومی آوردی در آهنگ

گشادی قفل گنج از روم و از زنگ

Stanza 15

پانزدهم سروستان

چو بر دستان سروستان گذشتی

1818

چو بر دستان سروستان گذشتی

صبا سالی به سروستان نگشتی

Stanza 16

شانزدهم سرو سهی

و گر سرو سهی را ساز دادی

1919

و گر سرو سهی را ساز دادی

سهی سَروَش به خون خط باز دادی

Stanza 17

هفدهم نوشین‌باده

چو نوشین‌باده را در پرده بستی

2020

چو نوشین‌باده را در پرده بستی

خمار بادهٔ نوشین شکستی

Stanza 18

هیجدهم رامش جان

چو کردی رامش جان را روانه

2121

چو کردی رامش جان را روانه

ز رامش، جان فدا کردی زمانه

Stanza 19

نوزدهم ناز نوروز یا ساز نوروز

چو در پرده کشیدی ناز نوروز

2222

چو در پرده کشیدی ناز نوروز

به نوروزی نشستی دولت آن روز

Stanza 20

بیستم مشگویه

چو بر مُشگویه کردی مُشگ‌مالی

2323

چو بر مُشگویه کردی مُشگ‌مالی

همه مُشگو شدی پُر مُشک‌ حالی

Stanza 21

بیست و یکم مهرگانی

چو نو کردی نوای مهرگانی

2424

چو نو کردی نوای مهرگانی

ببردی هوش خلق از مهربانی

Stanza 22

بیست و دوم مروای نیک

چو بر مروای نیک انداختی فال

2525

چو بر مروای نیک انداختی فال

همه نیک آمدی مروای آن سال

Stanza 23

بیست و سوم شبدیز

چو در شب بر گرفتی راه شبدیز

2626

چو در شب بر گرفتی راه شبدیز

شدندی جمله آفاق شب‌خیز

Stanza 24

بیست و چهارم شب فرخ

چو بر دستان شب فرخ کشیدی

2727

چو بر دستان شب فرخ کشیدی

از آن فرخنده‌تر شب کَس ندیدی

Stanza 25

بیست و پنجم فرخ‌روز

چو یارش رأی فرخ‌روز گشتی

2828

چو یارش رأی فرخ‌روز گشتی

زمانه فرخ و فیروز گشتی

Stanza 26

بیست و ششم غنچهٔ کبک‌دری

چو کردی غنچهٔ کبکِ دَری تیز

2929

چو کردی غنچهٔ کبکِ دَری تیز

ببردی غُنجهٔ کبکِ دل‌آویز

Stanza 27

بیست و هفتم نخجیرگان

چو بر نخجیرگان تدبیر کردی

3030

چو بر نخجیرگان تدبیر کردی

بسی چون زَهره را نخجیر کردی

Stanza 28

بیست و هشتم کین سیاوش

چو زخمه راندی از کین سیاوش

3131

چو زخمه راندی از کین سیاوش

پر از خون سیاوشان شدی گوش

Stanza 29

بیست و نهم کین ایرج

چو کردی کین ایرج را سرآغاز

3232

چو کردی کین ایرج را سرآغاز

جهان را کین ایرج نو شدی باز

Stanza 30

سی‌ام باغ شیرین

چو کردی باغ شیرین را شکربار

3333

چو کردی باغ شیرین را شکربار

درخت تلخ را شیرین شدی بار

3434

نواهایی بدین‌سان رامش‌انگیز

همی زد باربد در پردهٔ تیز

3535

بگفت باربد کز بار بِهْ گفت

زبان خسروش صدبار زه گفت

3636

چنان بد رسم آن بَدر مُنَوَر

که بر هر زه بدادی بَدرهٔ زر

3737

به هر پرده که او بنواخت آن روز

ملک گنجی دگر پرداخت آن روز

3838

به هر پرده که او برزد نوایی

ملک دادش پر از گوهر قبایی

3939

زِهی لفظی که گر بر تنگ‌دستی

زِهی گفتی زِهی زرین به دستی

4040

درین دوران گرت زین بِهْ پسندند

زِهی پشمین به گردن وانبندند

4141

ز عالی همتی گردن برافراز

طناب هرزه از گردن بینداز

4242

به خرسندی طمع را دیده بَردوز

ز چون من قطره دریایی درآموز

4343

که چندین گنج بخشیدم به شاهی

وز آن خرمن نجستم برگ کاهی

4444

به بی‌برگی سخن را راست کردم

نه او داد و نه من درخواست کردم

4545

مرا این بس که پر کردم جهان را

ولی‌نعمت شدم دریا و کان را

4646

نظامی گر زِه زرین بسی هست

زِه تو زهد شد مگذارش از دست

4747

بدین زِه گر گریبان را طرازی

کنی بر گردنان گردن فرازی

Audio

Choose a reciter

0:000:00

Sources

Persian text source: Ganjoor

Audio source: Ganjoor